Reportage

Zo ziet de 'Bezette Stad' eruit

Geen pak met stropdas, bedenkt Andrés, een Spaanse ambtenaar bij de Europese Commissie in Brussel, als hij maandag naar zijn werk gaat in de stad met Dreigingsniveau Vier. 'Met een stropdas val je op. Ook wij kunnen zomaar een doelwit worden.'

Extra beveiliging in Brussel. Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
Extra beveiliging in Brussel.Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

Trots wijst hij naar zijn incognito kleding: een spijkerbroek en afgetrapte schoenen. Niemand die in hem nu nog een vertegenwoordiger van Europa zal herkennen.

Legervoertuigen denderen langs het gebouw van de Europese Commissie. De terreurdreiging die Brussel in zijn greep houdt, is overal zichtbaar, ook in de Europese Wijk van de stad, waar alle Europese instituties samengeperst zitten in een paar straten die nu halfverlaten ogen: veel mensen werken thuis.

'Dit raakt het hart van Europa en wij zullen onze weg erin moeten vinden,' zegt de Poolse ambtenaar Jan Dzieciolow. Tussen de glazen kantoren hangt nervositeit, observeert hij. 'Als er een onverwacht geluid klinkt, draait iedereen zich geschrokken om.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Terreurdreiging in Europa

De kille cijfers van terreur. De Global Terrorism Index, laat zien dat er opnieuw meer aanslagen zijn gepleegd, meer doden zijn gevallen en meer landen zijn getroffen. En Europa is zeker niet het onveiligst.

Lees hier
alle artikelen van de Volkskrant over de terreurdreiging in België.

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de aanslagen in Parijs.

Extra beveiliging op straat in Brussel. Beeld anp
Extra beveiliging op straat in Brussel.Beeld anp

Op maandag, na een weekend vol arrestaties en een mysterieuze antiterreuractie onder totale radiostilte op de Grote Markt, wordt Brussel wakker om te beseffen: dit was geen nachtmerrie, het is echt. 'Bezette stad,' kopt de Vlaamse krant De Morgen.

De zoektocht naar terreurverdachte Salah Abdeslam, die volgens minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon 'niet alleen' opereert, blijft het openbare leven ontwrichten. Deze week blijft in de Belgische hoofdstad de hoogste graad van terreurdreiging van kracht: Dreigingsniveau Vier.

In de nieuwe werkweek zijn alle scholen gesloten. De metro rijdt niet. Ziekenhuizen beperken bezoek aan patiënten tot het 'strikte minimum'. En overal zijn militairen: zwaargewapend, vaak gemaskerd, soms langsrijdend in terreinvoertuigen die op strategische plaatsen de doorgang blokkeren.

(Tekst gaat verder onder foto).

Impressie van de huidige stand van zaken in Brussel: politiebussen, spijkermatten en extra agenten. Beeld anp
Impressie van de huidige stand van zaken in Brussel: politiebussen, spijkermatten en extra agenten.Beeld anp

In het Brussel van Dreigingsniveau Vier kijken mensen anders, schichtiger. Maar stadsbus 86 zit nog steeds tjokvol en ondanks een waarschuwing van de overheid lijken in het centrum zo op het oog toch nog circa de helft van de winkels geopend, plus veel cafés.

'Als ze komen, dan komen ze,' zegt Lotte van Baelen, de jonge manager van Le Pain Quotidien, een keten van lunchcafés die haar wortels heeft in Brussel. 'Natuurlijk zijn wij open. Wij laten ons niet bang maken.' De klandizie ook niet; het filiaal aan de Dansaertstraat is afgeladen.

Maar dan dwaalt de blik van Van Baelen af naar de deur, die zo uitnodigend openklapt. 'We nemen wel voorzorgsmaatregelen. We vragen mensen hun tassen te openen. En we kijken wie er binnenstapt.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Impressie van de huidige stand van zaken in Brussel: politiebussen, spijkermatten en extra agenten. Beeld anp
Impressie van de huidige stand van zaken in Brussel: politiebussen, spijkermatten en extra agenten.Beeld anp

Ja, wie zou daar komen? Het spook van Salah Abdeslam, de veronderstelde terrorist waarvan niemand weet of hij nog leeft, waart door de met kerstverlichting versierde winkelstraten.

'Ik hoop dat ze hem snel vinden,' zegt Damien Snackers, een grijzende man die in het centrum woont, vlakbij de Beurs, nu zwaarbeveiligd. Al dagen bepaalt de terreurdreiging zijn leven: naar de sportschool gaan is er niet bij, net zo min als uitgaan dit weekend. 'Ik ben homo en homo's en moslims, dat gaat niet goed samen.'

Over feiten achter de terreurdreiging zwijgt de regering in alle details. Maar de Staat moet het wel bij het rechte eind hebben, zegt Snackers. 'Als we in deze tijd de overheid al niet meer vertrouwen, wat blijft er dan nog over?'

Aan de rand van de Europese Wijk staat de Grote Moskee van Brussel: de grootste en oudste van de stad, ooit gesticht met steun van de overheid van Saoedi-Arabië. Een begrafenis loopt ten einde. Bebaarde jongemannen leggen de hand op het hart. 'Dit is niet het goede moment om over de veiligheidssituatie te praten.'

Dames in zwarte gewaden fladderen richting het gebouw van de Europese Commissie - het gezicht bedekt op de ogen na. 'Die moskee geeft me een veilig gevoel,' zegt een Nederlander die werkt op deze vierkante kilometer - hij mag officieel niet met de pers praten.

'Want ze zullen niet op elkaar... U begrijpt het wel.' Het komt deze dagen dichtbij, zeker nu de scholen gesloten zijn en ouders worstelen met opvang voor hun kinderen. 'Maar je kunt er niet de hele tijd mee rondlopen. Want dan geef je toe. Nu geven we al héél veel toe.'

(Tekst gaat verder onder locator).

Beveiliging in Brussel. Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
Beveiliging in Brussel.Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

Als de avond valt in de bezette stad, trekt een groep militairen in de Dansaertstraat hun bivakmutsen iets omlaag om schalks te kunnen lachen naar het passerende vrouwelijke publiek. Neemt de spanning eindelijk af? Van de 21 arrestanten zijn er tegen het einde van de dag 15 vrijgelaten.

In Brussel blijft het Dreigingsniveau Vier, zo meldt na lang vergaderen de Nationale Veiligheidsraad - een nieuw overlegorgaan van de regering en Belgische inlichtingendiensten dat is opgericht na de aanslagen op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs. Pas woensdag gaan de scholen en de metro weer geleidelijk open, afhankelijk van de politiecapaciteit. Salah Abdeslam blijft voortvluchtig.

Op de trap van het architectenbureau waar hij werkt, rookt Jan Hofman een sigaretje. Natuurlijk was hij gewoon vandaag aan het werk. Nuchter blijven, dat is nu het enige wat je kunt doen. 'Ja bon, ze zeggen dat er de mogelijkheid is van een aanslag, maar wij weten niet hoe ernstig de dreiging is.'

Het probleem, waarschuwt minister Jambon op de Vlaamse tv-zender VTM, is 'niet opgelost.'

In de Europese Wijk zit de werkdag er dan allang op. Voor een gebouw met het opschrift 'Housing the Heart of Europe' springt Deividas Jasinevicius uit Litouwen op zijn fiets, na een dienst waarin hij van hogerhand e-mails kreeg dat alleen noodzakelijke afspraken doorgaan. 'Ik wil niet bang zijn. Als wij bang zijn, winnen zij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden