Zoektocht naar een nieuwe aarde

Duizenden jaren is erover gespeculeerd. Binnenkort wordt hij gevonden. Een tweelingzusje van de aarde, in een ander planetenstelsel. Eindelijk ontdekken we hoe alledaags ons eigen zonnestelsel is. Of hoe uniek.


Epicurus van Samos (341-270 v. Chr.) filosofeerde al over een 'oneindigheid van werelden'. Giordano Bruno belandde in 1600 nog op de brandstapel vanwege zijn geloof in planeten bij andere sterren. Decennialang vormden verre aardes het domein van sciencefictionschrijvers. Maar dankzij de Amerikaanse ruimtetelescoop Kepler staan we aan de vooravond van een revolutionaire ontdekking: een spiegelbeeld van onze eigen thuisplaneet.


De eerste planeet bij een andere ster dan de zon werd in 1995 gevonden. Inmiddels zijn er meer dan vijfhonderd van zulke 'exoplaneten' bekend.


Kepler speurt mee sinds maart 2009. De ruimtetelescoop houdt 150.000 sterren in het oog. Sommige vertonen kleine helderheidsdipjes, met de regelmaat van de klok. Een aanwijzing dat er een planeet omheen draait, die elke omloop voor de ster langs beweegt en een klein beetje licht tegenhoudt.


Grote en kleine telescopen op aarde, infraroodsatellieten in de ruimte en natuurlijk de Hubble Space Telescope - iedereen zoekt mee. Geen enkel deelonderwerp in de astronomie is zo hot als de jacht op exoplaneten. De heilige graal: een planeet als de aarde, in een baan rond een ster als de zon. Met een aangename temperatuur, met water aan het oppervlak. Misschien met leven.


Zo ver is het nog niet. De exoplaneten die tot nu toe zijn gevonden zijn kosmische freaks. Opgezwollen ballen van heet gas die in een paar dagen op kleine afstand rond hun moederster zwieren. Superaardes met een gloeiend oppervlak van vloeibare lava. Saunaplaneten met een stoomdampkring. Verdampende planeten. Bevoren ijswerelden. Planeten in langgerekte banen. Onfortuinlijke werelden die door hun zon worden opgeslokt. Sciencefiction legt het af tegen realiteit.


Is ons eigen zonnestelsel dan toch uniek? Vormen wij de leefbare uitzondering in een chaotische kosmos? Kepler moet daarop het antwoord geven. Binnen een paar jaar zal bekend zijn of aarde-achtige planeten bij zonachtige sterren regel of uitzondering vormen in het heelal. De eerste exo-aarde wordt waarschijnlijk vóór 2013 gevonden.


En dan?


De planeten die Kepler ontdekt staan op honderden of duizenden lichtjaren afstand. We kunnen er niet heen. Op afstand speuren naar leven is er voorlopig nog niet bij. Maar de wetenschap dat er elders in het universum bewoonbare planeten zijn - misschien wel bewoonde planeten - biedt ons een nieuwe kijk op onze eigen plaats in het heelal.


Nicolaus Copernicus (1473-1543) leerde ons dat de aarde niet het middelpunt van de kosmos is. Charles Darwin (1809-1882) liet ons zien dat we toevallige nieuwkomers zijn op het toneel van de evolutie.


Kepler vertelt ons eindelijk hoe uniek de aarde is.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden