Zoektocht naar zin in Oprah's Belief

Oprah's nieuwe documentaireserie Belief toont geloof zonder geestelijken. Ook Oprah zelf blijft buiten beeld.

null Beeld -
Beeld -

I won't say goodbye, besloot Oprah Winfrey de laatste aflevering van haar talkshow, nu alweer vijf jaar geleden. Ze nam inderdaad geen afscheid. Oprah, inmiddels eenenzestig, maakt nog steeds televisie. Haar nieuwste creatie is de zevendelige documentaireserie Belief, hier elke dinsdag uitgezonden door TLC.

'In Belief gaat Oprah Winfrey op zoek naar de verschillende vormen van geloof op aarde en de mensen die hier kracht uit halen', aldus het persbericht. In Amerika stuitte het project nog voor uitzending op kritiek: verontwaardigde reli-bloggers schreven dat Oprah Jezus Christus zou verloochenen door hem niet als enige echte verlosser te tonen.

Dat doet Oprah inderdaad niet. Sterker, in Belief worden de goden slechts sporadisch bij naam genoemd. Oprah zelf krijgen we daarbij niet te zien, zij verzorgt alleen de voice-over, vertelt de individuele verhalen van gelovigen. Zo opent de eerste aflevering met de negentienjarige Cha Cha, een Afro-Amerikaans meisje dat werd aangerand. Cha Cha raakte in een depressie en gaat nu naar een evangelistenkamp, 'om haar band met God te herstellen'. We zien het meisje bidden, zingen, praten, God om zelfvertrouwen vragen. Ook laat Cha Cha zich opnieuw dopen, en jawel: 'De tijd stopte, ik wist dat alles goed zou komen.' In latere afleveringen zien we een Melanesische stam hún goden om een goede oogst vragen, een Joods jongetje zijn bar mitswa ondergaan en een Mexicaanse vrouw een pelgrimstocht maken in de hoop dat dit haar verlamde zoontje zal genezen.

Opvallende afwezigen bij deze rituelen: geestelijken. Belief gaat dan ook niet over officiële geschriften maar over de verhalen die gelovigen zichzelf en elkaar vertellen om op de been te blijven: Tegenslagen horen erbij, ze zijn Gods manier om ons iets te leren en God zorgt ook dat het weer goedkomt en zo niet, dan was dat Gods wil en moeten we ons daarbij neerleggen.

Klinkt naïef, misschien. Maar streep de delen over God in bovenstaande zin weg en wat overblijft is de basis van menig therapiesessie - het leven is toch vooral een constant schipperen tussen het accepteren van tegenslag en het hopen op verbetering.

In Amerika vielen de kijkcijfers van Belief overigens een beetje tegen. Oprah zelf is niet genoeg aanwezig, luidde de verklaring van critici. Maar zij hebben niet goed gekeken. Elke scène in Belief draagt Oprahs handtekening. Maakte je een moodboard bij het merk Oprah dan zou haar eigen gelaat in het midden staan, ja. Maar om haar hoofd kwam een stralenkrans van woorden te staan: hoop, acceptatie, doorzettingsvermogen, vergeving. En, niet onbelangrijk: vrouwenemancipatie, minderheden, verdraagzaamheid, vrede. Zaken die steeds weer in Belief terugkomen. Daarmee lijkt de serie eerder een humanistisch wereldbeeld dan een religieuze levenshouding te promoten; krachtiger dan God is het menselijk vermogen door te gaan, te blijven hopen. Het is precies de houding die Oprah zelf voor lijkt te staan. Daarmee is zíjzelf misschien wel de belangrijkste God zonder naam.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden