bellen metchef dataredactie Xander van Uffelen

Zoeken naar lichtpuntjes in de coronacijfers: ‘De maatregelen van afgelopen weekend gaan absoluut effect hebben’

De coronasituatie in Nederland ziet er slecht uit, nadat het RIVM maandag het hoogste aantal besmettingen in een etmaal meldde: 19.274. Fonkelen er ergens in de donkere tunnel nog piepkleine lichtjes? We bellen met Xander van Uffelen, chef van de dataredactie.

Nick de Jager
Bezoekers in Valkenburg laten hun coronapas scannen op de kerstmarkt.  Beeld ANP
Bezoekers in Valkenburg laten hun coronapas scannen op de kerstmarkt.Beeld ANP

Xander, hoe zwartgallig stemmen de hoge cijfers jou?

‘De cijfers gaan hard omhoog nu. Uit het aantal besmettingen kun je steeds minder afleiden, ook nu de GGD aan de maximale capaciteit zit. Dus ik kijk vooral naar de ziekenhuisopnamen nu, en die lopen echt hard op. We gaan door de grens van tweeduizend mensen in het ziekenhuis heen. In de coronagolven van januari en april lagen er op het hoogtepunt 2.600 mensen in het ziekenhuis. Het lijkt alsof we daar nu ook gaan komen, en misschien wel eroverheen gaan.’

Kunnen de maatregelen voor een ommekeer zorgen?

‘De maatregelen van afgelopen weekend gaan absoluut effect hebben. Mensen lijken zich er ook aan te houden. Ze laten zich sneller testen, nemen meer afstand van elkaar, werken vaker thuis. Of het genoeg is voor een ommekeer, weet ik niet. De grote onzekerheid is hoe de vaccinaties standhouden. Je ziet dat het effect ervan wat afneemt bij zeventigplussers. Als meer van hen in het ziekenhuis komen dan we hadden gehoopt, hebben we een groot probleem.’

Dinsdag wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd over een 2G-beleid. Dan zou je nog alleen als je ‘gevaccineerd’ of ‘genezen’ bent naar een horecagelegenheid, een museum of het zwembad kunnen – niet meer na een negatieve test. Hoe zinvol is die maatregel, op het eerste oog?

‘Ik denk dat een 2G-beleid niet heel veel verschil maakt voor het aantal besmettingen en ziekenhuisopnamen, want de meeste besmettingen vinden in een huiselijke kring plaats. Wel kan het gunstig uitpakken voor de vaccinatiegraad. Alleen: als iemand van 20 jaar naar een feest gaat en daar besmet raakt, leidt dat waarschijnlijk niet direct tot een ziekenhuisopname. Misschien schiet het middel dan het doel voorbij.

‘Belangrijker is het dat mensen van 50, 60 of 70 zich laten vaccineren. Wat dat betreft is een uitbreiding van de coronapas misschien een effectievere maatregel. Voor een eenmalig feest laat je je nog wel testen, maar voor het winkelen zal je niet gaan testen als je nog geen vaccinatiebewijs hebt. Even lomp gesteld: mensen maken een andere vaccinatieafweging als ze niet meer naar de Action of de Blokker kunnen.

‘Toch kun je best wat ethische vragen stellen of dat de manier is waarop je dat wilt bereiken. Het is terecht dat je als maatschappij nadenkt of zo’n middel gerechtvaardigd is.’

In het Verenigd Koninkrijk is een groeiende trend van infecties gestagneerd, zonder ingrijpende maatregelen. Volgens onze correspondent heeft praktisch niemand in het land het meer over het coronavirus. Biedt dat hoop voor Nederland?

‘Ik zou als Brit niet te snel juichen. Het aantal besmettingen is nu weer aan het stijgen, het aantal opnamen en doden liggen al langer op een hoog niveau. Het Verenigd Koninkrijk heeft wel een groot voordeel: de boosterprik. 15 procent van de Britse bevolking heeft al een derde prik gekregen, onder wie bijna alle zeventig- en tachtigjarigen met onderliggend lijden. Je ziet het effect in de lagere instroom in de ziekenhuizen. Nederland heeft echt maar een paar boosterprikken gezet: 0,3 of 0,4 procent van de bevolking.

‘Tegelijkertijd kan de situatie zo weer omslaan in het Verenigd Koninkrijk. Je ziet het anderhalf jaar continu omslaan. We moeten wat dat betreft ophouden naar winnaars en verliezers te zoeken. Liever kijk ik naar wat wij kunnen leren van andere landen. Dan kom je in het Verenigd Koninkrijk uit bij de boosterprik, kun je in Oostenrijk zien welke voordelen een scherper toegangsbeleid heeft en lijkt de Portugese militaire operatie om de vaccinatiegraad omhoog te helpen beter te zijn dan ons systeem.

‘Mijn gevoel is dat het demissionair kabinet weinig naar andere landen kijkt. Wij kunnen nu in januari tachtigplussers voor de derde keer prikken. Dan ben je dus wéér na de winter, wanneer je hem juist nodig hebt. Er zijn al zoveel landen die stappen gezet hebben met de boosterprik. Moet je dan in Nederland helemaal zelf het wiel uitvinden?’

Zitten ergens in de coronacijfers nog lichtpuntjes verstopt?

‘Het tempo waarin de ziekenhuisopnamen oplopen, is lager dan het tempo waarin de besmettingen oplopen. Dat betekent dat het effect van vaccinatie zichtbaar is. Van Dissel zei ook dat het aantal besmettingen in de groep ouderen minder hard oploopt. Dat zou ook gunstig zijn. Verder hebben wij ook de indruk dat het aantal besmettingen in de christelijke gemeenten aan het stabiliseren is. Er is dan toch een soort grens in zicht.

‘Maar ziekenhuisopnamen hobbelen een of twee weken achter de besmettingsgolf aan, de ic-opnamen misschien wel drie weken. We moeten er rekening mee houden dat we de komende twee weken nog een flinke instroom krijgen in de ziekenhuizen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden