Column

Zoek goede leraren en betaal ze daar ook naar

Het is net als met Franse les, vijftig, zestig jaar geleden. In mijn tijd was het net afgeschaft, maar mijn oudere broers klaagden erover. Moest je de 5de en 6de klas van de lagere school twee keer per week een uur langer blijven, terwijl alle kinderen buiten speelden, om zinnetjes te leren als Papa fume une pipe en Il pleut à Paris, en dan bleek je daar, in de 1ste klas van de middelbare school, helemaal niets aan te hebben. Binnen drie weken was de klas al verder met Frans dan na twee jaar gestumper bij je oude meester. Als je niet oplette, omdat je dacht dat je al een aardig mondje Frans sprak, kon je lelijk onderuitgaan.

Beeld anp

En nu blijkt dat met Engels op de basisschool precies zo te zijn: weinig zinvol. Dat is niet heel verwonderlijk. Staatssecretaris Sander Dekker zal knarsetandend hebben kennisgenomen van het onderzoek van het Expertisecentrum Moderne Vreemde Talen van de Universiteit Leiden. Hij omarmde gretig het advies van het platform Onderwijs2032, onderbouwd of niet, om van Engels een 'kernvak' te maken op de basisschool. Dat leek hem goed voor de economie.

Wist Onderwijs2032 niks van dit al langer lopende onderzoek? Al die vroege inspanning - Engels voor kleuters! - betaalt zich dus niet uit. Oudere kinderen leren een vreemde taal veel sneller dan jonge kinderen, dat is de conclusie van onderzoek in verschillende landen naar het leren van een tweede taal. Sterker: kinderen die lange tijd Engelse les hebben gehad op de basisschool, worden op de middelbare school ingehaald door leerlingen die er dan fris aan beginnen. Alleen als je jonge kinderen echt onderdompelt in een tweede taal, leren ze die goed. Maar dat kost veel tijd, en de leraar moet die taal dan perfect beheersen. Dat is zelden het geval. Bovendien zou zoveel nadruk op het Engels ten koste gaan van het moedertaalonderwijs, zoals René Appel eerder schreef in deze krant, en het Nederlands als cultuurtaal op den duur ondergraven.

Geen Engels op de basisschool, dat zou een flinke bezuiniging zijn, die mooi aansluit bij de Geheime Ombuigingslijst van het kabinet. Stop met de gratis schoolboeken, goed idee (en ondersteun ouders die ze niet kunnen betalen) en stop ook met de klassenverkleining. Hoe fijn het ook is, minder kinderen in een klas, voor de kwaliteit van het onderwijs maakt het niet aantoonbaar iets uit.

Wat wél uitmaakt, is de kwaliteit van degene die voor de klas staat. Daar moet het vrijgekomen geld naartoe. Het vorige week verschenen rapport van de OESO, die ons onderwijs doorlichtte, doet daar enkele goede suggesties voor. Die kunnen we vertrouwen, want gaat het bij Onderwijs2032 vooral om wensdenken, de OESO vergelijkt het onderwijs in de verschillende landen en concludeert wat het beste werkt.

Voordat we denken dat het rapport ons alleen maar veren in de reet steekt, op onze ongemotiveerde leerlingen, de wrede, vroege selectie en het schooladvies van de basisschoolleerkracht na dan: er was nog wat opmerkelijke kritiek. Met verbazing wordt geconstateerd dat de schoolbesturen in Nederland zoveel macht hebben en zoveel financiële vrijheid, en dat er zo weinig verantwoording, transparantie en toezicht is. De OESO vindt dat de schooldirecties meer te zeggen zouden moeten hebben over hun onderwijs. Zou ook meteen een aardige bezuiniging zijn: dun de bestuurslaag uit en breng de salarissen van bestuurders onder in een cao voor onderwijspersoneel.

Dat onze leraren snel vergrijzen en er geen meute enthousiaste jonge nieuwelingen staat te trappelen is zorgelijk. Ook zijn het helaas niet de beste studenten die voor het onderwijs kiezen. Het vak moet aantrekkelijker worden, vindt de OESO. Nederlandse leraren geven veel uren les, hebben weinig carrièreperspectief en verdienen minder dan andere hoogopgeleiden. Wil je de beste mensen naar het onderwijs lokken, dan moet dat echt veranderen.

Deze week hoonde staatssecretaris Dekker een goed plan van D66 - twintig lesuren per week voor fulltimeleraren in het voortgezet onderwijs - meteen weg als 'volstrekt onrealistisch'. Het plan zou 3,3 miljard kosten. Dat kost het helemaal niet, want je kunt best tegelijk ook de leerlingen wat minder uren lesgeven, zoals ze in alle goed presterende OESO-landen doen. Een gemiste kans. En ach, stoppen met de JSF levert al 4 miljard op.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.