Zondag de ontknoping in: 'Kies de linkse kandidaat'

'Eenheid!' Dat was het codewoord bij de Franse socialisten de afgelopen week. Nadat er tranen waren gevloeid na de eerste ronde, werden de risico's van voorverkiezingen in volle hevigheid zichtbaar. Mooi om elkaar publiekelijk de maat te nemen, maar dat mag niet tot zichtbare verdeeldheid leiden.

PARIJS - Vandaar dat afgelopen dagen de middelpuntvliegende krachten hun werk deden. Nu alle kaarten zijn geschud, blijkt de kandidaat met het vlakste profiel, die de minst uitgesproken opvattingen etaleert, de beste papieren te hebben om zondag gekozen te worden. François Hollande is zijn naam, de peilingen geven hem een voorsprong van 7 tot 10 procent op Martine Aubry. De verliezers van vorige week hebben hun volgelingen opgeroepen op hem te stemmen.


Manuel Valls kwam al met zijn oproep toen de stembureaus nog maar net dicht waren - zijn steun kan hem in de toekomst wellicht een ministerspost bezorgen.


Ségolène Royal wachtte tot woensdag om haar ex-echtgenoot bij te vallen. Haar voornaamste argument: 'Hij heeft de meeste kans Sarkozy te verslaan.' Over Aubry zei ze: 'Ik waarschuw voor het gevaar van verdeeldheid door haar steken onder water.'


Voor Arnaud Montebourg, de verrassende nummer drie van de eerste ronde, lagen de zaken gecompliceerder. Hij stelde een lijst met vragen op voor Hollande en Aubry, gebaseerd op zijn verkiezingsprogramma. Toen die niet met antwoorden kwamen die hem overtuigden, koos hij voor een halfslachtige oplossing: Montebourg zal zelf op Hollande stemmen, maar ziet af van een stemadvies. Ook zijn argumentatie is pragmatisch: de linkse kandidaat moet de voorverkiezingen met een ruime meerderheid winnen, om zo geloofwaardigheid op te bouwen.


Want deze voorverkiezingen kunnen ook als een fragmentatiebom werken. Haalt de winnaar een nipte meerderheid, dan zal dat later door de andere partijen tegen hem worden gebruikt. En alle kritiek die de kandidaten op elkaar uitoefenen, zal door Sarkozy en de zijnen dankbaar worden genoteerd en opgeborgen in het mapje: nuttige citaten voor later, als het er echt om gaat.


Wederzijdse afkeer

Martine Aubry, die de afgelopen jaren de bezem haalde door de onder Hollande ontstane wanorde in de partij, wordt daar nu waarschijnlijk op afgerekend. Tussen Royal en Aubry ontstond wederzijdse afkeer na het congres van Reims in 2008. Royal verloor toen met een verschil van enkele stemmen de strijd om het partijleiderschap. Beschuldigingen van fraude vlogen toen over en weer; die bleken deels ook terecht.


Ook Valls had een appeltje te schillen met Aubry. Toen hij twee jaar geleden voorstelde de naam Parti Socialiste door iets moderners te vervangen, schorste Aubry hem als lid. De herinnering daaraan zal zijn voorkeur voor Hollande niet hebben bemoeilijkt.


Dus zat er voor Aubry weinig anders op dan in het laatste tv-debat de aanval te kiezen. Ze deed dat behoedzaam, sprak Hollande vooral aan op zijn gebrek aan ervaring - Aubry was ooit minister, hij niet - en zijn staat van dienst als partijleider. 'Slappig links', dat was de typering die ze voor hem had bedacht. Hollande bleef halsstarrig grijnzen onder die aanvallen en hield vast aan zijn rol van grote vereniger van links en beste tegenstander van Sarkozy.


Tranen waren er zondagavond bij Ségolène Royal, die nog geen 7 procent haalde en dus door de kiezers compleet in de steek was gelaten. 'Politiek is zo hard', verzuchtte ze donderdag in het tv-journaal. Ze denkt na over nieuwe manieren 'om zich nuttig te maken voor de Fransen'.


Ongeacht de uitslag zal maandag het rechtse kamp een zucht van verlichting slaken. Al wekenlang gaat het in de Franse media over weinig anders dan de strijd om de socialistische kandidatuur. De grote deelname - 2,6 miljoen stemmers bij de eerste ronde - en het uitblijven van ruzie tussen de kandidaten slaat de UMP alle wapens uit handen.


Met als gevolg dat de partij intern verdeeld raakte over de voorverkiezingen. Een aantal rechtse voormannen, onder wie eerste minister François Fillon, sprak zijn waardering uit voor het democratische proces en vindt dat de UMP ook voorverkiezingen moet overwegen; niet nu, maar in 2017.


Maar president Sarkozy, die lange tijd zijn mening voor zich hield, haalde alsnog zijn gram. 'De Vijfde Republiek kent twee stemronden om een president te kiezen', hield hij zijn getrouwen voor. 'Dat het vier ronden zouden moeten zijn, zoals de socialisten kennelijk denken, berust op een misverstand.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden