Zoeken naar oude kampeerspullen

Geen Europeaan is zo reislustig als de Nederlander. Oorlog, SARS en recessie zorgden voor aarzeling, maar de meesten vertrokken toch....

Het viel me vies tegen', zegt Ed van Linschoten. De 37-jarige rayonmanager 'van Bever Zwerfsport heeft met zijn vriendin veel door Azië en Midden-Amerika gezworven, maar besloot vorig jaar te gaan kamperen in Europa. 'Dat leek ons goedkoper en leuker voor de kinderen.' Eerst bezochten ze Spanje en deze zomer Zuid-Frankrijk.

In hun stationwagen reed de familie van camping naar camping, waar telkens vlot een forse tunneltent verrees. 'We gedragen ons nog steeds als backpackers, maar dan met veel meer spullen.' Zijn peuter en kleuter konden de opeenvolging van zwembaden waarderen, maar de financiële doelstelling mislukte jammerlijk. 'Drie euro voor een Calippo! Voor het geld van een kampeervakantie kun je een riante rondreis maken door Thailand.' Volgend jaar rijdt Van Linschoten richting Tsjechië of Roemenië. 'Volgens vrienden is het daar mooi en goedkoop.'

Veel Nederlanders hebben dit jaar hun vakantieplannen moeten omgooien. De tijd is voorbij dat een reiziger zijn wereldbol laat draaien en halsoverkop vertrekt naar de plaats waar een wijsvinger bleef rusten. Zoals in het verhaal Het eind van het lied van Jan Slauerhoff: 'Mijn nagel raakte in een voeg van den bol, het was bij de Krim en daar lag: Feodosia. Ik bewonderde den bol, terwijl ik hem onder mijn vingers verder deed wentelen, dronk nog een kan bier en ging.'

Tegenwoordig surft een reiziger eerst naar de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar staat met grote letters dat de veiligheidssituatie in de wereld er niet beter op is geworden. 'Reizigers dienen, voorzover mogelijk, voorzorgsmaatregelen te nemen; wees extra voorzichtig op plaatsen waar veel buitenlanders samenkomen. Blijf alert en zorg dat u goed op de hoogte bent van de politieke ontwikkelingen in het land waarheen u reist. Volg de media en wees uzelf bewust van lokale gevoeligheden.'

Dergelijk advies verpest de sfeer tijdens het doorbladeren van de brochures. Het belangrijkste gevolg: men wacht zo lang mogelijk met boeken. In december meldde het verbond van reisondernemingen, ANVR, nog 12 procent groei. In de maanden daarna weerspiegelde het aantal verkochte reizen de toestand in de wereld:7 procent, 2 procent, -4, -7, -5, -5 en afgelopen maand -4 procent.

'Nog nooit waren de prijzen zo laag', signaleerde bestuursvoorzitter Louis Frankenhuis van TUI Nederland op zijn halfjaarlijkse persconferentie. De consument gedraagt zich volgens hem grillig en wacht tot het laatste moment, wardoor TUI (Holland International, Arke, Kras SterVakanties) moet grossieren in last-minute aanbiedingen. Wie de prijs uit de brochure betaalt, wordt dit jaar hartelijk uitgelachen aan de zwembadrand. Ook andere reisorganisaties melden bodemprijzen.

Zo bood D-reizen deze zomer een week in de Turkse badplaats Alanya aan voor 99 euro, inclusief appartement en luchthavenbelasting van vijftig euro. Dichter bij huis: drie dagen Veluwe in een vier-sterren hotel kost 69 euro. Kras Ster-Vakanties biedt deze week een vijftiendaagse rondreis door Thailand aan voor 659 euro. 'Deze reissom is eigenlijk onmogelijk', jubelt de prijsbeuker.

De aanbiedingen werken, blijkt uit de ANVRboekingscijfers. Veel twijfelaars worden over de streep getrokken. Maar de reisbranche heeft het zwaar. Het aantal klanten krimpt 4 procent, maar gemeten naar omzet zal de klap nog groter zijn. De touroperators zwijgen echter over hun resultaten. Alleen directievoorzitter Steven van der Heijden van Thomas Cook Nederland (Neckermann, Vrij Uit) liet zich op zijn persconferentie ontvallen dat een paar tientjes winst op een reissom van 1500 euro niet de bedoeling kan zijn.

Als reactie werpen de twee grootste reisorganisaties van het land (TUI en Thomas Cook) zich op de markt voor verre reizen. Daarin zit nog groei, verwacht Van der Heijden, omdat buiten Europa het massatoerisme door Nederlanders nog onderontwikkeld is. Die markt groeit volgens hem met 20 tot 25 procent per jaar, waarvan de concerns nu samen een kleine 20 procent in handen hebben. Door gezamenlijk vliegtuigen te charteren bij Air Holland kan de winstmarge omhoog en de prijs voor de consument omlaag.

Mits die kiest voor een van de tien plaatsen die door de twee grootste reisorganisaties van het land zijn uitgekozen. Plaatsen die vanaf 1 november massatoeristen uit Nederland kunnen verwachten, zijn de Braziliaanse kustplaatsen Salvador de Bahia en Porto Seguro, in Mexico Puerto Vallarta en Cancun, in de Dominicaanse Republiek Punta Cana en Puerto Plata, in Kenia Mombasa, in India Goa en Trivandrum, en in Sri Lanka Colombo. De 'vanafprijzen' schommelen rond de vierhonderd euro per week.

'We overvallen echt geen visserdorpjes met grote groepen Nederlanders', zegt marketingdirecteur Gerrit Slot van Neckermann. Volgens hem zijn de gekozen bestemmingen allang ingericht op massatoerisme en vindt hooguit een verschuiving van bezoekers plaats. 'Porto Seguro is al populair onder Argentijnen en Italianen en daar komen nu Nederlandsers bij.'

Lang niet alle Nederlanders laten zich verleiden. Nog altijd gaat 80 procent van de bevolking op vakantie, het hoogste percentage binnen Europa, maar oorlogsgeweld, SARS, recessie, baanonzekerheid, bomaanslagen, het mooie weer en misschien ook de 750 duizend raketwerpers die circuleren op de zwarte markt, doen meer vakantievierders besluiten in Nederland te blijven of in Europa. En dan moet je snel zijn om een goed plekje te vinden. Peggy de Haan van de 'Nederlandse' camping Les Clots in Frankrijk: 'De reserveringen kwamen dit seizoen al vroeg binnen.'

De helft van de vakantiegangers boekt via een reisbureau. Uit de ANVR-cijfers tot en met juli blijkt bijvoorbeeld dat het aantal autovakanties binnen Nederland met 12 procent is toegenomen. Kroatië, Polen, Slowakije en Slovenië en andere Oost-Europese landen stegen met 27 procent. Indonesië zakte met 38 procent, Thailand met 47 procent, terwijl bijvoorbeeld de Antillen stegen met 62 procent, Brazilië met 53 procent.

Een kleine groep Nederlandsers bleef gewoon thuis. Zoals Wendy Lopes Dias die met haar man en twee kinderen in een nieuw huis woont in de Amsterdamse wijk IJburg. De 35-jarige office-manager zag geen reden deze zomer op reis te gaan. 'Er heerst hier al een vakantiegevoel. Het weer is prachtig en de kinderen kunnen gewoon zwemmen achter het huis.' Volgendjaar wil Lopes Dias wel weer drie weken op vakantie.

Niet meer Nederlanders bleven deze zomer helemaal thuis. 'De mensen laten zich hun zomervakantie niet zomaar ontnemen', concluderen reisorganisaties opgelucht. Hun verklaring luidt dat de moderne mens even naar adem moet kunnen happen in de 24-uurseconomie. Het gemiddeld aantal tripjes per jaar stagneert weliswaar, maar de jaarlijkse zomeruittocht is uitgegroeid tot een eerste levensbehoefte.

'Dat lijkt me onzin', zegt gezondheids-psycholoog Ad Vingerhoets van de Universiteit van Tilburg. 'Een paar weken niet werken, is niet verkeerd, maar door dat overdreven gereis haalt men alleen maar nieuwe ellende op zijn hals.' De zelfverklaarde vakantiehater omschrijft reizen als 'een verandering van problemen'. Hij is mede-auteur van het boek Psychological aspects of geographical moves: Homesickness and acculturation stress. Daarin staat dat reizen helemaal niet zo gezond is en bijvoorbeeld de kans op een hartinfarct verhoogt.

Nederlanders staan volgens Vingerhoets onder sociale druk om met vakantie te gaan. 'Vroeger moest je een verdomd goede reden hebben als je zondag niet in de kerk was. Ziekte, of een kalvende koe. Tegenwoordig geldt dat voor vakantie. Je kunt niet zomaar terugkomen op kantoor en zeggen dat je thuis bent gebleven.'

Zijn collega Theo Beckers, hoogleraar Vrijetijdswetenschappen, stelt dat ook routine een rol speelt. 'Vakantie heeft een vaste plaats ingenomen in het leven van Nederlanders, ze moeten weg en al die spullen gebruiken.' Een zoektocht naar avontuur, zielenrust en het verkennen van andere werelden behoren volgens Beckers tot een mythe gecreëerd door de reiswereld. 'De meeste Nederlanders willen op reis zo min mogelijk risico lopen en zo veel mogelijk bekends om zich heen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden