Zo veel Gerard Cox, zo weinig nuances

Mits goed uitgevoerd kan ik, in tegenstelling tot Jorien van den Herik, zeer genieten van een schwalbe. Met een gezonde schwalbe is niets mis....

Schwalbe is een Duits leenwoord. De indruk is daardoor ontstaan dat 'een opzettelijke, meestal theatrale val in het strafschopgebied om de scheidsrechter te verleiden tot het geven van een strafschop' (eigen definitie) in Duitsland is uitgevonden.

In Nederland is de Duitse term overgenomen. Onze enige aanpassing is dat we de Duitse hoofdletter hebben verkleind. (Met de 'fopduik' van Evert ten Napel kunnen we hier trouwens echt niet aankomen. Dat is veel te veel Peppi en Kokki. Laten we het wel een beetje serieus blijven nemen, dat voetbal.)

In zijn boekje Voetbaltaal schrijft Arno Kantelberg: 'Dat Schwalbe een Duitse term is, is geen toeval; Duitse voetballers staan bekend om deze gewoonte.' Hij verwijst naar een ander lemma in zijn boek, Matennaaier.

'Meest verguisde soort voetballer. Opvallend genoeg wordt het niet gebruikt voor iemand die zijn maten (ploeggenoten) verlinkt, maar voor iemand die een speler van de tegenpartij een oor aannaait. Bijvoorbeeld door na een overtreding de scheidsrechter te adviseren een gele kaart te verstrekken aan de overtredende speler. Met name Duitse voetballers staan bekend als matennaaiers.'

De Duitsers, ook niet gek, sloegen deze week terug. In een krant werd Johan Cruijff de uitvinder van de schwalbe genoemd. Onze Johan Cruijff! In de finale van het wereldkampioenschap in 1974 zou hij de vondst hebben gedaan.

Ik sluit niet uit dat eerder een sluwe Italiaan of Portugees al eens een poging had ondernomen, of een lepe Turk, maar dat is dan aan de aandacht ontsnapt.

Op de amateurvelden hoor je nog wel eens het plezierig ouderwetse verwijt dat een speler aan 'vallende ziekte' lijdt. Niets zorgt voor zoveel commotie als een schwalbe, zoals die van Machlas in de wedstrijd tegen Feyenoord.

Schitterende schwalbe. Machlas is trouwens een Griek, geen Duitser.

Op schwalbes wordt zonder uitzondering huichelachtig gereageerd. Plotseling staat iedereen op zijn achterste benen. Een schwalbe is zeer onsportief en de dader wordt verketterd; alsof het antieke sportsmanship niet al lang geleden is vervangen door een meedogenloze professionaliteit.

In die cultuur is tegenwoordig bijna alles geoorloofd, om een overwinning te bewerkstelligen. Harde overtredingen. Duwen. Intimidatie. Tijdrekken. Omkoping. Doodschoppen. Doping. Maar de schwalbe dus niet, behalve als wij er beter van worden.

Dankzij een schwalbe van Ronald de Boer won het Nederlands elftal in 2000 op het EK met 1-0 van Tsjechië. Collina, de scheidsrechter die donderdag PSV-Feyenoord uitmuntend leidde, op een beoordelingsfout met verstrekkende gevolgen na, gaf Oranje in de slotfase een strafschop na een duwtje. Frank de Boer scoorde.

Dat vond niemand hier heel erg, geloof ik. Niemand pleitte voor het gebruik van elektronische hulpmiddelen of bediende zich van de holle retoriek waarmee Jorien van den Herik deze week de publiciteit weer eens haalde.

'Verwerpelijk gedrag', zo omschreef Van den Herik de schwalbe van Machlas. 'Zulk gedrag hoort niet thuis op een voetbalveld.' Totdat Tomasson zich bijvoorbeeld in de tweede UEFA Cup-wedstrijd tegen PSV laat vallen natuurlijk, zodat Feyenoord zich plaatst van de halve finale. Dan is zo'n schwalbe plotseling helemaal zo gek nog niet.

Hoe kaler de schedel, lijkt het tegenwoordig wel, hoe selectiever de verontwaardiging en hoe holler de retoriek, zeker in Rotterdam waar onderbuikgevoelens de toon van de discussies bepalen. (Ik heb het nog steeds over voetbal.)

Een ethisch reveil van de voorzitter van Feyenoord, ik kan het niet serieus nemen. Evenmin kan ik er om lachen. Het is zo benepen allemaal, zo Calimero-achtig, met altijd maar die suggestie dat de hele wereld tegen Feyenoord samenspant. Zo veel Gerard Cox, zo weinig nuances.

Misschien kan de voorzitter van Feyenoord een dezer dagen ook eens reageren op een voorval tijdens de wedstrijd tegen PSV. Bosvelt sloeg in het voorbijgaan PSV'er Hofland hard in de nek. Scheidsrechter Collina zag niets.

Hofland raakte geblesseerd en was woedend, om begrijpelijke redenen. Na zijn blessurebehandeling stond hij aan de zijlijn te trappelen als een wild dier, maar in één ding geïnteresseerd: wraak.

Het viel hem nauwelijks kwalijk te nemen. Wat Bosvelt deed, was 'verwerpelijk gedrag', om Van den Herik nogmaals te citeren. Vergeleken bij de klap van Bosvelt was de schwalbe van Machlas slechts een kleinigheid. (Door een schwalbe is nog nooit iemand geblesseerd geraakt.)

Hofland haalde vervolgens de eerste de beste Feyenoorder onderuit, kreeg een gele kaart en zal worden geschorst.

De kansen voor Feyenoord om de halve finale te bereiken namen fors toe, door een afkeurenswaardige daad van nota bene de aanvoerder.

Maar dáár hoor je Jorien van den Herik natuurlijk niet over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden