Zoeken naar voorbodes in vroeg werk

Is het mogelijk latere meesterwerken van een regisseur te herkennen in een jeugdig experiment? Kan een kort tussendoortje een voorbode zijn van een magnum opus?...

DS

De zestien korte films van Europese regisseurs die op dvd zijn uitgebracht door het Britse Cinema16-label zijn vooral interessant door de manier waarop ze een commentaar op het andere werk van de filmmakers vormen.

Soms zijn de overeenkomsten helder. Als Nanni Moretti in Il Giorno della prima di Close-up op zijn scooter stapt, ziet hij er net zo uit als in Caro Diario. Roy Anderssons Hig Jorden uit 1991 sluit naadloos aan bij zijn Songs from the Second Floor uit 2000.

Lastiger is het de vernieuwer Jean-Luc Godard te ontdekken in zijn vroege film Charlotte et Vnique, ou tous les gars s'appellent Patrick. Het is een onschuldig verhaal over een jongen die twee meisjes probeert te versieren, maar Godard-biograaf Colin McCabe vindt er op de commentaartrack toch voortekenen van de stijl van de beroemdere films in, bijvoorbeeld in de posters en krantenkoppen die steeds in beeld worden gebracht. En misschien kan Godards afkeer van Amerika al worden herkend in de jongen die op een Parijs terras beweert dat Coca-Cola passs.

Lars von Triers Nocturne uit 1980, over een lichtschuwe vrouw, verschilt juist sterk van zijn latere werk. Von Trier probeerde in elk beeld een lijnenspel te scheppen dat perfect overging in de geometrie van de volgende opname. Diagonale strepen volgen elkaar op, beeldrijmen zijn precies uitgedokterd. 'We deden er vijf uur over om deze opname voor te bereiden', zegt Von Trier lachend over een kort shot vanuit een vogelkooitje.

'En de enige functie is dat het een verbinding tussen twee andere beelden moet zijn.' Geen wonder dat Von Trier in de jaren negentig de wilde, geimproviseerde Dogma-stijl ontwikkelde, waarin zulke formele overwegingen geen enkele rol spelen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden