Zo ver gaan ouders nu om hun kinderen te laten winnen op de woningmarkt

Wéér breekt de huizenmarkt records: de gemiddelde prijs van een bestaande woning is gestegen naar 419 duizend euro. Sloopt een nieuw kabinet de jubelton – waarbij ouders tot ruim 100 duizend euro belastingvrij schenken aan hun kind –, net nu de variant met geleend geld in opmars is?

De grachtengordel in Amsterdam, de stad met de meeste miljoenenwoningen van Nederland. Beeld Siebe Swart
De grachtengordel in Amsterdam, de stad met de meeste miljoenenwoningen van Nederland.Beeld Siebe Swart

Nog maar enkele jaren terug zagen de adviseurs van de Hypotheekshop misschien een à twee keer per jaar dat mensen hun hypotheek verhoogden om hun kinderen te helpen met de aanschaf van een eigen woning, zegt Martin Hagedoorn, productmanager van de adviesketen, na een rondgang langs de consulenten van zijn bedrijf. ‘Nu zien ze dat een à twee keer per maand. Daar staan onze mensen zelf ook wel van te kijken.’

Hetzelfde geluid klinkt bij concurrent De Hypotheker. Woordvoerder Alexandra de Vries meldt een ‘sterke toename’ van de leenvariant van de jubelton, zonder getallen te kunnen noemen. Eigen Huis, vereniging van huiseigenaren, krijgt ‘vele vragen’ van ouders en andere familieleden over het verhogen van de lopende hypotheek voor financiële steun aan de kinderen, zegt woordvoerder Hans André de la Porte. ‘De belangstelling is groot. Alles om de volgende generatie te kunnen laten winnen in die wedstrijd op de woningmarkt, zoals zij dat zien. Al waarschuwen wij wel voor de gevaren van die aanpak.’

Exacte cijfers zijn er nog niet, maar dat na de jubelton ook de ‘leenjubelton’ aan populariteit wint lijkt wel zeker. In de eerste variant trekken rijke ouders zelf de portemonnee om tot ruim 100 duizend euro belastingvrij te schenken aan hun kind, als hulp bij de aankoop van een woning. In de tweede variant lenen ouders dat geld door hun eigen hypotheek te verhogen, met dank aan de overwaarde van het eigen huis. Het geleende geld wordt vervolgens fiscaal gunstig doorgeschoven naar het kroost.

Ongelijkheid

De jubelton ligt onder vuur. De schenkingsregeling werd in 2015 bedacht om de gezamenlijke hypotheekschulden te verkleinen, vooral de schulden van jongere huiseigenaren. Inmiddels wordt de maatregel vooral gezien als motor voor de groeiende ongelijkheid op de woningmarkt. Huizenkopers tot 40 jaar met rijke ouders kunnen met hun jubelton minder fortuinlijke leeftijdsgenoten op de woningmarkt immers gemakkelijk de loef afsteken. Zo vergroot de regeling niet alleen de ongelijkheid tussen families met en zonder koopwoning, maar ook binnen (jongere) generaties.

Daarbij hoeft de schenker het geld dus niet op de plank te hebben liggen, maar kan deze het kapitaal putten uit de prijsstijging van hun eigen woning. Of men heeft wel geld, maar wil die buffer niet aanspreken, zegt notaris en estate planner Martijn Maas. ‘Stel dat men 120 duizend euro op de bank heeft staan en 100 duizend euro wil schenken. Dan kijk je naar de lage rente en maak je de afweging. De uitkomst kan zijn dat men het eigen geld beschikbaar wil houden als buffer en het bedrag voor de schenking gaat lenen.’

Makelaarsvereniging NVM presenteert donderdag haar kwartaalcijfers over de huizenmarkt. Alle signalen wijzen op een verdere stijging van de huizenprijzen, met dank aan de onverminderd grote vraag naar woningen en de gedaalde rente. Het beteugelen van die prijzenslag is een belangrijk onderwerp tijdens de kabinetsformatie. Meer woningbouw, verdere versobering van de hypotheekrenteaftrek en het nogmaals aanscherpen van de hypotheekregels zijn daartoe mogelijke instrumenten, net als het afschaffen van de jubelton. D66 en ChristenUnie zijn vóór afschaffing van het fiscale cadeautje, maar hun gesprekspartners delen dat standpunt niet. Het CDA wil versobering van de schenkingsregeling, de VVD is voorstander van handhaving.

In een officiële evaluatie van de jubelton oordeelde economisch onderzoeksbureau SEO eind juni al ongenadig hard over de regeling. De jubelton vergroot volgens de onderzoekers de kloof tussen arm en rijk en zet de gelukkige ontvangers vooral aan tot de aanschaf van een duurdere woning, niet tot minder lenen. De hoop dat het arrangement de gezamenlijke Nederlandse hypotheekschuld zou verkleinen, bleek grotendeels futiel.

In 2017 en 2018 werd via de jubelton in totaal 2,2 miljard euro doorgeschoven naar een volgende generatie. Dat droeg voor slechts drie promille bij aan de verlaging van de landelijke hypotheekschuld. De maatregel kost wel tientallen miljoenen euro’s per jaar. De schatkist liep alleen al in 2017 zo’n 71 miljoen euro aan schenkbelasting mis. Bovendien had volgens de onderzoekers een deel van de ouders hun kinderen ook zonder belastingvrijstelling wel financiële bijstand verleend bij de huizenjacht.

Risico’s

De hypotheekadviseurs waarschuwen wel voor de risico’s van het weggeven van geleend geld om het nageslacht een dak boven het hoofd te geven. Past de verhoging van de woonlasten bij de eigen oude dag?, vraagt De Hypotheker zich af. Bijvoorbeeld als het inkomen daalt door pensionering of omdat een van de schenkers komt te overlijden? De Hypotheekshop merkt op dat een schenking kan leiden tot onduidelijkheid over de nalatenschap. Zonder goede registratie van de schuld en de bijbehorende bedoeling zouden erfgenamen elkaar weleens in de haren kunnen vliegen over een goede verdeling van het resterende vermogen.

Ook Eigen Huis wijst op de mogelijke nadelen van een leenjubelton. André de la Porte: ‘Als je je overwaarde gebruikt voor steun aan je kinderen, zou je geld tekort kunnen komen voor een verbouwing van je eigen woning. Een aanpassing van je huis, bijvoorbeeld als je slecht ter been wordt, kan dan onbetaalbaar zijn. En wat als je volgende kind zich meldt voor zo’n schenking? Heb je op dat moment nog overwaarde om nog eens bij te lenen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden