Zoek de verschillen

Utrechters geloven niet dat de referendumuitslag over het stationsgebied in mei 2002 serieus is genomen, blijkt uit de NIPO-enqu die in opdracht van de Volkskrant is gehouden....

De kans wordt steeds groter dat het gebied rond Hoog Catharijne, het Centraal Station en de Jaarbeurs de komende twintig jaar in een grote bouwput verandert. Vorige week ging een raadsmeerderheid onder voorbehoud akkoord met de laatste versie van het Masterplan Stationsgebied. Het plan kwam tot stand onder verantwoordelijkheid van wethouder Walther Lenting van Leefbaar Utrecht, de partij die groot werd dankzij de luidkeelse protesten tegen de de plannen van het vorige college voor een nieuw stationsgebied, het UCP.

Leefbaar Utrecht heeft zich hier altijd met hand en tand tegen verzet. De partij vond het 'een duur, dwaas en rampzalig' plan. Er zouden te veel en te hoge kantoren in het gebied worden gebouwd. 'Megalomaan', noemde voormalig LU-voorman Henk Westbroek dit. Hij vond, met zijn partij, dat grote kantoren net als de Jaarbeurs naar een plek aan de rand van de stad moesten verhuizen. Ander groot bezwaar: de stad zou worden 'uitverkocht' aan projectontwikkelaars.

De verwachtingen waren hooggespannen toen Leefbaar Utrecht bij de collegevorming de portefeuille van het stationsgebied opeiste. De eerste verkiezingsbelofte die de partij inloste, was het uitschrijven van een referendum over het gebied in kwestie. De burger mocht in mei 2002 zijn stem laten horen. Moest de vierkante kilometer rondom Vredenburg, Hoog Catharijne, Jaarbeurs en Centraal Station een 'compact, stads en levendig' centrumgebied worden dat de gemeente geld zou opleveren ('Visie 1')? Of moest het gebied een 'groen, ruim en ontspannen' karakter krijgen dat de stad 91 miljoen euro zou gaan kosten ('Visie A')?

Van de kiezers prefereerde 71 procent die laatste optie. Pas over twintig jaar, de termijn die is uitgetrokken om Visie A in zijn geheel te realiseren, zal blijken of het Utrechtse stationsgebied inderdaad een plaats is geworden waar het ontspannen verblijven is in een groene omgeving. Voorlopig moeten we het doen met de papieren werkelijkheid van het Masterplan Stationsgebied.

Wie het intussen haast vergeelde voorlichtingsmateriaal over Visie A vergelijkt met de plannen van nu, moet goed zoeken naar de overeenkomsten. De kiezers lijken op het verkeerde been te zijn gezet: het gebied wordt niet groen, zoals het ook niet ruim of ontspannen wordt. Het stationsgebied wordt een compact, stedelijk en levendig gebied. Inderdaad, zoiets als Visie 1.

Okhet Westplein wordt ondertunneld, het riviertje Leidsche Rijn wordt doorgetrokken naar de Weerdsingel en het stukje snelweg (Catharijnebaan) onder Hoog Catharijne wordt gevuld met water en verbonden met de Catharijnesingel. Maar stemmen de plannen nog wel overeen met de sfeerbeelden die in het promotiemateriaal van Visie A werden opgeroepen? De 'brede singel met veel groen en bomen' is gaandeweg veranderd in een kanaaltje omsloten door dichte bebouwing.

Ook Vredenburg werd in Visie A anders voorgesteld dan nu. Het muziekcentrum zou grondig worden verbouwd, het plein zou een 'levendig' cultuurplein worden met voorzieningen voor culturele evenementen. Vooralsnog is hier weinig van terug te zien: het nieuwe Muziekcentrum Vredenburg wordt 45 meter hoog, er pal naast wordt op de plek van de poffertjeskraam en de fietsenstalling een winkelcentrum gebouwd, en waar nu Peek & Cloppenburg staat, komt een aanzienlijk groter winkelgebouw.

Waar is het beloofde 'haventje' aan het Smakkelaarsveld gebleven? De 'grootschalige kunst-en cultuurvoorzieningen op het Jaarbeursterrein'? Het spectaculaire marktgebouw over het spoor? De bibliotheek aan het Westplein? De moskee? De openbare, prettige verblijfruimtes? Waarom wordt een megakantoor gebouwd tussen het Smakkelaarsveld en Hoog Catharijne (100 bij 70 meter) zodat het nieuwe station, net als nu, aan het zicht ontrokken blijft? En waarom is de bouwhoogte van 50 tot 60 meter veranderd in 90 tot 100 meter?

Zo groot als de verschillen zijn tussen Visie A en het masterplan, zo klein zijn de verschillen tussen het UCP en het masterplan. De Jaarbeurs mag gewoon blijven zitten waar ze zit en uitbreiden met een hoteltoren, een casino en een megabioscoop. Ook kantoren hoeven niet naar de randen van de stad: het kantoorvolume in het gebied wordt fors uitgebreid.

Lenting heeft meer dan voorgaande wethouders de regie stevig in handen en toont zich politiek goed aanspreekbaar op de plannen. Toch ondervindt hij aan den lijve hoeveel macht vastgoedeigenaren hebben in het stationsgebied en hoe weinig de gemeente in de melk te brokkelen heeft. Vorige week werd Lenting door de gemeenteraad gesommeerd een beter onderhandelingsresultaat te bereiken met de eigenaar van Hoog Catharijne, Corio. Bij de overeenkomst die Lenting met deze vastgoedbelegger wilde sluiten, had hij de belangen van de gemeente niet voldoende behartigd, vond de raad.

De vraag of Lentings plannen minder megalomaan zijn dan het UCP, valt lastig te beantwoorden. Het UCP omvatte een groter gebied, waardoor het lastig vergelijken is. Al met al ontlopen de bouwvolumes elkaar per saldo niet zoveel. Maar Hoog Catharijne en het Centraal Station zijn dringend aan een vernieuwing toe, alleen al om de groeiende bevolking in en rondom Utrecht te bedienen. Een Central Park zal het wel nooit worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden