Zomeren aan zee: koop een strandhuisje

Sommigen gaan een dagje naar het strand. Maar voor een enkeling is het mogelijk om op het strand te wonen. Vijf maanden per jaar. In een slaapstrandhuisje (met video).

Het regent. Best hard ook. De zonsondergang verdwijnt achter dikke wolken en een voorbijvarende olietanker. Niet echt weer om op het strand te zitten, maar de bewoners van het IJmuiderstrand lijkt het niet te deren. Goedgemutst verdwijnen ze in hun huisje. Morgen weer een dag, en vast een zonnige. Want op het strand is het bijna altijd mooi weer. Heus waar.

Een kleine tweeduizend gezinnen in Nederland mogen zich de gelukkige eigenaar noemen van een slaapstrandhuisje. Ze worden wakker met het ruisen van de zee en het zand tussen hun tenen. Ze gaan naar bed met de ondergaande zon – in de wetenschap dat ze dit allemaal als vanzelfsprekend mogen beschouwen, want deze vakantie houdt niet op. Van 1 april tot 1 oktober staat hun huisje op het strand, klaar voor bewoning.

Luxe, maar krap

De locatie is luxe, de behuizing ronduit krap. De meeste huisjes zijn van het type zeecontainer, en tellen niet meer dan 18 m² . Inclusief keuken, badkamer en slaapkamer is dat voor de gemiddelde student een droom, maar voor een gezin met twee kinderen heet zoiets een behoorlijke uitdaging. Als je daar de aankoopprijs, variërend van 45 duizend tot 75 duizend euro, en het grillige weer bij optelt, ga je je toch afvragen waarom je niet gewoon drie weken met de caravan naar Frankrijk zou vertrekken. Net zo krap, hopelijk warmer en véél goedkoper.

Met dit soort redenaties kom je bij de strandbewoners niet erg ver. Ze glimlachen eens fijntjes en halen hun schouders op: ‘Dit is het ultieme vrije leven.’

Wat ze de hele dag doen? ‘Nou gewoon, wonen.’

Zomeren aan zee is het Nederlandse antwoord op overwinteren in Spanje. Wel het Hollandse kampeergevoel, maar met extra grandeur door de exclusiviteit van het huisje pal aan zee. Huren is maar heel beperkt mogelijk, strandgemeenschappen zijn daardoor hecht en afgezonderd van het grote publiek.

Tekst loopt door onder video

]]>

Hele zomer aan zee

De dertien stranden langs de Noordzeekust met slaapstrandhuisjes hebben alle hun eigen signatuur. Sommige stranden hebben zo’n lange huisjestraditie dat bewoners er al hun hele leven de zomer doorbrengen. Zoals mevrouw Van Zeelt (63), die al 60 jaar op het IJmuiderstrand staat en regelmatig de klaverjasclub van strandvereniging De Schelp bezoekt. Haar vader werkte in de visindustrie in IJmuiden, en bouwde hun eerste huisje van viskisten. ‘We kookten en deden de was op oliestelletjes, water haalden we in melkbussen.’ Haar broer, net zo’n trouwe strandganger: ‘Voor we naar school gingen, doken we de zee in om ons te wassen.’

Was de zomer voorbij, dan werd de hele boel afgebroken en in het voorjaar weer opgebouwd. Nog steeds komen ze elke zomer naar het strand. ‘Onze broer is hier zo ongeveer geboren. Alle tijd die we hadden, speelden we in het zand en in het water. Nu hebben we onze kleinkinderen hier.’

De zomer doorbrengen aan zee is een oud gebruik. Al in de 19de eeuw ontstond in Nederland de badcultuur. Het zoute water zou goed zijn voor de gezondheid. In het Zeeuwse Domburg, een van de oudste badplaatsen van Nederland, staat nog steeds het oude badpaviljoen uit 1889. In de hoogtijdagen van de badcultuur zomerde hier de elite. Na de Tweede Wereldoorlog raakte het in verval, maar in 2004-2008 werd het paviljoen opgeknapt door een projectontwikkelaar. Premier Balkenende, een geboren Zeeuw, kwam naar Domburg om het nieuwe paviljoen te openen: het herbergt nu een hip restaurant en luxe appartementen.

De periode na de Tweede Wereldoorlog markeerde voor de arbeidersklasse juist het begin van het strandleven. Toen in de jaren vijftig het betaald verlof werd ingevoerd, kwam het kusttoerisme ook onder arbeiders op. Zo ontstonden in de zomermaanden langzaamaan de strandhuisjes. Ze werden van de grond af opgebouwd met al het materiaal dat maar voor handen was. Hele gezinnen woonden in piepkleine bouwwerkjes op het strand, zolang het weer dat toeliet.

Prijzig

Sinds 1980 staan op het IJmuiderstrand standaardhuisjes en hoeven de bewoners ze niet meer zelf te bouwen. Zoals op bijna alle stranden worden de huisjes door een gespecialiseerd bedrijf uit de opslag gehaald en het strand opgetakeld, waarna ze op het elektriciteitsnet en de waterleiding worden aangesloten. Alle meubels kunnen gewoon blijven staan, de bewoners hoeven alleen het terras maar uit te klappen. Er zijn exemplaren met twee slaapkamers, een compleet uitgeruste keuken en televisie- en internetaansluiting, allemaal op 24 vierkante meter.

‘Klein? Welnee, je hebt hier alles’, zegt mevrouw Van Zeelt. Ze is hier vijf maanden per jaar. ‘Ik heb zelfs een breedbeeld staan. Was wel een aanbieding hoor.’ Het is comfortabel, maar ze mist toch de sfeer van vroeger. ‘Het is geen kamperen meer. En dat merk je aan de gemeenschap. Huisjes staan soms maanden leeg, omdat de eigenaren geen tijd of zin hebben om langs te komen. Als je iets organiseert, komt er nog maar weinig volk op af. Iedereen heeft zijn eigen kliekje.’

In 1980 kon de IJmuidenaar een huisje kopen voor 8 duizend gulden (3.600 euro), weet een lid van de klaverjasclub zich te herinneren. Nu kosten dezelfde huisjes zomaar 45 duizend euro, en is het niet meer voor iedereen weggelegd. Wie nog een plekje wil veroveren, moet lang sparen of een dure lening aangaan. En dan maar hopen dat er iets te koop staat. Wie er eenmaal zit, geeft zijn uitzicht niet zomaar op.

Overnachten illegaal

Hoe gehecht de bewoners zijn aan hun strandleven, blijkt wel uit de strijd die de gemeente Castricum – vergeefs – heeft gevoerd om het slapen op het strand tegen te gaan. Jarenlang werd het gedoogd, maar twee jaar geleden werd besloten dat het over moest zijn met het overnachten in de huisjes. De strandbewoners waren not amused en kwamen in het geweer. Controleurs rammelden een seizoen lang aan deuren, en schreven boetes uit, maar de eigenaren draaiden zich nog eens om in hun bed en deden er het zwijgen toe. Boetes zijn nooit betaald.

Dit jaar zijn de controleurs nog niet gesignaleerd. Het college van B&W heeft de handhaving opgeschort, in afwachting van een raadsvergadering in augustus. Het college heeft voorgesteld om het gehele strandbeleid te verruimen, en daarbij het slapen te legaliseren. Een-nul voor de bewoners.

Leuk was het niet, vorig jaar, zegt een dertiger die op het strand van Castricum de krant zit te lezen. Hij wil best toegeven dat hij zich niet aan het slaapverbod houdt, maar dan wel anoniem. Hij zal blij zijn als het slapen legaal wordt, want hij heeft geïnvesteerd in een dubbel strandhuisje. Kosten: 110 duizend euro. Zijn vrouw doet nu even een dutje met hun pasgeboren baby. Grijnzend: ‘Overdag mag het slapen weer wel.’ De sfeer was vorig jaar soms ronduit grimmig. ‘Mensen voelde zich bekocht. Waarom mochten ze een compleet uitgerust huisje neerzetten, als ze er niet optimaal gebruik van mochten maken?’ De avonden en ochtenden maken het juist de moeite waard, zegt de man. ‘Vooral voor de kinderen is het heerlijk. Die beginnen al ‘strand’ en ‘vakantie’ te schreeuwen zodra we met de auto de duinen inrijden.’

Vakantie in eigen land

Veel hebben ze niet nodig als ze hier zijn. Geen tv, geen internet. Alleen een iPod voor een ‘lekker loungemuziekje’. ‘Ik geef de meiden een schep, en ze zijn de hele dag onder de pannen. Reken maar dat ze hier goed slapen.’ Zelf leest hij eens wat, of maakt een praatje met de buren. Op vakantie zijn ze niet meer geweest sinds ze het huisje hebben. Hij en zijn vrouw reizen al veel voor hun werk. ‘Waarom zouden we ook? Elk vrij moment zijn we in een kwartier hier. Iedereen hier kent elkaar, de kinderen spelen samen. Soms moeten we ze vijftien huisjes verderop wegplukken.’ Zijn oudste brengt hij vanaf het strand naar school.

‘Een collega van me heeft een huisje in Tasmanië. Waanzinnig mooi hoor, echt. Met wuivende palmen en zo. Maar als je vraagt hoe vaak hij er is, dan is dat hoogstens drie keer per jaar. Tegen de tijd dat je van je jetlag bent bekomen, moet je al weer weg.’

Hij zit liever op het strand in Castricum. Zelfs zonder kinderen had hij er nog wel huisje gekocht, denkt hij. Hij pakt zijn camera erbij. Er staan foto’s op van de zonsondergang. ‘Dit was gisteren. Als iedereen naar huis gaat, dan komt de rust over het strand. En dan wordt het genieten.’

Een slaapstrandhuisje: hoe werkt het?

Het strandhuisjesseizoen loopt van 1 april tot eind september. De huisjes staan in de winter in de opslag, en worden het strand opgetakeld als het seizoen begint.

Het aantal locaties voor strandbewoning is beperkt. De huisjes staan in de zeewering, en die is niet overal veilig. Langs de kust bevindt zich bovendien veel natuurgebied, waar niet gebouwd mag worden. Volgens ZKA consultants en planners, die een overzicht bijhouden van het aantal strandhuisjes, is het onwaarschijnlijk dat er in de toekomst locaties bij komen. Wel wordt er nog uitgebreid op bestaande locaties, zoals in Hoek van Holland, waar dit seizoen tachtig nieuwe huisjes worden neergezet.

De prijzen van de huisjes variëren afhankelijk van de locatie tussen de 45 en 75 duizend euro. De plaatsing en het stageld bedraagt rond de 2000 euro per jaar. De huisjes zijn roerend goed, er is geen hypotheek mogelijk. De grootte varieert van 18 tot en met 25 vierkante meter.

De meeste stranden hebben één rij huisjes, met gegarandeerd uitzicht op zee. In IJmuiden staan er drie rijen huisjes opgesteld, en gaat plaatsing volgens anciënniteit. Wie de meeste jaren opbouwt, heeft de meeste kans op zee- of duinzicht. Verhuur is veelal verboden of zeer beperkt mogelijk. Op enkele locaties in Zeeland en Noord-Holland zijn commerciële aanbieders van slaapstrandhuisjes.

Meer informatie over kopen of huren: www.slaapstrandhuisje.info

Strandhuisjes aan het Nederlandse strand (Gabriel Eisenmeier)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden