Zolang de leus 'one size fits all' blijft gelden, wordt het niets

Dirk-Jan van Baar schrijft in deze krant van 7 oktober dat ik ondanks mijn aarzeling in 1998 voor de euro heb gestemd. Dat is juist. De reden daarvoor is Duitsland. Als Duitsland meedeed met de euro, moesten wij dat ook doen. Voor iets anders waren onze economieën te zeer met elkaar verbonden.


Duitsland deed wat bondskanselier Helmut Kohl wilde. Die wilde een Europese Politieke Unie, dat wil zeggen een Europese federatie. Zijn diplomaten hadden hem moeten zeggen dat die federatie er nooit zou komen. Niemand praat daar nu nog over, behalve Belgen als Van Rompuy en Verhofstadt. Het romantische ideaal van Kohl heeft ons allen op een dwaalspoor gezet. Hoed u dus voor de romantiek.


De euro is mislukt, heb ik geschreven. Van Baar meent dat 'het veel te vroeg is het experiment voor mislukt te verklaren'. De essentie van de euro ligt besloten in de slagzin: one size fits all. Van Baar erkent dat die een illusie is gebleken. Maar als de essentie van een stelsel voos is, dan is dat stelsel zelf toch mislukt?


Daar komt bij dat de no-bail-out-clausule totaal is verkracht. Die clausule is op aandringen van Duitsland in het verdrag gekomen. Het was een sine qua non. Bij de stemming over de euro in 1998 mocht iedereen daarvan uitgaan. Ten onrechte, naar spoedig bleek. Zonder die clausule was de euro nooit ontstaan.


Van Baar is historicus. Ik herinner hem aan de geschiedenis van Italië. Dat land kwam in 1870 tot eenheid. Destijds was het zuiden van dat land welvarender dan het noorden. De nieuwe eenheidsmunt, de lire, werd afgestemd op het noorden, dat politiek meer in de melk te brokken had en zich begon te industrialiseren.


Maar die lire was te sterk voor het zuiden, dat concurrentiekracht verloor. Dat werd gecompenseerd met geld. Die transferunie duurt tot op de dag van vandaag. Datzelfde hangt ons nu boven het hoofd.


Wat te doen? Ik heb een parallelle munt voor de noordelijke lidstaten voorgesteld. De gulden was jarenlang een parallelle munt ten opzichte van de D-Mark. Waarom zou die situatie niet weer kunnen ontstaan in een vergrote D-Mark-zone? Dan zou een 'Latijnse unie' haar munt kunnen devalueren, wat die unielanden nodig hebben.


Onlangs sprak Olaf Henkel, de voormalige voorzitter van de Duitse werkgeversvereniging, in Amsterdam. Hij stelde voor dat de noordelijke lidstaten uit de euro zouden stappen, zodat de zuidelijke konden devalueren. Dat komt op hetzelfde neer.


Waar het om draait, is de slagzin one size fits all. Zolang die niet is doorbroken, wordt het niets. Overigens raad ik Van Baar aan niet met de naam van Verhofstadt te schermen. Die wil de Europese natiestaten afschaffen. Hij blaft daarmee tegen de maan. Daar kan een historicus toch moeilijk mee instemmen.


Frits Bolkestein is oud-VVD-leider en oud-eurocommissaris

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden