reconstructie Verkiezingen Rusland

Zo werden de Russische verkiezingen vervalst (en toch gewonnen door de oppositie)

Oppositieleider Aleksej Navalny na het uitbrengen van zijn stem. Beeld EPA

Alle kritische tegenstanders waren uitgesloten van deelname. Toch bleek dat zondag niet genoeg voor de partij van president Poetin om de oppositie te verslaan in de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen. Een reconstructie van een spetterende verkiezingsnacht.

Verenigd Rusland raakte de helft van haar zetels kwijt door een spectaculaire truc van de oppositie. In andere steden verloor de partij zelfs de meerderheid. Fraude kon de schade voor de regeringspartij niet voldoende beperken.

Overdag waren er al opzichtige pogingen om de resultaten ‘de goede kant’ op te sturen. Het ging vooral om trucjes uit de oude doos. Zo dook het ouderwetse ‘stembus volproppen’ op tal van plekken op, zoals hier in een stemlokaal in Poesjkin door een man die niet eens probeert om zijn gesjoemel te verbergen:

Er viel weer goed te verdienen aan dit soort praktijken. Een jonge vrouw in St.-Petersburg verklaarde dat ze 3.000 roebel (40 euro) aangeboden kreeg om deze stapels vervalste biljetten in stembussen te gooien:

Exitpoll

Echt opmerkelijk werd het pas toen de stembussen sloten om 20.00 uur. De organisatie die de exitpoll voor Moskou zou verzorgen, weigerde deze te leveren. Het zou niet representatief zijn door een gebrek aan deelnemers. Detail: de organisatie is op de hand van het Kremlin en dus van Poetins partij.

De oppositie maakte de borst al nat. ‘We weten allemaal wat dit betekent’, tweette Leonid Volkov, de rechterhand van oppositieleider Aleksej Navalny. ‘Sterkte en moed aan alle waarnemers.’

Navalny’s team probeerde Verenigd Rusland te verslaan met een experiment: Slim Stemmen. Bij gebrek aan eigen kandidaten (die mochten dus niet meedoen) selecteerde Navalny in elk kiesdistrict één kandidaat die niet van Verenigd Rusland was. Hij riep mensen op om massaal te stemmen op de door hem geselecteerde kandidaten.

Dat bleek bijzonder goed te werken, tot frustratie van kiescommissies die vaak onder druk staan om ‘de juiste uitslag’ in te leveren bij hun baas. De waarnemers kregen het lastig. Een van hen probeerde de opening van de stembus vast te leggen, maar werd op de volgende manier gehinderd:

In andere stemlokalen werden waarnemers simpelweg naar buiten gestuurd. De kiescommissie van stemlokaal 1280 in Petersburg maakte het nog bonter. Hier is te zien hoe de leden van de commissie ervandoor gaan met de stembiljetten:

Onvoldoende

Maar toen de eerste resultaten op de site van de centrale kiescommissie verschenen, bleek het geknoei onvoldoende om Verenigd Rusland overal in Moskou aan de macht te houden. Sommige voorlopige resultaten waren ronduit revolutionair. Valeria Kasamara, een prominente hoogleraar uit de gelederen van Verenigd Rusland, werd verslagen door Magomed Jandiëv, een Tsjetsjeense academicus van wie niemand ooit gehoord had voor de verkiezingen. Verklaring: Navalny had mensen aangeraden om op hem te stemmen.

Het werd nog erger voor Verenigd Rusland. De partijvoorzitter in Moskou, Andrej Metelski, dreigt na achttien jaar in de gemeenteraad te verliezen van de communist Sergej Sevostjanov.

Even later bleken alle uitslagen uit Metelski’s race plots verdwenen van de site van de kiescommissie. De oppositie vreesde vervalsing. Maar diep in de nacht meldde Kremlin-zender Moskva 24 ook dat Metelski op verlies staat – een teken dat de achterstand te groot is om met wat pennenstrepen weg te werken.

Ook in andere kiesregio’s verdwenen de eerste uitslagen plots om mysterieuze redenen. Uit sommige kiesregio’s doken uitslagformulieren op met verdachte doorhalingen.

Voorlopige uitslagen tonen een verschuiving in het parlement van de hoofdstad. Verenigd Rusland, dat al jaren een machtsmonopolie heeft in Moskou, houdt nog maar 23 van de 45 zetels over. De 22 andere zetels lijken overgenomen door kandidaten die aangeraden zijn door Navalny’s Slim Stemmen:

Om 2 uur ’s nachts legde de Moskouse burgemeester Sobjanin zich erbij neer dat zijn partij haar monopolie kwijtraakt. ‘Het waren misschien wel de emotioneelste en meest competitieve verkiezingen uit de recente geschiedenis’, twitterde hij (ter herinnering: tientallen onafhankelijke kandidaten mochten niet meedoen). ‘De Doema is politiek diverser geworden. Ik hoop dat dat ten goede komt aan het parlement van de stad.’

Een uur later beëindigde Navalny’s team een uitzending op YouTube na ruim twaalf uur live. Conclusie van Navalny: ‘Ondanks de falsificaties een fantastisch resultaat.’ Zijn medewerker Leonid Volkov: ‘Slim Stemmen zal niet eenmalig zijn.’

Oppositieleider Navalny gaat op de verkiezingsdag op de foto met twee aanhangers. Beeld EPA

Een zomer van protesten is zondag ten einde gekomen met lokale verkiezingen in Moskou. Ook in andere delen van het land gingen Russen naar de stembus. De controversiële verkiezingen geven een indruk over de staat van president Poetins bestel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden