'Zonder begeleiding is de kans groot dat hij uitvalt'

Rotterdam nam dit schooljaar nieuwe maatregelen om het aantal schoolverlaters zonder diploma in te dammen.

ROTTERDAM - Leerplichtambtenaar Conchita Bynoe zit rechtop in haar stoel. Tegenover haar zit Patrick (17): blonde stekeltjes, bruin trainingspak. Hij heeft zijn armen over elkaar en een stuurse blik. Naast hem zit zijn moeder. Ze zegt tegen Bynoe: 'Ik heb een drukke baan. Als ik weg ben en hij ligt nog in bed weet ik niet of hij ziek is of gewoon tot te laat is uitgeweest. Dan ga ik hem niet ziek melden.' Tegen Patrick: 'Als je 's avonds met vrienden uit bent geweest, ben je toch niet ziek?'


Patrick schiet overeind. 'Jij weet toch niet hoe ik me van binnen voel?' roept hij. Zijn moeder huilt.


Ze zitten in een lokaal in het Rotterdamse Scheepvaart en Transportcollege (4000 leerlingen), waar Bynoe praat met leerlingen die meer dan zestien uur hebben verzuimd.


Dit schooljaar begon Rotterdam een nieuw offensief om jongeren die zonder diploma school dreigen te verlaten binnen boord te houden. Het aantal voortijdige schoolverlaters nam de laatste jaren af, maar nog steeds stoppen in Rotterdam jaarlijks zo'n 2500 leerlingen zonder diploma. Rotterdam heeft het aantal leerplichtambtenaren dat zich bezighoudt met het mbo dit schooljaar daarom opgeschroefd van 11 naar 22.


Zijn jongeren eenmaal uitgevallen, dan is het moeilijk hen weer terug naar school te krijgen. Een stevige verzuimaanpak op mbo-scholen moet voorkomen dat ze uit beeld verdwijnen. Want jongeren zijn niet van de ene op de andere dag weg: verzuim is een voorbode.


Als Patrick's moeder even op de gang wacht, vertelt hij de leerplichtambtenaar: 'Ik mag mijn vader niet vaak zien. Hij is verslaafd geweest, maar ik houd dodelijk veel van hem. Ik heb ADHD en krop het op. Soms barst het eruit.' Op Bynoes voorstel met iemand te praten, zegt hij: 'Ik heb al met duizend mensen gepraat. Ik wil één iemand die ik vertrouw.'


'Dit kan nog lastig worden', zegt Bynoe na afloop van het gesprek. 'Zonder goede begeleiding en pillen voor zijn ADHD is de kans groot dat deze jongen uitvalt. Hij is bijna 18, niemand kan hem dan meer verplichten naar school te gaan.' Patrick krijgt daarom op school een coach.


Steeds vaker spreken leerplichtambtenaren ook met jongeren boven de 18. Naast de overstap van het vmbo naar het mbo is het jaar dat jongeren achttien worden een 'risicomoment' voor uitval.


Van de uitvallers is de meerderheid boven de 18. Ze vormen een lastige groep. 'We hebben nauwelijks handhavingmiddelen in handen om hen bij verzuim te straffen', zegt de Rotterdamse onderwijswethouder De Jonge. 'Na hun 18de zijn jongeren nergens meer toe verplicht.' De enige troef die Rotterdam sinds sinds dit schooljaar heeft is het korten op de studiefinanciering bij langdurig verzuim. 'Maar het beste zou zijn als we dezelfde sancties kunnen treffen als bij jongeren onder de 18. Daarvoor ontbreekt een wettelijk kader.'


Rowan is zo'n 18-plusser. Hij sloft Bynoes kamer binnen. Dat hij zo vaak afwezig is komt door zijn werk als orderpikker voor drie avonden in de week, vertelt hij. 'Soms ben ik pas na twaalven klaar. Dan ben ik de volgende dag moe.' 'Heb je schulden?' vraagt Bynoe. Hij zou niet de eerste zijn. Maar Rowan werkt omdat hij op zichzelf woont.


'Als er nog een keer een verzuimmelding wordt gedaan, kan het zijn dat je geen studiefinanciering meer krijgt. Dat weet je?' Rowan weet het. Hij verzekert haar dat hij er nu elke dag zal zijn. 'Hou je dat vol? Je moet nog 3 jaar.' Lachend antwoordt Rowan: 'Hard leven, hard werken.'


Een jongen met pit, zegt Bynoe als hij weg is. 'Hij probeert het hoofd boven water te houden.' Ze hoopt maar dat hij ander werk gaat zoeken, zodat hij het volhoudt.


De namen van de jongeren zijn om privacyredenen gefingeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden