Zo, weer een nieuw kantoor leeg

Je moet het weten om het te zien. Verscholen tussen het grote gebouw van de tandartsenopleiding en de ringweg A10 bij Amsterdam wordt gebouwd. In de diepe put storten betonwagens de vloer waarop straks de leasewagens worden geparkeerd. Bij deze bouwplaats geen groots bord met 'Artist impression' van het glazen pand dat er in 2014 moet staan. Alleen een bescheiden affiche bij de ingang verraadt dat hier voor de accountants van Deloitte een nieuwe kantoorkolos van 35 duizend vierkante meter verrijst.

AMSTERDAM - Een nieuw kantoor bouwen is duidelijk niet meer zo sexy als enkele jaren terug. Het lijkt ook gek in een stad waar bijna een op de vijf bedrijfspanden leeg staat. Dezelfde stad ook waar de wethouder Maarten van Poelgeest (GroenLinks) van ruimtelijke ordening en grondzaken vooropgaat in de strijd tegen kantorenleegstand. Hij wil zo snel mogelijk een sloopfonds waarmee 'kansloze panden' kunnen worden afgebroken, of omgebouwd tot iets nieuws. Maar op deze manier lijkt het voor Van Poelgeest dweilen met de kraan open.


Want hemelsbreed negen kilometer verderop, bij Amsterdam Sloterdijk, staat de Crystal Tower, de huidige Amsterdamse basis van Deloitte. Het pand is bijna 100 meter hoog herbergt ruim 20 duizend vierkante meter kantooroppervlak en is nog maar tien jaar oud. Als Deloitte in 2014 verhuist, komt het pand met stip binnen in de top-25 van grootste leegstaande kantoren. Net achter De @miraliteit, het Rotterdamse gebouw dat Deloitte in 2010 verruilde voor de prestigieuze Maastoren.


'We wilden op één locatie zowel de Amsterdamse en het Amstelveense kantoor samenvoegen', zegt Ger Glimmerveen, hoofd facilitaire zaken van Deloitte. 'Binnen de Crystal Tower paste dat allemaal niet.' Bovendien zijn de verdiepingen relatief klein en dat, zo is volgens Glimmerveen algemeen bekend, is niet goed voor de creativiteit van een 'kennisintensieve organisatie'.


Belangrijk voor de overstap is ook dat het financieel kon. Op de Zuidas heeft Deloitte voor tien jaar een huurcontract getekend met projectontwikkelaar OVG. Per maand gaat het iets minder kosten dan nu in Amstelveen en Sloterdijk.


Deloitte had geen nieuwbouw hoeven plegen, geeft oprichter Coen van Oostrom van OVG toe, al had dat juridisch en financieel nog wel wat haken en ogen gehad. Terwijl de bouw aan de Zuidas in voorbereiding was, kwamen er twee andere opties: The Dam, het oude pand van KPN op Sloterdijk (nummer-4 op de lijst) en Ten Thirty, het oude gebouw van accountant KPMG in Amstelveen (het op één na grootste leegstaande kantoor van Nederland). Het zijn twee relatief nieuwe gebouwen die de afgelopen jaren iconisch zijn geworden voor alles wat er mis is met de Nederlandse kantorenmarkt. De huurders trokken in nieuwe panden een paar honderd meter verderop, terwijl hun oude onderkomens langzaam verloederen. Projectontwikkelaars en gemeenten profiteerden ervan.


Deloitte en OVG zijn volgens een bericht op de site van de ontwikkelaar 'mentaliteitsgenoten'. Ondernemende bedrijven die zich vol overgave storten op de duurzaamheidsbeweging, licht Van Oostrom toe. Maar dat zij zichzelf zien als duurzaamheidsridders, wil volgens hem niet per se zeggen dat je dus geen nieuw gebouw mag neerzetten. 'Het pand dat wij voor Deloitte bouwen, is zo milieuvriendelijk dat de energie van het bouwen, en zelfs het slopen van het oude pand, binnen een paar jaar is terugverdiend.'


'Met de kennis van nu' had Van Oostrom het geweldig gevonden als Deloitte het oude gebouw van KPMG had verkozen, door het grondig te renoveren. Maar ze hadden er geen trek in het oude huis van de rivaal te betrekken. 'Bovenal hadden wij een heel duidelijke voorkeur voor de Zuidas', zegt Glimmerveen. En dat is een imagokwestie. Deloitte wil tussen alle andere hoofdkantoren, banken en advocaten langs de ring zitten, niet langs de A9 in Amstelveen.


Ook de gemeente, met wederom Van Poelgeest voorop, juicht de nieuwbouw toe. Zijn woordvoerder: 'In zijn algemeenheid zijn wij tegen leegstand, maar Amsterdam wil internationale topbedrijven zoals Deloitte de gelegenheid geven om op de beste plek te zitten. Deloitte kiest voor een duurzaam kantoor dat in bestaande gebouwen niet mogelijk is.' Ook de 55 miljoen euro die OVG de gemeente voor de grond betaalde, was natuurlijk welkom. In 2010 gaf Amsterdam officieel toestemming voor de bouw. Het advies van de welstandscommissie dat het ontwerp na herhaalde aanpassingen bleef afkeuren, werd daarbij terzijde geschoven.


Van Oostrom geeft toe dat hij een beetje in zijn maag zit met de nieuwe vierkante meters. 'Ik vind dat ook iets moet weghalen als je nu nog iets bouwt.' Hij is hard bezig een passend leegstaand kantoor op te kopen, dat hij wil slopen of ombouwen tot bijvoorbeeld appartementen.


NOG DRIE VOORBEELDEN

KPMG


Het oude CBS-kantoor in Leidschendam-Voorburg is groter (60 duizend vierkant meter), toch geldt het KPMG-gebouw Ten Thirty in Amstelveen (47 duizend vierkante meter) als de moeder aller leegstaande kantoren. Het nieuwe pand, 500 meter verderop, werd door een woordvoerder aangeprezen als super duurzaam. Het oude gebouw is inmiddels aan het verloederen. Zowel KPMG als de gemeente Amstelveen verdiende miljoenen aan de verhuizing. De Duitse investeerder die het pand bezit, is minder vrolijk.


CapGemini


Het ict-bedrijf laat in 2013 een speciaal gebouwd pand in Papendorp (42 duizend vierkante meter) achter voor een half zo groot kantoor in Leidsche Rijn. Officiële reden: het wil het nieuwe werken invoeren en dat kan niet in het oude pand. Onzin, zeggen deskundigen van het nieuwe werken.


KPN


Het oude KPN-gebouw The Dam op Sloterdijk is met 37 duizend vierkante meter sinds 2009 ook een van de grootste leegstaande panden. In de vastgoedwereld verwacht eigenlijk niemand dat het ooit nog wordt verhuurd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.