Zoektermijn houdt meer mensen uit de bijstand

Als bijstandsgerechtigden eerst vier weken moeten solliciteren voordat ze een uitkering krijgen, verdubbelt het aantal mensen dat zelf een baan vindt dan wanneer ze meteen in de bijstand komen. Het zijn vooral jongeren en hoogopgeleiden die erin slagen snel aan het werk te komen. Voor laagopgeleide veertigplussers heeft de zoekperiode geen effect.

AMSTERDAM - Een op de vijf mensen die bijstand aanvragen, ontvangt de uitkering na de eerste maand niet meer. Als een zoekperiode wordt opgelegd, is dat twee keer zo hoog: twee op de vijf. Dat blijkt uit een onderzoek dat de Vrije Universiteit heeft uitgevoerd in opdracht van de gemeente Amsterdam.


Degene die een zoekperiode opgelegd krijgen, verdienen gedurende het eerste half jaar in totaal dertig euro minder dan aan bijstand zou zijn ontvangen. Het levert de gemeente een besparing van gemiddeld 920 euro op per uitkerings- gerechtigde die toch een baan vindt.


Het invoeren van een zoektermijn is omstreden. Voor jongeren tot 27 geldt al wel een wachttijd van vier weken. Maar een voorstel van staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om gemeenten te verplichten alle bijstandsgerechtigden eerst vier weken naar een baan te laten zoeken, kreeg onvoldoende steun in de Tweede Kamer. Toch voeren sommige gemeenten voor oudere werklozen een wachtperiode in, omdat ze daarmee hopen te besparen op de uitkeringskosten.


Dat heeft te maken met de financiering van de bijstand. Gemeenten krijgen de uitkering in principe gecompenseerd door de rijksoverheid. Maar ze moeten een deel van het geld zelf voorschieten en gemeenten die in verhouding veel bijstandsgerechtigden hebben schieten er wel degelijk bij in en betalen een deel van de bijstand uit de algemene middelen, geld dat eigenlijk bedoeld is voor het uitvoeren van gemeentelijk beleid.


Dat geldt bijvoorbeeld voor Enschede. Met 6.500 mensen in de bijstand schiet Enschede er van 2013 tot 2015 ruim vier miljoen euro bij in. 'Al ligt het politiek gevoelig, dit jaar hebben we hier ook de zoektermijn voor bijstandsgerechtigden ingevoerd', zegt een woordvoerster.


Onbekend is hoeveel gemeenten een zoektermijn voor de bijstand hebben ingesteld. Maar als mensen afzien van een bijstandsuitkering, leidt dat zeker tot lagere kosten, zegt de woordvoerder van Divosa, de koepel van sociale diensten. 'Vorig jaar is het aantal mensen in de bijstand gestegen met 33 duizend tot 413 duizend.'


Grote waarde van het onderzoek is dat ook is vastgesteld voor wie de zoektermijn niet werkt, stelt Andrée van Es, de Amsterdamse wethouder werk en inkomen. 'De zoektermijn werkt slecht voor ouderen en laagopgeleiden die via de WW in de bijstand komen. Die groep moeten we dus helpen met sollicitatietrainingen en het aanbieden van vacatures. Of misschien zelfs omscholing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden