Reportage

Zo worden Syriërs door Joden in Amsterdam ontvangen

Vrienden zullen ze niet meteen worden, maar elkaar verdragen is al heel wat voor Joden uit Amsterdam en moslims uit Syrië. 'We spraken vrijuit met elkaar.'

Leden van de Liberaal Joodse Gemeente komen in Amsterdam kennismaken met Syrische vluchtelingen (die wilden niet op de foto). Beeld
Leden van de Liberaal Joodse Gemeente komen in Amsterdam kennismaken met Syrische vluchtelingen (die wilden niet op de foto).Beeld

Twee weken geleden sprak Ron van der Wieken, voorzitter van het Centraal Joods Overleg (CJO), zich uit tegen de vestiging van Syrische asielzoekers in een Amstelveens kantoorpand. In deze plaats wonen tenslotte (relatief) veel Joodse Nederlanders, en de Syriërs zijn afkomstig uit een land waar antisemitisme een soort staatsreligie is. Dat is dus vragen om moeilijkheden, aldus Van der Wieken. Dinsdag maakte Van der Wieken nochtans deel uit van een dertienkoppige delegatie van de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam die 'een kennismakingsbezoek' bracht aan de asielzoekers die zijn ondergebracht in het voormalige huis van bewaring aan de Amsterdamse Havenstraat.

En het een is niet in strijd met het ander, zegt Van der Wieken. 'De opdracht aan ons, Joden, luidt: wees barmhartig tegenover vluchtelingen. Al was het maar omdat wij zelf een lange geschiedenis van vlucht en verdrijving achter ons hebben. Maar het is niet onze opdracht om naïef en dom te zijn. Laten we het risico van incidenten alsjeblieft zo klein mogelijk houden.'

(Tekst gaat verder onder locator).

Vluchtelingen

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de vluchtelingencrisis.

Bloemen

Koos Koelewijn, die de activiteiten in de noodopvang aan de Havenstraat namens het Leger des Heils coördineert, durfde op voorhand niet uit te sluiten dat ook deze geste van de Liberaal Joodse Gemeente bepaalde risico's met zich zou kunnen meebrengen. Op posters met Arabische teksten kondigde hij het bezoek ruim tevoren aan, en informeerde hij of de gasten enige weerstand zouden kunnen ontmoeten. Maar daarvan bleek hem niets. Integendeel: zijn gasten grijpen elk verzetje aan. Sommigen opperden zelfs om bloemen uit te delen in een Joodse buurt in Amsterdam - gesteld dat die er is.

Maar dat leek de 23-jarige Syriër Waseem Helwani geen goed idee. 'Als we alleen aan Joodse mensen bloemen zouden geven, zouden we hen van de overige Nederlanders afzonderen. En dat zou geen goed signaal zijn, want we zijn álle Nederlanders erkentelijk.'

Om dat kenbaar te maken, heeft een aantal bewoners dinsdagochtend in het Vondelpark tweehonderd passanten met een bloem verblijd. Tezelfdertijd brachten anderen op het Museumplein met spandoeken hun dank voor de genoten gastvrijheid tot uitdrukking. Daar viel hun overwegend vriendelijkheid ten deel, zegt Sanne Schilder - een student internationaal recht die in de Havenstraat vrijwilligerswerk verricht.

Geen incidenten

Het bezoek van de Joodse delegatie verliep dan ook zonder incidenten. De gasten brachten zelf gebakken bakwaren mee en muziekinstrumenten waarop Joodse muziek werd gespeeld die evengoed voor Arabisch had kunnen doorgaan.

Eerst werd slechts aarzelend geklapt, zegt Koelewijn. Maar uiteindelijk werd in de centrale hal gedanst onder aanvoering van mannen in oranje T-shirts.

'We hebben vrijuit met elkaar kunnen praten', zegt initiatiefneemster Madelon Bino van de Liberaal Joodse Gemeente - al ging het initiatief daarbij vooral uit van de gasten. 'We hebben uitgelegd dat wij ook een minderheid vormen in de Nederlandse samenleving en dat mensen die niet om elkaars gezelschap hebben gevraagd het toch met elkaar moeten zien te rooien.'

Zo is het ook opgevat door Waseem Helwani. 'Dit is een land van minderheden. En van migranten, heb ik begrepen. Ik behoor liever hier tot een minderheid dan tot de islamitische meerderheid in Syrië. Die positie heeft ons geen enkele bescherming geboden.'

Ook heeft hij begrepen dat de komst van Syriërs op veel plaatsen in Nederland op weerstand stuit. Hoewel hijzelf nog geen vijandschap heeft ondervonden, heeft hij daar wel enig begrip voor. Hijzelf zal in elk geval proberen geen enkel negatief vooroordeel te bevestigen.

Verdragen

Ron van der Wieken maakt zich over de uitwerking van de goodwillmissie aan de Syrische asielzoekers geen illusies. De Liberaal Joodse Gemeente heeft in de loop der jaren tenslotte ruim vijfduizend moslims in haar synagoge ontvangen zonder dat de verhouding tussen beide gemeenschappen daardoor noemenswaardig is verbeterd.

'Het komt wel eens voor dat bezoekers zeggen: 'Ik haat jullie, en dat zal niet veranderen'. Ook heb ik meegemaakt dat een jongen zei: 'Ik ben gek op jodenkoeken, vooral als ze zwart geblakerd zijn.'Tja, je weet dat zoiets kan gebeuren. En er zijn ook moslims die oog hebben voor de overeenkomsten tussen beide religies en die respect hebben voor de ouderdom van het jodendom. Dus er zijn genoeg redenen om de dialoog voort te zetten.'

Vrienden hoeven Joden en Syriërs niet meteen te worden. Als ze elkaar maar verdragen. Met dat oogmerk brengt de Liberaal Joodse Gemeente in november opnieuw een bezoek aan de Havenstraat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden