Zo worden beginners klaargestoomd voor een leven in de Tweede Kamer

Als de bel gaat, alles uit je handen laten vallen en zo snel mogelijk naar de grote vergaderzaal. Daar begint een stemming.

Marith Volp (Pvda) en Sultan Gunal Gezer (PvdA) tijdens het afscheid van kamerleden in de Tweede Kamer. Beeld anp

Betreden van het Tweede Kamergebouw gaat met een Rijkspas. Bij de Tweede Kamer werkt dat automatisch als prikklok. Dat is belangrijk want als er 76 leden binnen zijn, kan gestemd worden. Dan is er een quorum. Gelukkig staan stemmingen op de agenda aangekondigd; op dinsdag en donderdag. Alleen over moties van wantrouwen wordt meestal direct gestemd. Dat gebeurt eigenlijk alleen tijdens een spannend debat in de grote zaal, waar plenair wordt vergaderd.

Cursussen maatschappijleer voor gevorderden

Vorige week vrijdag al, twee dagen na de verkiezingen, begon de Tweede Kamer met een reeks cursussen voor nieuwe Kamerleden. Ze lopen tot oktober. De lessen gaan over het Reglement van Orde, het interne digitale systeem Parlis, de beveiliging van het parlement, staatsrecht, Europese zaken en nog zo wat. Cursussen maatschappijleer voor gevorderden.

Alles is erop gericht de Kamerleden snel in te werken in de werkwijze van het parlement, maar het echte handwerk, de mores, moeten ze in de praktijk leren. Hoe word ik een effectief Kamerlid? Hoe werf ik een meerderheid voor een motie - een oproep aan de regering? Hoe zorg ik ervoor dat ik met vragen in het Vragenuurtje kom? Hoe kom ik in de krant, op televisie of radio?

Anouchka van Miltenburg ontvangt applaus. Ze neemt afscheid van de Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dossiers vreten

De nieuwe tweemansfractie Forum voor Democratie zal zelf het wiel moeten uitvinden. In de gevestigde fracties helpen Kamerleden elkaar. Ook daar ligt geen 'Handboek Soldaat' klaar. D66-leider Alexander Pechtold waarschuwde zijn nieuwe fractiegenoten al voor de verkiezingen: 'Veel mensen kunnen zich niet voorstellen wat het Kamerwerk inhoudt. Zij denken: af en toe een quote geven op het Achtuurjournaal. Wij vertellen dat 80 procent van het werk plaatsvindt tussen de dooie kamerplanten.' Want het gaat om dossiers vreten, lange dagen, eindeloze vergaderingen en soms lang wachten op stemmingen.

Mei Li Vos pinkt een traantje weg bij haar afscheid. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

'Mentor'

De meeste nieuwe Kamerleden krijgen door hun fractie een 'mentor' toegewezen. Het CDA zet alle nieuwelingen bij een ervaren collega op de kamer, GroenLinks probeert dat ook. Er worden beleidsmedewerkers toegewezen, 'portefeuilles' - onderwerpen - verdeeld.

In de praktijk moeten de nieuwelingen debatten leren voorbereiden. Leren wanneer het zinvol is een motie in te dienen, maar ook om een onderwerp te 'claimen' en kwesties voor het Vragenuurtje op dinsdag in te dienen. Fleur Agema, zorgwoordvoerder van de PVV maakte er in haar eerste jaren een sport van de kranten vroeg van de mat te plukken en meteen via de mail vragen in te dienen. Wie het eerst is, mag immers de vraag stellen op dinsdagmiddag, en dat is ook nog eens live op tv te zien.

Agema leverde daarnaast staaltjes 'kwesties claimen'. In het najaar van 2016 kreeg zij de hele Kamer achter een motie om werk te maken van het manifest over ouderenzorg van Hugo Borst en Carin Gaemers. Dat deed zij door in een debat de motie aan te kondigen, zodra zij het woord kreeg. Volgens de mores gebeurt zoiets pas aan het eind. De andere fracties konden niet anders dan de motie steunen, want wie kon er nou tegen het manifest zijn? Het is een sterk staaltje 'claimen', maar Agema bouwt er geen coalitie mee.

Hoe dat wel moet, bewezen de D66-Kamerleden Fatma Koser Kaya, Vera Bergkamp en Pia Dijkstra in de afgelopen periode. Zij werkten jaren aan wetsvoorstellen over 'de ambtenaar als gewone werknemer', de wietwet en donorregistratie. De meerderheden in de Tweede Kamer die zij verwierven, waren het resultaat van intensieve voorbereiding en jarenlang achter de schermen investeren in relaties met collega-Kamerleden van andere partijen. Eer en glorie in de Kamer: het komt niet vanzelf.

Bloemen voor de vertrekkende Kamerleden. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

GOUDEN TIPS

Tip 1: bedenk welke welke rol je past, als in een voetbalteam

'Realiseer je dat je als Kamerlid in een team zit. Ik vergelijk het altijd met een voetbalelftal. Bedenk wat je wilt zijn, welke positie je wilt innemen. Spits, middenvelder of verdediger? Bedenk tevoren welke rol je past, welke rol bij het team past, dan voorkom je teleurstellingen. Ik zag mezelf als middenvelder, die soms met een enorme schop een doelpunt maakte. Ik ben niet van de oneliners. Een initiatiefwet, dát vind ik leuk. Zoals over de normalisering van de rechtspositie van ambtenaren.'

Fatma Koser Kaya, D66-Kamerlid van 8 september 2004 tot 20 september 2012 en van 19 augustus 2015 tot 23 maart 2017.

Fatma Koser Kaya. Beeld anp

Tip 2: wees jezelf, het moet je gegund worden

'Bovenal: blijf jezelf. Ken de procedures. Maar realiseer je dat, als je dingen wilt bereiken, een meerderheid nodig is. Dat moet je ook gegund worden door andere fracties, op het persoonlijke en het inhoudelijke vlak. Zoals je zelf anderen ook iets moet kunnen gunnen. Als je heel hard gaat gillen wat je allemaal bereikt, dan denken anderen de volgende keer: nu maar even niet.'

Brigitte van den Burg, VVD-Kamerlid 30 november 2006 - 23 maart 2017

Brigitte van den Burg. Beeld anp

Tip 3: ga het vak leren, want het is een vak

'Neem rustig de tijd om je weg te vinden in je fractie, maar ook in het gebouw. Ga het vak leren, want het is een vak. Verdiep je in je portefeuille, de onderwerpen die je in de fractie zijn toebedeeld. Ga niet van hot naar her rennen. Dat gevaar is er, want er is altijd wat - een vergadering intern of extern. Ga niet meteen allemaal slimme gesprekken met journalisten voeren. Neem de tijd. Bedenk wat je, als je weer wat anders gaat doen - en dat moment komt ooit - hier bereikt wil hebben.'

Bram van Ojik, GroenLinks-Kamerlid van 21 april 1993 tot 17 mei 1994, van 20 september 2012 tot 20 mei 2015 en weer per 23 maart 2017

Bram van Ojik. Beeld anp

Tip 4: geniet, vooral genieten

'Focus, focus, focus. Driewerf focus. Niet aan dertig voorstellen tegelijk werken. Heel veel samenwerken, in je eigen fractie maar ook met andere woordvoerders. Dan kun je dingen voor elkaar krijgen. Weet wat je wilt bereiken. Ga veel op werkbezoek in het land om te weten hoe de wereld in elkaar zit en doe er je voordeel mee in de Kamer. En geniet. Vooral genieten.'

Lea Bouwmeester, PvdA-Kamerlid van 30 november 2006 tot 23 maart 2017

Lea Bouwmeester. Beeld anp

Meer over de vertrekkende Kamerleden

Alles went op het Binnenhof
Verslaggever Ariejan Korteweg bekeek het verhuiscircus op het Binnenhof. 'Alsof het de gewoonste zaak van de wereld is, loopt Thierry Baudet onberispelijk telefonerend door de wandelgangen, onderwijl knipoog plus glimlach in mijn richting versturend. Het gaat wennen, dat weet ik zeker. Alles went hier namelijk.'

Wat gaan de nieuwe Kamerleden verdienen?

Salaris deskundigen noemen de 'schadeloosstelling' relatief bescheiden, maar Nederlandse Tweede Kamerleden behoren in de EU tot de grootverdieners.

Strijd om de beste bureaus op het Binnenhof
De vertrekkende Kamerleden zijn hun werkkamer nog niet uit of de strijd om de beste bureaus op het Binnenhof barst los. Henk Bakker, van 1998 tot 2016 verantwoordelijk voor de verhuizing, weet dat het er soms heftig aan toe gaat: 'Het is een ingewikkelde puzzel die veel bij de partijen losmaakt.'

Zeven bekende politici die niet terugkeren in de Kamer
Woensdag namen we definitief afscheid van een hoop bekende gezichten in de Tweede Kamer. Deze bekende Kamerleden keren daarin definitief niet meer terug. En: waar kennen we ze ook alweer van?

Het afscheid van Ton Elias (VVD) en Roos Vermeij (PvdA)
Donderdag treedt de nieuwe Tweede Kamer aan. Tientallen ambitieuze nieuwkomers trappelen van ongeduld om het Binnenhof te bestormen. De vertrekkende oude rotten Ton Elias en Roos Vermeij waarschuwen dat succes in kleine stappen komt. 'Het is niet altijd groots en meeslepend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden