Zomerzotheden in Frankrijk

B IJ GEBREK AAN een koningin en prinsjesdag, begint het politieke seizoen in Frankrijk met de zomeruniveriteit. Deze uitvinding uit de tijd van president Giscard d'Estaing speelt zich de laatste weken van augustus af....

Martin Sommer

Zo was afgelopen weekeinde de aanhang van de communistenleider Robert Hue bij elkaar in de badplaats La Seyne-sur-Mer. Onder een verzengende zon kwamen kwesties aan de orde als 'Werken aan een revolutionair alternatief voor het kapitalisme: een nieuw communisme?'. De Groenen van minister Dominique Voynet (Milieu) streken neer in Lorient (Bretagne), waar het eveneens warm toeging.

De socialisten buigen zich vanaf vandaag over hun plastic bordjes in een loods in La Rochelle. Journalistiek Frankrijk wacht in spanning op de eerste seizoensrede van premier Jospin, die wekenlang niets van zich heeft laten horen omdat hij op de fiets zat op het naburige Ile de Ré.

Misschien ligt het aan die boordjes of aan het broeierige weer, maar zowel de communistische als de groene coalitiepartners hebben de afgelopen dagen flink van zich afgebeten. Vooral bij de Groenen buitelden de uitgesproken voorwaarden voor verder meeregeren over elkaar. Géén nieuwe generatie Franse kernreactoren, invoering van evenredige vertegenwoordiging bij de volgende parlementsverkiezingen, een referendum over de toekomstige energievoorziening, et cetera. En zo niet, klonk het steevast, dan stappen we eruit.

In wezen ging het groene gemor niet zozeer over inhoudelijke verlangens. Waar het om draaide, was dat de Groenen de Europese verkiezingen van juni hebben gewonnen. En die winst heeft zowel de coalitieverhoudingen in de regering als de verhoudingen binnen de Groene partij zelf uit balans gebracht. Om met dat laatste te beginnen: veel komkommerkolommen zijn volgeschreven over de slechte relatie tussen partijleidster annex minister Voynet en Daniel Cohn-Bendit, eerstverantwoordelijke voor de overwinning van juni. (9,7 procent van de stemmen, tegen 6,7 procent bij de parlementsverkiezingen van 1997.)

Kort gezegd wil Cohn-Bendit Les Verts ombouwen tot een bredere links-liberale beweging. Voynet voelt zich, afgezien van haar Groene etiket, meer thuis bij ouderwets etatistisch links dat gul is voor de onderkant. Een verschil in positie speelt ook een rol; Voynet is als minister loyaler ten opzichte van Jospin. Cohn-Bendit staat bekend als 'electron libre', een ongestuurd projectiel. Hij weigert stelselmatig een blad voor de mond te nemen. Laatste ophefmakende uitspraak: 'Jospin is geen man van zijn woord.' Over één ding zijn Voynet en Cohn-Bendit het eens: de stem van de Groenen moet in de regering zwaarder tellen. Tot dusver is die wens aan dovemansoren gericht. In juli heeft Jospin het kabinet aangepast, na het vertrek van Bernard Kouchner naar Kosovo. Maar van meer groene ministers was geen sprake.

Gevoeliger dan de oppermachtige socialisten voor de donkergroene orgeltonen zijn de communisten. Er moet daar in het betonnen La Seyne-sur-Mer een grafstemming hebben geheerst. De communisten wisten in juni met de lijst 'Bouge l'Europe' krap 6,7 procent te vergaren. Dat leidde niet zozeer tot gedachten over een nieuw revolutionair elan, alswel over het einde van de laatste West-Europese partij die zich communistisch durft te noemen.

Een zweetvoet komt nooit alleen, zegt het spreekwoord. Zodoende werd bijna tegelijk bekend dat partijleider Hue waarschijnlijk binnenkort voor de rechter zal moeten komen wegens het illegaal spekken van de partijkas. Hue, van oorsprong verpleger, ter rechterzijde besmuikt omschreven als boskabouter, blijkt nu volgens de kranten ook al judoka te zijn. Hij verscheen slechts kort in La Seyne, om de groene coalitiepartner in een paar heupworpen van zich af te gooien.

Hij noemde Cohn-Bendit 'een leeglopende sociaal-liberale band'. Hij dreigde uit de regering te lopen als premier Jospin zich aansluit bij het sociaal-liberale manifest van de collega's Blair en Schröder. En hij wees een groene verzwaring in de regering van de hand, onder verwijzing naar de samenstelling van de Assemblée Nationale. Zonder de 38 zetels van de communisten is het gedaan met de 'meervoudig linkse' meerderheid. Zonder de armzalige zeven groene zetels kan Jospin gewoon verder. Dat laatste is het gevolg van het Franse districtenstelsel. Vandaar de groene hunkering naar de evenredige vertegenwoordiging.

Het hele toneel illustreert dat premier Jospin moet opereren in een evenwicht dat door de uitslag van de Europese verkiezingen aanmerkelijk wankeler is geworden. De Franse Groenen zijn niet zoals hun Duitse broeders verscheurd in fundi's en realo's. Maar de afgelopen dagen is wel gebleken dat het voor Voynet een hels karwei zal zijn haar ecologische manschappen binnenboord te houden.

Een even groot risico vormen de communisten, die volgend jaar hun dertigste partijcongres houden. Als tegen die tijd de poten nog onder de stoel van Hue zitten, zal hij tegenover z'n gestaalde kaders zeker willen bewijzen dat Marx niet dood is. Een krachtige linkse wind zal opsteken. Vandaar misschien dat Jospin de afgelopen weken niet van zijn fiets af te krijgen was. Zelfs niet om zijn 'goede vriend' Tony Blair de hand te drukken, toen die net als vorig jaar vakantie vierde in Jospins politieke achtertuin aan de voet van de Pyreneeën.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden