Zondegeld

'Errare humanum est', is de eerste zin van het vrijdag vrijgegeven onderzoeksrapport over de blunders van het staatsbedrijf Gasunie. Dat kocht een paar jaar geleden een Duits buizennetwerk, deed daarbij haast alles fout wat het fout kon doen en dat kostte de schatkist derhalve 1,5 miljard euro. Wat best zondegeld is.


'Vergissen is menselijk.'


Ze hadden ook kunnen schrijven: hebzucht is menselijk. Zelfoverschatting, goedgelovigheid, denken dat je winning bent en een bonus verdient als je een miljardendeal sluit, risico's onderschatten, de neiging om informatie die het partijtje kan bederven te negeren en te verzwijgen. Allemaal ontzettend menselijk.


En allemaal aan de orde bij de gasbuizendeal, aldus het onderzoek dat de minister van Financiën liet uitvoeren.


Als de Gasunie, dat het transport van aardgas in Nederland verzorgt, in 2007 de kans krijgt te bieden op een uitgestrekt Duits netwerk van gasleidingen, is bestuursvoorzitter Marcel Kramer zó gretig, wil hij zó graag de man zijn die van Nederland 'de gasrotonde van Noordwest-Europa' maakte, dat hij veel te veel geld biedt.


Kramer laat zich daarbij zand in de ogen strooien door de verkopende partijen Shell en Exxon Mobil, die wellicht een soort van jokken over de miljoenen die Gasunie naar verwachting kan verdienen aan het gastransport in Duitsland. Of zoals Jeroen Dijsselbloem het formuleert in een brief aan de Tweede Kamer over de verloren 1,5 miljard: 'De verkopende partijen hebben mogelijk ontoereikende informatie verschaft.'


Kramer laat zich bijstaan door de zakenbank JP Morgan, en dat had hij beter niet kunnen doen. Want JP Morgan moet niet alleen adviseren of het bod redelijk is, het krijgt ook een promillage van de aankoopprijs. Dat drukt iedere neiging tot dingen zeggen als 'bent u mal, die tent is straks misschien nog maar de helft waard' effectief de kop in.


Als Kramer zijn toezichthouders (de commissarissen) en zijn aandeelhouder (de staat) moet overtuigen dat 2,15 miljard euro een prima prijs is voor de Duitse buizen, onthoudt hij ze in zijn enthousiasme informatie over de risico's die de waarde kunnen drukken. Omdat hij het ondenkbaar acht dat zoiets naars zijn feestje zal bederven. De commissarissen hebben het druk met snurken en met hun andere baantjes en vergeten het begeerde goed door een derde partij te laten taxeren.


Na de aankoop staat iedereen opgetogen in de handjes te klappen, CDA-minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven voorop. We spreken een gaswoordje mee! Kramer krijgt dat jaar een bonus van ruim een ton, zoals het een big swinging dick betaamt.


Maar dan gebeurt het ondenkbare: de tarieven voor gastransport in Duitsland kelderen, prompt zijn de buizen nog geen miljard euro waard. Gasunie moet 1,5 miljard euro op de acquisitie afschrijven.


Inmiddels zijn de procedures voor overnames aangescherpt. Het laatste plukje overgebleven snurkende commissarissen trad deze week alsnog af. Kramer was al weg en doet nu iets met Russische pijpleidingen.


'Ernstig' en 'uitgesproken negatief' noemde Dijsselbloem de bevindingen vrijdag. En ongelooflijk dat zoiets kon gebeuren, had hij eraan kunnen toevoegen. Maar dingen die iedereen in 2007 heel normaal vond, achteraf ongelooflijk vinden, is ook heel menselijk.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden