ReportageVan Teheran naar Washington

Zo ziet de reis van Teheran naar Trumps Amerika eruit

Het inreisverbod van president Trump maakte een abrupt einde aan hun tocht naar de VS. Maar het op Schiphol gestrande echtpaar uit Iran gaf niet op. Verslag van een uitzonderlijke vlucht naar Washington D.C.

12:45 Op weg naar het vliegtuigBeeld Dion Mebuis

Schiphol, donderdag 11:00

Ze zijn koohnavardha, bergbeklimmers, vertelt Abolghasem Eshaghi (68). Samen met zijn vrouw Kobra Alizadeh (58) bereikte hij in zijn leven de toppen van nagenoeg alle hoge bergen in Iran, met als hoogtepunten de beklimmingen van de Damavand.

Het onderwerpen van die 5.600 meter hoge reus, niet ver van Teheran, vergt alles van een mens - en hij en zijn vrouw deden het al dertig keer. 'Op de berg is het in de winter soms 40 graden onder nul', zegt Eshaghi, 'en het gebrek aan zuurstof maakt de klim loodzwaar, net als de sneeuwstormen.'

Misschien is het wel dankzij hun ervaringen op de Damavand dat de twee blijven vechten voor hun reis naar de Verenigde Staten, zegt Eshaghi. Van de 28 Iraniërs wier weg naar the land of the free zaterdag in Amsterdam werd versperd door het inreisverbod van de Amerikaanse president Trump, zijn alleen hij en Alizadeh nog over.

Vier nachten sliepen ze op stoelen in een doorgang op Schiphol. Fijn is anders, zegt Eshaghi, maar het waren lang geen overnachtingen zoals op de ijzige berg. Hun onverzettelijkheid oogst effect: 'van hogerhand' werd woensdag binnen de Amerikaanse immigratiedienst besloten dat het echtpaar donderdag alsnog naar hun dochter Nasrin in Washington D.C. mag vliegen.

Die ochtend wachten de Iraniërs in de luxelounge van KLM op de vlucht. Beiden dragen dezelfde kleren als bij hun aankomst op Schiphol, vijf dagen geleden: Eshaghi een stoffen grijs overhemd met een bruine broek, Alizadeh een T-shirt met roze vlinders en een zwarte pantalon.

Dat ze er naar omstandigheden fris uitzien komt doordat ze de nacht ervoor voor het eerst in een hotel hebben geslapen. Het echtpaar is bijna klaar met het ontbijt als Alizadeh wordt gebeld en Farsi begint te spreken. 'Dat is een van de mensen die dinsdag terugvlogen', zegt Eshaghi. 'Die zal nu wel verdrietig zijn.'

10:40 Wachten op Schiphol

Hij en Alizadeh waren niet de enige gestrande Iraniërs die zich weigerden neer te leggen bij het inreisverbod. Vier anderen bleven tot dinsdag op Schiphol, de luchthaven waar de Iraanse passagiers slechts een tussenlanding op weg naar Washington hadden moeten maken. KLM bleef echter herhalen dat de Amerikanen onvermurwbaar waren en drong er bij de Iraniërs sterk op aan terug te keren naar Teheran. Alleen Eshaghi en Alizadeh bleven.

De beslissing om het oudere Iraanse echtpaar te 'matsen' is de zoveelste terugtrekkende beweging van de Amerikaanse autoriteiten sinds Trump het inreisverbod een week geleden instelde. Eerst werd iedereen met een paspoort uit Iran, Irak, Syrië, Soedan, Libië, Jemen en Somalië geweerd.

Later bleek, na enige verwarring, dat bezitters van een green card (verblijfsvergunning) wel welkom waren; en nog later werden ook mensen met een dubbele nationaliteit toegelaten, mits één van de nationaliteiten niet op de verboden lijst staat. De afzwakkingen volgden op de massale internationale kritiek op de als discriminerend ervaren ban.

Eshaghi en Alizadeh hebben een immigrantenvisum, maar nog geen green card. Die krijg je pas als je voor het eerst met je immigrantenvisum binnenkomt. Het Iraanse stel heeft recht op een green card, maar kan die pas krijgen op Amerikaanse bodem, de plek waar ze met hun immigrantenvisum niet mogen komen.

12:10 Afscheid van de pastoorBeeld Dion Mebuis
12:35 De laatste controleBeeld Dion Mebuis

Waarom nu voor Eshaghi en Alizadeh een uitzondering is gemaakt, weet KLM niet. Tijd om daar lang bij stil te staan heeft het echtpaar ook niet, want het vliegtuig naar de Amerikaanse hoofdstad vertrekt al om 13:00 uur. Even ontstaat er paniek als dochter Nasrin een formulier whatsappt dat 'absoluut geprint moet worden om de VS binnen te kunnen komen', maar bij gate E3 kraait daar geen KLM-medewerker naar. De ontvangst is er sowieso vriendelijk. Schiphol-pastoor Nico Sarot wacht de Iraniërs op om afscheid te nemen. Eshaghi, een gematigde moslim, is de pastoor dankbaar: in diens kleine kapel kon hij afgelopen dagen in stilte overleggen met zijn advocaten.

Sarot deed het graag. 'You are very strong people', vertelt hij het echtpaar, met zijn rechterhand op de plek van zijn hart.

14:10 Maaltijd aan boordBeeld Dion Mebuis

In de lucht 18:00 (NL tijd)

Een upgrade van economy naar economy comfort, de constante aandacht van stewardessen en purser, en een porseleinen Hollands herenhuisje als souvenir. KLM behandelt haar Iraanse gasten in de acht uur richting Washington met alle egards. Dat was tot woensdagavond wel anders, zegt Eshaghi. 'KLM deed niets voor ons. Tot het moment dat bleek dat wij naar Washington konden, lieten ze ons aan ons lot over in de vertrekhallen op Schiphol. Het enige waar ze aan dachten, was ons terugsturen naar Teheran.'

KLM werpt daar tegenin dat in de eerste drie dagen onduidelijk was waar de Iraniërs zich op Schiphol bevonden. 'Maar ze deden ook geen enkele moeite ons te vinden', zegt Eshaghi. 'En toen we wel met ze in contact kwamen, mochten we enkel een keer douchen en kregen we drie maaltijdbonnen. De rest van hun eten kochten ze zelf. Slapen moesten ze nog steeds in de doorgang op Schiphol. 'Ze hadden ons een hotelkamer moeten geven, of zelfs wat schone kleding.'

Het gebrek aan comfort was tot daaraan toe. Bozer werd hij van het onwankelbare standpunt van de KLM om de Iraniërs nergens in de VS af te zetten, ook al zagen hij, zijn advocaten en ook hun dochter daar mogelijkheden toe.

Eshaghi en Alizadeh wonen in Karaj, een miljoenenstad op zo'n 20 kilometer van Teheran. Hij is er eigenaar van een fabriekje voor plastic plantzakken en bouwt zo nu en dan een huis om dat door te verkopen. Zij is huisvrouw. Nasrin vertrok vijf jaar geleden naar de Verenigde Staten om daar als industrieel ontwerper te werken. Hun twee andere dochters zijn in Karaj blijven wonen en hun enige zoon woont in Istanbul.

Eshaghi woonde bijna zijn hele leven in Karaj, op een periode van vijf jaar in de VS na. Hij was er dertig jaar geleden om vlieglessen te volgen, maar piloot zou hij nooit worden. 'Te veel lawaai in de cockpit', geeft hij als reden. Aan zijn Amerikaanse periode heeft hij wel zijn redelijk goede Engels te danken; zijn vrouw spreekt geen woord.

Ondanks hun welvarende bestaan in Iran wist Nasrin, inmiddels Amerikaanse staatsburger, haar ouders naar de VS te lokken. Het leven is daar comfortabeler voor een gepensioneerde, vinden zij en haar Iraans-Amerikaanse man Omid. Het leven in het streng-religieuze Iran is bovendien niet altijd makkelijk voor een liberaal gezin als dat van Eshaghi. Zo draagt zijn vrouw gedurende de reis geen hoofddoek. In het Iraanse straatbeeld is dat ondenkbaar. Liever woont hij in een democratie, zegt hij, waar de wet niet zomaar met voeten kan worden getreden.

Het is dan ook de bedoeling dat het Iraanse echtpaar zich op termijn definitief in Washington vestigt. Het bemachtigen van de benodigde immigrantenvisa was een hels karwei. 'Het duurde bijna een jaar om het papierwerk rond te krijgen. Ik moest naar de Turkse hoofdstad Ankara om daar met een Amerikaanse beambte te praten.'

Hij heeft al enkele Amerikaanse bergen op het oog om aan zijn collectie toe te voegen. Mount Elbert, het hoogste punt in de Rocky Mountains, zou hij graag eens beklimmen. Het inreisverbod van Trump en de nachten op Schiphol hebben zijn voorpret echter doen verwateren. 'Dertig jaar geleden had ik niet kunnen bedenken dat Amerika ooit mensen uit moslimlanden zou gaan weren. Het is een land van vrijheid, of dat zou het tenminste moeten zijn. In het buitenland kan niemand Trump waarderen en ook in zijn eigen land heeft hij meer tegen- dan voorstanders. Hilary Clinton kreeg miljoenen stemmen meer.'

Dulles Airport 21:00 (NL tijd)

Eshaghi en Alizadeh zijn de laatste passagiers die vlucht KL0651 verlaten. De purser vraagt hun op Dulles Airport nog even te blijven zitten en draagt ze over aan een volgende KLM-medewerkster. 'Ik hoop dat alles goed gaat gaat', zegt een licht gespannen Eshaghi. Op het vliegveld worden ze vrijwel direct omringd door drie Amerikaanse marechaussee; ook op Dulles is men op de hoogte van het gewicht van de Iraanse zaak.

De zwaarbewapende maar uiterst vriendelijke marechaussee doen tijdens de wandeling naar de douane hun best om Eshaghi en Alizadeh gerust te stellen. Het ergste is achter de rug; vanaf hier zijn het formaliteiten. Dat het toch nog even duurt, komt door hun immigrantenvisa. Die vragen om een extra check. Luttele minuten later lopen de Iraniërs de ontvangsthal van Dulles Airport in, 42 kilometer van het Witte Huis, de plaats waar het decreet werd uitgevaardigd dat hen eerder buiten de deur hield. De immigrantenvisa zijn ingeruild voor green cards: Eshaghi en Alizadeh mogen nu permanent in de VS wonen.

Weerzien met de familieBeeld Dion Mebuis

Als ze door de klapdeuren naar buiten komen, zoeken Eshaghi en Alizadeh tevergeefs naar dochter Nasrin en schoonzoon Omid. Die blijken nog vast te staan in het verkeer. De vier Amerikaanse advocaten die er wel zijn, schudden ze de hand. Het nieuws over de aankomst van de Iraniërs is opgepikt door de lokale media, want het echtpaar ziet zich meteen omringd door verslaggevers en cameramannen. Vijf minuten later loopt Nasrin de ontvangsthal in en valt ze snikkend in haar moeders armen. Bijna even emotioneel is de omhelzing met haar vader. Vijf jaar geleden zagen ze elkaar voor het laatst; de camera's smullen.

'Het waren vijf dagen in de hel', zegt Omid tegenover de pers. Die hel lijkt nu voorbij. Eshaghi en Alizadeh hebben een ticket om over een maand tijdelijk terug te vliegen naar Teheran, om hun bezittingen te verkopen en netjes afscheid te nemen van hun oude leven. Zolang het inreisverbod staat, heeft Nusrin echter liever dat haar ouders in de VS blijven. 'We willen niet het risico lopen dat ze anders weer om onduidelijke redenen worden tegengehouden. Dit kunnen we niet nog eens doorstaan.'

21:30 Opgewacht door tv-camera'sBeeld Dion Mebuis

Eshagi en Alizadeh kunnen het met hun drie koffers vol kleren nog wel even uitzingen - maar waar is hun bagage eigenlijk? 'KLM heeft onze koffers vergeten in te laden', lacht Eshaghi. 'Ik loop al vijf dagen in dezelfde kleren. Daar kan best een zesde bij.'

Waarom voor deze twee Iraniërs een uitzondering is gemaakt blijft een mysterie, maar zonder hun vastberadenheid waren ook zij weer naar Teheran gevlogen. Eshaghi vergelijkt het bereiken van de VS graag met het bedwingen van de Damavand. 'Als je er niet volledig voor gaat, kan je de top nooit bereiken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden