Zoiets als de Hollandse Oudejaarsconference bestaat nergens anders

.

Wie het fenomeen Oudejaarsconference begrijpt, begrijpt de Nederlander.

Foto de Volkskrant

Youp van 't Hek doet morgenavond voor de negende keer de Oudejaarsconference bij de NPO en op RTL4 gaat Guido Weijers los voor zijn achtste. De Oudejaarsconference is de lakmoesproef voor elke cabaretier, wie nooit een Oudejaarsconference heeft gedaan is mislukt en gedoemd te worden vergeten. De Oudejaarsconference is zo groot dat je na een goede show de rest van het jaar niks meer hoeft te doen. Het is een olympische finale - na zijn eerste gouden medaille, die van 1989 met Buckler en de huppelkutjes, was Van 't Heks naam voorgoed gevestigd.

Zoiets als de Hollandse Oudejaarsconference bestaat nergens anders. Het is een volledig gedemocratiseerde cultuuruiting. Een baken in de tijd: zie je 'Oudejaarsconference' staan in je tv-gids, dan weet je dat het jaar er alweer op zit. Wie het fenomeen Oudejaarsconference begrijpt, begrijpt de Nederlander.

Bij de traditie hoort dat de Oudejaarsconferencier vooraf wordt platgeïnterviewd over wat we zoal kunnen verwachten. Na de Oudejaarsconference wordt hij of zij wéér geïnterviewd, nu om te vertellen hoe het is gegaan (goed). Vorig jaar deed Claudia de Breij de Oudejaarsconference, en daarover werd zij in de media tot diep in augustus ondervraagd - toen werd het zo'n beetje tijd om te gaan vooruitblikken met Youp en Guido, de cabaretiers van dienst van dit jaar.

Vroeger was er per jaar één Oudejaarsconference, die van Wim Kan. Die begon er in 1954 mee op de radio. Daarna kwam Seth Gaaikema en in 1982 veranderde Freek de Jonge het genre. Langzamerhand is een wildgroei aan Oudejaarsconferences ontstaan, ook door de komst van de commerciële omroepen. Die wilden allemaal een eigen Oudejaarsconference. Terecht, want het heeft geen zin tijdens de Oudejaarsconference iets anders uit te gaan zenden dan een andere Oudejaarsconference.

In de Volkskrant recenseerde Joris Henquet op 21 december alvast vier Oudejaarsconferences, naast die van Van 't Hek en Weijers ook die van de Haagse cabaretier Sjaak Bral en die van Dolf Jansen en Louise Korthals. Bij Jansen en Korthals was de Trumpdichtheid 5 procent, bij Youp 10 procent en bij Weijers maar liefst 20. In het overzicht ontbrak van de grote Oudejaarsconferenciers Vincent Bijlo, aan wie je het ook gerust kunt overlaten Trump te fileren.

De beperkende factor van elke Oudjaarsconference is het jaar dat eraan vooraf is gegaan. Je kunt als cabaretier niet zomaar wat in het wilde weg gaan staan zwetsen. Niemand kan om Trump, #MeToo, Baudet en Abdelhak Nouri heen - die laatste is niet geschikt voor een grap, maar wel voor een gevoelig moment dat je ook nodig hebt, in zo'n jaaroverzicht.

Ik heb het onderzocht: er zijn inmiddels ontzettend veel Oudejaarsconferences. In Helmond speelt Joop Vos zijn Oudejaarsconference 'Overgang', Frans Miggelbrink helpt ze in Amphion Doetinchem de drempel over, Jacobus en Frank zetten de feesttent in Bakkeveen op z'n kop met 'Pret Is Een Keuze'. Remko Kapinga brengt in Winschoten 'Het jaar van de kwibus', waarin hij 'op bijzonder humoristische wijze met woord, beeld en geluid het afgelopen jaar gaat voorzien van een komische noot' - typische Oudejaarsconference dus. Peer en Geer in Theater de Boemel in Tilburg, Reuring in Theater Tamboer in Hoogeveen, Patrick Deters in Roelofsarendsveen en Nieuwe Wetering, Marco Swiggers in Deurne 'met komische liedjes en hilarische acts'. Orde van de Dag is morgen te zien in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag met de 'Ouds en Nieuws Show'. Manuel, Kemperink, Baartman en Helligen Hendrik zwaaien 2017 uit in het Wilminktheater in Enschede.

In de Oudejaarsconferences houdt de ene helft van Nederland de andere een spiegel voor van het voorbije jaar; ook in de kleinste dorpen wordt een jaar lang toegeleefd naar en teruggekeken op de lokale Oudejaarsconference, waarin de dingen die zijn gebeurd even scherp op een rijtje worden gezet.

De Oudejaarsconference is een collectieve biecht waarin we lekker de kwesties waarover we ons hebben opgewonden weglachen. Zodat we ons vanaf 1 januari weer fris boos kunnen maken en zo alvast de Oudejaarsconference van 2018 in de steigers zetten.


Welke Oudejaarsconference brengt 2017 het best in beeld?

Trump, #MeToo, Patricia Paay, Theresa May, Abdelhak Nouri, Thierry Baudet, Fipronil: de Oudejaarsconferences van Dolf Jansen & Louise Korthals, Sjaak Bral, Youp van 't Hek en Guido Weijers gerecenseerd.

Meer over