Vijf vragen overcoronanotificatie-app

Zo werkt de Nederlandse corona-app, die nu echt bijna klaar lijkt

Honderden inwoners van Twente testen begin juli de coronanotificatie-app die de overheid wil aanbieden aan alle Nederlanders. Half juli besluit het kabinet of de app wordt ingevoerd in het hele land. Vijf vragen over het nut van zo’n app, de stand van zaken en de gevaren voor de privacy.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is de verantwoordelijke minister als het om de corona-app gaat.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Wat voor corona-app krijgt Nederland?

Zoals veel landen kiest Nederland voor een platform dat wordt aangeboden door Apple en Google. Die willen zo voorkomen dat ieder land het wiel opnieuw moet uitvinden. Nederland voegt eigen teksten en integratie met de GGD toe. Of het resultaat toegankelijk en begrijpelijk is, wordt begin juli getest in Twente. De app geeft je telefoon opdracht bij te houden welke andere telefoon met dezelfde app langer dan tien minuten in je nabijheid is. 

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Mocht een appgebruiker positief testen op corona, dan wijst de GGD een unieke code toe aan de gebruiker (een Tan-code) – dit moet voorkomen dat grappenmakers zichzelf als besmet kunnen opgeven. Deze code kun je eigenhandig doorsturen naar een server (waarschijnlijk bij de Belastingdienst), waar je gegevens op een geanonimiseerde lijst terechtkomen. Die lijst wordt dagelijks gedownload door alle gebruikers van de app. 

Als een van hen de afgelopen twee weken in de buurt is geweest van de geïnfecteerde persoon, geeft de app een advies – rekening houdend met de tijdsduur van het gemeten contact en de afstand. De ontvanger beslist zelf of hij of zij in zelfquarantaine gaat, een test aanvraagt of de waarschuwing negeert.

Hoe effectief is de app?

Uit een test in Vught bleek dat de gebruikte bluetooth-techniek voor ten minste 75 procent betrouwbaar is. Diep in een tas weggestoken telefoons missen nog weleens een contact, terwijl een mobieltje op tafel verder reikt dan verwacht. Over de epidemiologische effectiviteit van de app kan nog niks zinnigs worden gezegd, daarvoor moeten eerst veel Nederlanders de app downloaden en gebruiken. De app is bedoeld ter aanvulling van het contactonderzoek dat de GGD uitvoert, niet als vervanging hiervan.

Werkt de app al in het buitenland?

Duitsland lanceerde anderhalve week geleden met succes de Corona Warn App. Zo’n 15 procent van de bevolking doet inmiddels mee, wat volgens epidemiologen voldoende is om van nut te zijn voor de Duitse GGD. Na een week werden 341 gebruikers gewaarschuwd dat ze in de buurt waren geweest van een geïnfecteerde persoon. Frankrijk lanceerde drie weken geleden de Stop Covid-app, die gegevens van gebruikers centraal opslaat op een overheidsserver. Die aanpak is stukken privacygevoeliger dan het decentrale model van Apple en Google, wat mede verklaart waarom slechts 2 procent van de Fransen de app heeft geïnstalleerd. Tot nu toe ontvingen veertien Fransen een waarschuwing van hun app.

Wie deze zomer op een camping neerstrijkt tussen een Duitse en Franse familie, zal merken dat de Nederlandse corona-app wel de oosterburen, maar niet de zuiderburen registreert. De Europese Unie stelt dat nationale apps met elkaar moeten gaan communiceren, maar sluit systemen met een centrale server, zoals die van Frankrijk, uit vanwege privacyzorgen. Volgens de EU moeten nationale overheden zelf zorgen dat de apps snel op elkaar worden aangesloten.

Waarom duurt het zo lang?

Nederland werkt met veel partijen aan de app. Dankzij het platform van Google en Apple zit de vaart er inmiddels in. Duitsland gaf twee grote bedrijven (SAP, Deutsche Telekom) opdracht de app te ontwikkelen en was daardoor snel klaar. Kosten: 20 miljoen euro en nog eens 2,5- tot 3,5 miljoen euro per maand voor de server en helpdesk. In Nederland zijn diverse instanties betrokken bij de app, waarbij transparantie wordt nagestreefd. De komende weken buigen enkele commissies zich nog over vraagstukken rond ethiek en privacy. Ron Roozendaal, directeur informatiebeleid bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, stelde donderdag tijdens een online briefing: ‘We zijn waarschijnlijk drie weken later dan Duitsland, ik vind dat niet zo slecht.’ De ontwikkelingskosten voor Nederland komen volgens hem niet boven de 5 miljoen euro uit.

De Belastingdienst beschikt als enige over een Security Operations Center − een bewakingscentrum voor de digitale veiligheid − dat de hele week 24 uur per dag is bemand. Dat de dienst eerder negatief in het nieuws kwam wegens etnisch profileren hoeft volgens Roozendaal gebruikers niet af te schrikken. ‘We gebruiken alleen hun server, de app wordt gerund door het ministerie van VWS.’ 

Is de privacy voldoende gewaarborgd?

Om te voorkomen dat je identiteit bekend wordt, zendt je telefoon wisselende identificatienummers uit die andere telefoons kunnen oppikken. Een gebruiker die positief wordt getest, kan met een druk op de knop al zijn gebruikte ID-nummers van de afgelopen veertien dagen naar de server uploaden. Dagelijks halen alle mobieltjes waarop de app is geïnstalleerd een lijst van de server met identificatienummers van geïnfecteerde gebruikers. Vervolgens controleert je eigen telefoon of er een match is. Volgens de ontwikkelaars is het theoretisch mogelijk dat een identificatienummer wordt herleid tot een concreet persoon, maar die procedure zou zeer complex en onwaarschijnlijk zijn.

Hoogleraar Techniek en Internationaal Recht Lokke Moerel (Universiteit van Tilburg) vindt de keuze voor een decentraal ontwerp vanuit privacy-oogpunt goed. ‘Het komt nu aan op details; hoelang worden data bewaard, is de toegang goed beveiligd, hebben Apple en Google toegang?’ Verder zijn volgens haar veel praktische zaken nog niet beantwoord. Of iedereen zich wel kan laten testen na een notificatie, of de app voor iedereen begrijpelijk is en of is gewaarborgd dat werkgevers de app niet verplicht mogen stellen, bijvoorbeeld.

Lees meer over de corona-app

De weg naar een corona-app voor contactonderzoek was ‘ergens wel dapper’ maar deugde van geen kanten
Voorlopig is de corona-app voor contactonderzoek nog ver weg. En dat terwijl het ministerie met ongekende voortvarendheid aan de slag ging. Wat ging er mis?

Corona-apps zijn er in soorten en maten: ook voor zelfcontrole en als exit voor de lockdown
‘De’ corona-app bestaat niet. Er zijn verschillende soorten apps voor verschillende problemen. De afgelopen weken ging het alleen over de traceer-apps. Hoe zit het met die andere?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden