Zolang er banaliteiten zijn, zijn wij er

Tv-recensie Hanna Bervoets

'Wijken voor dit soort geweld mag nooit een optie zijn', zegt premier Rutte in een eerste reactie na de aanslagen in Brussel: 'Wij blijven wie we zijn'.

Beeld anp

Wie 'wij' of 'zij' zijn vertelt hij niet maar zijn boodschap steekt wat xenofobisch af tegen die van Charles Michel, die juist oproept tot solidariteit. De extra live-uitzendingen van de NOS, VRT en BBC volgen ondertussen min of meer hetzelfde stramien. Presentatoren brengen vermeende feiten, verslaggevers berichten over de sfeer terplekke, daarna schuiven allerhande experts aan voor speculatie: mogelijke gevolgen, mogelijke oorzaken. En de rest van de dag steeds weer de paar filmpjes die ooggetuigen met hun telefoons maakten.

Eerst de rennende mensen voor vliegveld Zaventem, daarna de stoet gestrande reizigers met rugtassen en rolkoffers - lastig daarbij niet aan de huidige Europese migratiestromen te denken. Dan is er nog een schokkerig filmpje van de vertrekhal vlak na de aanslag, waarbij vooral de vingers voor de lens paniek verraden. Het aangrijpendst vond ik echter de beelden van het getroffen metrostel op station Maalbeek.

Het is donker, we zien weinig maar horen een kind gillen, misschien is het een jonge vrouw: de kreetjes klinken ongecontroleerd, dierlijk haast, we zien niet waar het geluid vandaan komt en de andere passagiers lijken er immuun voor; zij stappen uit, schuifelen de tunnel in: 'ze lopen naar het licht', zegt NOS-presentator Dionne Stax bij de zoveelste herhaling.

We zien nu een man met een Nike-rugzak. De figuur heeft iets vast, een kind, een extra tas? Nee. Deze man, zojuist aan de dood ontsnapt, draagt een bos bloemen door de tunnel. Het is een grote bos, maar de man weigerde de bloemen los te laten, griste ze mee tijdens de evacuatie en drukt ze nu tegen zijn borst tijdens zijn voettocht door het donker: hij hoort kinderen huilen maar ruikt rozen. En straks, als hij buiten staat, het gruis van zijn jas heeft geklopt, dan bezorgt hij de bloemen wellicht alsnog een vaas. Daar zullen nog zeker zeven dagen blijven staan, wie er naar kijkt weet: de bloemen hebben het overleefd.

Het idee roerde me. Net als het interview dat Dionne Stax even later met ooggetuige Bram Vos had. Bram woont tegenover metrostation Maalbeek en zag de gewonden naar buiten komen: 'Iedereen is erg geschrokken'.

'Maar jij dan?', vraagt Dionne: 'Hoe voel jij je?'

Bram zwijgt even, zegt: 'Ik zal dit zeker nooit meer vergeten', en gaat dan over op praktische zaken, dat hij zijn appartement niet uit mag maar nog een pak stroopwafels heeft. 'Zet een kop thee', besluit Dionne het gesprek: 'En neem er een stroopwafel bij'.

Banaal, ja. Maar juist daardoor troostend. Het stelt gerust dat banaliteiten in extreme situaties niet verdwijnen - zolang er banaliteiten zijn, zijn wij er.

Met de uitspraak 'wijken mag niet' suggereert Rutte dat niet wijken - ofwel: doorgaan met leven - een keuze is. Voor wie een duistere metrotunnel instapt is doorgaan echter geen keuze, maar de enige optie. Doorgaan een bos bloemen; doorgaan een kop thee met een stroopwafel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.