Zonder basisbeurs zal er ook nog wel worden gestudeerd

Hoe kan het kabinet volgend jaar 16 miljard bezuinigen? Deel 7: afschaffen basisbeurs.

ROBERT GIEBELS

Wat is het?

Om in de kosten van levensonderhoud te voorzien krijgen circa 270 duizend hbo- en 130 duizend wo-studenten een basisbeurs. Dat is een gift voor wie binnen tien jaar de studie voltooit. Voor thuiswonenden is de beurs circa 100 euro per maand, voor studenten die niet meer thuis wonen - meer dan de helft - is dat ruim 250 euro. Daarbij krijgen ze in plaats van een tegemoetkoming in de reiskosten een ov-studentenkaart. Studenten met minder draagkrachtige ouders kunnen bovenop de basisbeurs een aanvullende beurs krijgen. Per saldo gaat er in de studiefinanciering rond de 3,5 miljard euro om.

Voor en tegen

Het Centraal Planbureau rubriceert studiefinanciering als ondoelmatig omdat die ook wordt verstrekt aan studenten die zelf hun studie kunnen betalen. Uit internationaal onderzoek blijkt volgens het CPB wel dat elk jaar hoger onderwijs later 5 tot 10 procent extra loon oplevert.

Afschaffen van de basisbeurs betekent dat studenten moeten gaan lenen voor kosten levensonderhoud, boeken en collegegeld. Lenen om een studie te kunnen voltooien is acceptabel als die studie zorgt voor een goede baan met dito inkomen waarmee de lening dus kan worden terugbetaald.

De vrees is echter dat lenen ertoe leidt dat wie van de middelbare school af komt studies mijdt die niet onmiddellijk een perspectief op een baan bieden. Ook kan het afschaffen van de basisbeurs inclusief de ov-studentenkaart ertoe leiden dat kinderen van ouders met een laag inkomen niet meer gaan studeren.

Een groep ambtenaren die dit onderzocht stelt echter op grond van buitenlandse ervaringen dat het met beide effecten wel meevalt en dat de instroom van nieuwe studenten niet erg zal lijden onder het schrappen van de basisbeurs. Voorwaarde is wel dat studenten lang over het terugbetalen van hun lening mogen doen. En als hun latere inkomen ontoereikend is hoeven ze niet de hele lening af te lossen.

Haalbaar?

Regeringspartij VVD heeft het omzetten van de basisbeurs in een lening in haar verkiezingsprogramma staan. Ook PvdA, GroenLinks en D66 hebben dit in hun verkiezingsprogramma's opgenomen, waarbij dan wel de aanvullende beurs moet blijven bestaan. De steun voor het alternatief - het collegegeld verhogen naar een kostendekkende 7.750 euro - is aanzienlijk kleiner.

CDA en PVV zijn tegen het afschaffen van de basisbeurs en vinden daarbij de studentenorganisaties aan hun zijde.

Opbrengst

De basisbeurs kan geleidelijk worden afgeschaft, maar de gedoogcoalitie heeft snel geld nodig. Als het komend collegejaar de basisbeurs al verdwijnt, ziet de begroting er voor het kabinet 910 miljoen euro beter uit. Als tegelijk, zonder overleg met de openbaarvervoersbedrijven, de ov-studentenkaart verdwijnt, dan komt er een kleine 100 miljoen euro aan besparingen bij. Samen zorgt het onmiddellijk omzetten van de basisbeurs in een lening voor een bezuiniging van 1 miljard euro.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden