Zombiefilms als luchtig intermezzo op IFFR

Kampt u op het IFFR met een overdosis introverte psychodrama's, slow cinema en experimentele kunstfilms? Geen nood. Er zijn altijd nog zombies om een beetje leven in de brouwerij te brengen.

Sennia Nanua als Melanie in The Girl with All the Gifts.

Het IFFR presenteert twee nieuwe en geslaagde bijdragen aan een genre dat weliswaar niet dood te krijgen is, maar ook erg veel troep oplevert. Iedereen kan eem zombiefilm maken: gewoon een stel bleek gegrimeerde figuranten omineus laten schuifelen, terwijl wat lege straten en rondwaaiend krantenpapier al gauw volstaan voor de juiste laatste-oordeel-sfeer. Maar intussen blijft het hondsmoeilijk om met zulke conventies iets fris te doen. Zombies figureren maar al te vaak in films die zelf op sterven na dood zijn.

Zo niet de Zuid-Koreaanse kaskraker Train to Busan, op het IFFR te zien in het Limelight-programma. Regisseur Yeon Sang-ho en scenarist Park Joo-suk proppen de voor het genre gebruikelijke actie en maatschappijkritiek in het claustrofobische decor van een hogesnelheidstrein, met geïnspireerd resultaat. Zakenman Seok-Woo (Yoo Gong) heeft met tegenzin tijd vrijgemaakt om zijn dochtertje Soo-an (Kim Soo-an) naar zijn ex te brengen; ze zitten amper in de trein van Seoul naar Busan, als Zuid-Korea wordt overspoeld door razendsnelle zombies. Ook aan boord bijten de ondoden weldra om zich heen; zich verschansend van de ene coupé naar de andere, kunnen de passagiers niet zonder elkaars hulp, en beseft Seok-Woo eindelijk weer wat het betekent om vader én mens te zijn.

Wie toch vooral aan zichzelf blijft denken, betaalt voor dat egoïsme in Train to Busan (Busanhaeng) uiteindelijk een bloederige prijs. De film geeft zodoende onverholen commentaar op het in Zuid-Korea ontspoorde neoliberalisme; een metaforische lading die op de beste momenten gelijk opgaat met een flinke spanning en vaart. Indrukwekkend is het beeld van zombies die als één organisch wezen samenklonteren aan het einde van een locomotief, terwijl de opportunistische machinist geen schijn van kans maakt. Individualisme kennen de zombies niet in Train to Busan, en dat maakt hen soms sympathieker dan de menselijke personages.

Het Britse The Girl with All the Gifts, opgenomen in de Voices-sectie, behandelt het onderscheid mens-zombie dan weer heel anders. Hoofdpersonage is het jonge meisje Melanie, dat net als een stel andere kinderen in een bunkerachtige gevangenis zit opgesloten en alleen geketend en gemuilkorfd uit haar cel mag. Een slim kind dat graag in de smaak valt bij haar lerares Helen (Gemma Arterton), maar er is ook iets vreselijks met haar aan de hand. Kom te dicht bij Melanie, en ze wordt net zo hongerig naar je vlees als de hersenloze horden die de wereld als een gigantische schimmelinfectie hebben overgenomen.

Melanie is de grootste troef van regisseur Colm McCarthy en schrijver Mike Carey, die zijn eigen bestseller tot script bewerkte. Kindzombies waren er eigenlijk altijd al sinds George Romero in Night of the Living Dead (1968) een meisje gretig van haar eigen moeder liet snoepen. Maar de tomeloze energie waarmee Melanie haar menselijke prooi al schreeuwend en happend naar de keel vliegt, is een nieuw verhaal.

Debuterend talent Sennia Nanua gaat helemaal voor haar rol; je kunt je goed voorstellen dat ze thuis regelmatig met haar vriendjes zombieplaagje speelt, en zich dan zo laat meesleuren dat de lol er op een gegeven moment vanaf is. De kinderlijke verwondering waarmee Melanie de buitenwereld tegemoet treedt - een wasmachine heeft ze door haar gevangenschap nog nooit gezien - en de tragiek van haar tussen leven en dood versplinterde personage zijn bij Nanua eveneens in goede handen.

Ook fijn: Glenn Close als de wetenschapster die koelbloedig naar een antigif speurt, en de manier waarop de schimmelende zombies gezamenlijk vergroeien en ontkiemen tot een gigantische, fallus-achtige paddestoel. Zo surrealistisch als in The Girl with All the Gifts zag de zombie-apocalyps er nog nooit uit.

Losgeslagen jeugd op IFFR

In elk ander jaar zou het een fikse tegenvaller zijn geweest: Andrea Arnold zegde de masterclass over haar film American Honey op IFFR af, ze was ziek. Nu kon de vaak publiciteitsschuwe Britse filmmaker (Red Road, Fish Tank) het Rotterdamse publiek niet bijpraten over de ontwrichte Amerikaanse samenleving en de losgeslagen jongeren in haar film. Of over haar ervaringen met acteur Shia LaBeouf, die nu in New York hele dagen staat te scanderen uit protest tegen Trump. Maar op de 46ste editie van IFFR is geen gebrek aan interessante regisseurs.

Zaterdag waren de belevenissen van getroebleerde Vlaamse jongeren te zien in Home. Het is de vierde speelfilm van Fien Troch, de Belgische regisseur die aan een fraai oeuvre bouwt over ouders en kinderen (Unspoken, Kid). In de openingsscène van Home wordt een tienermeisje toegesproken door het schoolhoofd: hoe ze het in haar hoofd haalde om rond te bazuinen dat een van haar leraren kinderen in zijn kelder gevangen hield? Och dat was een grap, doet het meisje ongeïnteresseerd. Dat voorval plukte ze uit de realiteit, zegt Troch in de talkshow na afloop van de vertoning. Ze benadrukt dat de tieners in haar film niet meer of minder onmogelijk zijn dan in haar eigen schooltijd. Troch mengt geschoolde acteurs met amateurs, die verbluffend authentiek acteren. 'Ik heb ze het script van tevoren niet gegeven', zegt Troch. 'Trouwens, ze zouden het tóch niet hebben gelezen.' De twee onderuitgezakte amateur-hoofdrolspelers op het podium knikken. 'Klopt.'

IFFR programmeerde nog een film over Belgische jeugd, de komedie Generation B van Pieter Van Hees (Waste Land). Die schetst een somber en satirisch toekomstbeeld: nadat de kredietstatus van België neerwaarts is bijgesteld leven de Brusselse jongeren op straat, terwijl de babyboomers de laatste vruchten plukken van wat ooit een welvarende samenleving was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden