Zo twintig fronten erbij na betaling van losgeld

Ontvoerders worden volgens de regering niet betaald en dat is volgens Pax Christi maar goed ook. Toch moeten landen hun staatsburgers beschermen....

De Nederlandse regering treedt namelijk wel op als bemiddelaar wanneer de familie van een gijzelaar losgeld wil betalen. Bioloog Roelant Jonker kwam vorig jaar bij zijn afstudeerproject naar de geeloorpapegaai in de Colombiaanse jungle na acht maanden vrij, nadat zijn familie en betrokkenen ruim zevenduizend euro hadden betaald aan de guerrillagroepering FARC. Het 'facilitair optreden' van de Nederlandse ambassade in Bogota moest volgens Buitenlandse Zaken worden uitgelegd 'als onderdeel van consulaire belangenbehartiging'.

Vredesbeweging Pax Christi verzet zich evenwel tegen iedere vorm van bemiddeling door autoriteiten met kidnappers. Ontvoeringen breiden zich als een olievlek uit in gebieden met gewapende conflicten, zegt Liduine Zumpolle van Pax Christi Nederland die al enige jaren onderzoek doet naar de kidnapindustrie in Colombia. 'Van losgeld wordt de gewapende strijd gefinancierd. Vandaag was er nog een front, maar als er morgen losgeld is betaald zijn er ineens twintig fronten.' Bovendien is betalen van losgeld volgens haar geen garantie voor vrijlating. 'In Colombia moet er soms wel drie keer worden betaald, soms over een lijk.'

Duitsland, Zwitserland en Nederland weigeren commentaar te geven op de berichten dat zij de ontvoerders via Mali losgeld zouden hebben betaald. Als die kloppen, 'is het niet erg fraai', zegt oud-ambassadeur Henry Wijnaendts die verscheidene keren als onderhandelaar is opgetreden voor de Nederlandse regering. Ontvoerders mogen nooit worden beloond, vindt hij. Anderzijds moet de overheid zich bekommeren om haar burgers, hoewel die ook een 'eigen verantwoordelijkheid hebben zich niet in achterlijke situaties te manoeuvreren'.

Het kan een afschuwelijk dilemma zijn, zegt hij. 'Maar iedere situatie is weer anders. Je moet eerst weten met wie je te maken hebt. Wat willen de ontvoerders? Losgeld? Is het een politieke truc? Zijn ze uit op wraak? Pas dan kun je je strategie bepalen.'

Hij was ingeschakeld om te bemiddelen bij de vrijlating van personeel van Smit Internationale Iran in 1997. 'In zo'n situatie gaat het erom dat je geloofwaardig bent. Je moet niet proberen de andere partij te slim af te zijn, want die is ook slim. Daarnaast moet je een gemeenschappelijk belang weten te ontwaren, zodat de andere partij er ook van overtuigd raakt dat er een oplossing moet worden gevonden.'

De vindingrijkheid van diplomaten moet niet worden onderschat, vindt oud-ambassadeur Jan-Willem Bertens . Zelf heeft hij Buitenlandse Zaken soms pas later ingelicht. 'Dat heeft me wel eens een reprimande opgeleverd, maar ik kreeg ook eens berichten van: ''Laat een en ander aan uw beter oordeel over''. Wat niet weet wat niet deert.'

Nederland kan bovendien moeilijk anders dan een stille diplomatie voorstaan, zegt Bertens. 'Wij zijn nu eenmaal een klein land. Amerika, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meer macht en kunnen daardoor een agressiever beleid voeren. Bovendien kunnen zij meer voor elkaar krijgen via hun geheime diensten.'

Onlangs uitte Artsen zonder Grenzen nog felle kritiek op de strategie van de Nederlandse regering, omdat die zich onvoldoende zou inspannen voor de vrijlating van Arjan Erkel die ruim een jaar geleden werd ontvoerd in Dagestan. Wijnaendts en Bertens vragen zich af of die kritiek terecht is. Wel wijzen zij erop dat Nederland in dit soort zaken moet aankloppen bij bondgenoten.

Pax Christi vindt dat de internationale gemeenschap ontvoeringen moet veroordelen als een flagrante schending van de mensenrechten en daarnaar moet handelen met bijvoorbeeld het instellen van sancties. Ook moet er volgens Zumpolle een halt worden toegeroepen aan verzekeringen tegen ontvoeringen, die kidnapping in de kaart spelen. 'Daar gaat ook waanzinnig veel geld in om.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden