Column

'Zonder asielzoekers geen nieuwe winkelstraat'

Als de politie niks doet, doen we het zelf.

Harry en Heinie beschermen hun dorp. `Het is puur preventief.' Beeld
Harry en Heinie beschermen hun dorp. `Het is puur preventief.'Beeld

'Als de golf van medelijden voorbij is, staat men dan nog vooraan om te helpen?' Laatste zin van een commentaar in De Telegraaf, vorige week. Eerste zin: 'De beeldvorming rond vluchtelingen is in korte tijd omgeslagen'.

Op naar Ter Apel, asielmetropool in de 'arme hoek' van Nederland (dat zeg ik niet, dat zeggen ze er zelf). Hier belanden ze: silhouetten in ganzenpas over de ventweg, 600 alleen al afgelopen weekend. Maar daar kom ik niet voor. Ik kom voor de autochtonen.

'Moi!' 'Moi!' Moi is Gronings voor hoi en zo gaan Harry en Heinie door het centrum van Ter Apel. Ze beschermen hun dorp. Ze gaan breed door die winkelstraat, ogen overal. Ze dragen de beveiligersblauwe poloshirts van het Burger Preventie Team: veertig man (en drie vrouw), belangeloos 24/7 paraat. Harry Siemers zegt: 'Wij zijn twee jongens uit het dorp. Dan doet het wat met je als mensen zich niet meer veilig voelen.' Heinie ter Veen: 'Het is puur preventief.'

Hun noodlijn is een oude rode inklaptelefoon. Er is ook een alarmapp: hoef je maar 'Jumbo' in te voeren en iedereen komt eraan.

De vrijdag dat ze de e-mail stuurden ter aankondiging van hun burgerwacht, schrokken ze nogal op het gemeentehuis en zaterdagochtend negen uur zaten Harry en Heinie bij de burgemeester en de korpschef die vroegen of ze soms een knokploeg waren. Natuurlijk niet. Harry heeft een portierslijf, een ringbaard en tattoos, maar vanbinnen zit hij anders in elkaar. Heinie hield aan een twintigjarige carrière van dorpsagent dat onwrikbare loopje over, en werkt nu bij een casino. 'Als het niet nodig was, deden we dit niet.'

Inbraken en bedreigingen

De burgerpatrouille is Harry's idee: hij wilde iets doen aan de inbraken en bedreigingen in zijn straat 'waar je verder niets van hoort, want ze houden het stil om de rust te bewaren'. Je mag niet stigmatiseren, zegt Heinie, maar 'het zijn de Oostblokkers, die stelen de boel bij elkaar. Het zijn niet de Syriërs en Eritreeërs.' Vanochtend lieten er twee bij de Lidl nog blikken bier in hun wijde trainingsbroeken glijden, 'tachtig tot honderd diefstallen per week, voor zo'n klein dorpje!'

Hun ingehouden felheid verbaast me. Van alle Nederlandse asielplekken is Ter Apel het meest gewend aan vreemdelingen. Ze hebben vanaf de krankzinnige jaren negentig (80 duizend per jaar erbij) alles gezien en meegemaakt. Ook Harry en Heinie weten dat Ter Apel leeft van de asielindustrie; het dorp ziet er knap uit voor een krimpdorp in de 'arme hoek'. Zonder asielzoekers was die nieuwe winkelstraat er nooit geweest, zeggen ze. Toch verandert de sfeer snel.

Ik vraag hoe dat kan. 'Vluchtelingen moet je helpen', zegt Heinie. 'Maar dan mag je niet je eigen mensen vergeten.' Harry vertelt 'dat hele groepen met tassen vol voedsel' door het centrum lopen, vooral op dinsdag als het leefgeld is overgemaakt, 'en daar staan de arme eigen burgers die naar de voedselbank moeten naar te kijken.' Dat creëert een sfeer, zegt Heinie, 'van godverdomme ik wou dat ik zoveel boodschappen op kon halen.'

Alleen al afgelopen weekend kwamen 600 asielzoekers aan. Beeld
Alleen al afgelopen weekend kwamen 600 asielzoekers aan.Beeld

Geen politie

Ze huren een kantoortje in de bibliotheek. In de vensterbank staafzaklampen, professionele MagLites, gekregen van een lunchroom: de middenstand is hun grootste sponsor. Het politiebureau is 200 meter verder - en dat is de kern van het probleem: er is geen politie meer in Ter Apel. 'De buurtagent doet zeg maar vrij veel bureauwerk', zegt Harry. 'Als een winkelier een dief betrapt', zegt Heinie, 'moet hij het bureau in Stadskanaal bellen. Die jongens willen wel van alles, maar zijn helemaal weggereorganiseerd.'

Vorige week besloot de burgemeester haar Ter Apeler politiemacht dan maar te verdubbelen. 'Van één agent naar twee', zegt Harry. Zucht. Zaterdag middernacht zaten tien Syriërs verschanst in de achtertuin van een bejaard echtpaar, en dan belt zelfs de politie het noodnummer van de burgerwacht voor assistentie. 'Die mensen waren bang en dan ben je beter met vier dan met twee.'

Zo gaan ze, bewust van hun belang, 'moi!, 'moi!' door de winkelstraat. Buurten bij een filiaalmanager die affiches heeft hangen: first buy, then try!!!. Daar komen duizend asielzoekers per week hun boodschappen doen en dat is omzet. 'Die wil ik niet kwijt. Maar als straks winkels leegstaan vanwege de onveiligheid, stort Ter Apel in elkaar.'

Zorgen jullie wel, zegt de filiaalmanager nog tegen Heinie en Harry, dat er geen foute figuren bij de burgerwacht komen? Zorgen ze voor. 'Tjeu!'

Hier komen elke week duizenden asielzoekers boodschappen doen. Beeld
Hier komen elke week duizenden asielzoekers boodschappen doen.Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden