'Zodra de banken opengaan, haalt iedereen zijn geld weg'

Waar ergens kan worden gepind? 'Geen idee, u bent op Cyprus.' Het eiland verkeert maandag, een nationale feestdag nog wel, in een shock.

NICOSIA - Dat er iets grondig mis is op Cyprus blijkt al direct na aankomst. De eerste pinautomaat na de grenspost weigert al dienst. 'Piep-piep-piep, neem alstublieft uw kaart uit.' Ook de tweede, iets verderop, doet het niet. Bij een derde kan wel worden gepind, maar slechts 20 euro. Op de vraag aan een bebaarde voorbijganger of hij een automaat weet waar wel flink kan worden gepind, begint de man te grinniken. 'Geen idee, u bent op Cyprus. Wij zijn hier zwaar in het pak genaaid door de Europese Unie.'


Kioskhouder Marios aan het centrale plein in de Cypriotische hoofdstad Nicosia vertelt geen pinbetalingen meer te accepteren. 'Ik vertrouw het systeem niet meer.' Hij gebaart naar buiten, naar een zonnige straathoek met platanen, waar enkele geldautomaten zijn. 'Gisteren kwam er bijna de hele dag geen geld uit die machines. Vandaag schijnen er wel kleine bedragen uit te komen, maar wie zegt dat ik mijn geld nog krijg van de bank als ik pinbetalingen accepteer?'


Cyprus verkeert in een shock. Het kleine eiland in de Middellandse Zee balanceert op de rand van een faillissement. Banken staan op omvallen en de schatkist is zo goed als leeg. Om zo'n 10 miljard euro aan noodleningen te krijgen van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds heeft de Cypriotische regering vrijdag op een top in Brussel beloofd dat het bankrekeninghouders zal laten meebetalen aan de redding. Volgens de afspraken zouden mensen met minder dan 100 duizend euro op hun rekening 6,75 procent van hun spaargeld moeten afstaan en mensen met meer dan 100 duizend 9,9 procent. De maatregel moet 5,8 miljard euro opleveren.


Het is voor het eerst sinds het begin van de financiële crisis dat de EU en het IMF een regering dwingen om rechtstreeks een greep te doen in de spaartegoeden van burgers. Om kapitaalvlucht te voorkomen, heeft de Cypriotische regering elektronische overboekingen tijdelijk stilgelegd. De banken zijn deze maandag dicht, omdat het een nationale feestdag is. Geldautomaten raken af en toe door hun geldvoorraad heen, omdat mensen in paniek extra opnemen.


Veel Cyprioten zijn woedend. 'Toen ik het voor het eerst hoorde, dacht ik dat het een grap was', zegt de 58-jarige Michael al-Said, die net tevergeefs heeft geprobeerd te pinnen. 'Hoe zou u het vinden als zo maar ineens een deel van uw spaargeld wordt afgepakt? Het is pure diefstal.'


De Cypriotische president Nikos Anastasiades en zijn conservatieve partij DISY staan voor de moeilijke opgave de ingreep door het parlement te loodsen. 'Eerlijk gezegd waren wij in de partij ook verbaasd toen we hoorden van de maatregel', vertelt DISY-medewerker George Georgiou. 'Het is een heel radicale oplossing.'


Georgiou zit koffie te drinken op een binnenplaats van het parlementsgebouw in Nicosia. Tijdens het gesprek komt de tweede man van de conservatieven, Averof Neophytou, even op een tabletcomputer kijken hoe de beurzen reageren op het Cypriotische plan. Hij kijkt hoofdschuddend naar enkele grafieken met dalende lijnen. 'De onzekerheid is groot', zegt Georgiou.


Dan arriveert president Anastasiades in een glimmende zwarte limousine, geëscorteerd door terreinwagens met zwaailichten. Fotografen en cameraploegen verdringen zich om hem. Al snel wordt duidelijk dat de president moeite heeft om een meerderheid voor de maatregel te krijgen.


Anastasiades' conservatieve partij bezet 20 van de 56 zetels in het Cypriotische parlement. Zijn coalitiepartner DIKO, die 8 zetels heeft, is verdeeld over de ingreep, en vrijwel alle andere parlementariërs zijn tegen. Er wordt besloten de stemming over de ingreep uit te stellen tot dinsdag. En de banken blijven zeker nog tot woensdag dicht.


Een oplossing die de ronde doet, is dat vermogende rekeninghouders meer dan de aangekondigde 9,9 procent zullen moeten afstaan en dat spaarders met lagere tegoeden minder dan 6,75 procent zullen hoeven afstaan. Mogelijk zouden spaarders met minder dan 20 duizend euro zelfs helemaal worden ontzien. Anastasiades zou kritische parlementariërs hiermee wellicht aan zijn kant kunnen krijgen.


'Ik vrees dat het eigenlijk al niet eens meer uitmaakt wat ze in het parlement stemmen', zegt de 50-jarige ondernemer Louis Loizou. 'De schade is al aangericht. Niemand vertrouwt de banken nog. Zodra de bankkantoren opengaan, haalt iedereen zijn geld weg. Onze economie gaat instorten.'


Loizou staat tegen het einde van de dag met zo'n duizend andere betogers te demonstreren voor het parlement. 'Handen af van Cyprus, dieven', staat in grote zwarte letters op een protestbord. 'Weg met de euro!' scanderen betogers. 'De toekomst is van ons, niet van de banken!'


Maar ondanks alle ergernis blijft de demonstratie beperkt en volkomen vreedzaam. Volgens Ioannis Ioannou, die met een beker ijskoffie in de hand in de menigte staat, komt dit doordat Cyprus een klein eiland is met veel sociale controle en een tamelijk gezagsgetrouwe bevolking. 'Ik ben opgegroeid in Griekenland. Als daar zo'n maatregel was afgekondigd, had Athene al in brand gestaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden