Zo tover je een historische gevel om tot garagedeur

De gevel is nu een toeristische attractie in het Friese Woudsend

Hoe een Friese ondernemer zijn auto toch in een historisch huisje parkeerde en de gemeenteambtenaren verbluft achterliet.

De gevel/garagedeur van Hayo de Vries. Foto Els Zweerink

Het was op zijn schip dat Hayo de Vries, die net alle frustraties uit zijn kop had laten waaien, een ingeving kreeg. Al ruim twee jaar was de gepensioneerde ondernemer bezig met een plan dat telkens door de gemeente werd afgewezen. Hij lag met zijn motorboot stil voor de sluizen van Stavoren. Het was een mooie zomerdag. De Vries zag hoe de dikke sluisdeuren traag door het water schoven.

Verdikkeme, dacht hij. Dat zijn sterke, zware deuren.

In zijn dorp Woudsend had Hayo de Vries twee jaar eerder het huisje achter zijn woning gekocht om er een garage van te maken. Maar het plan werd belemmerd door regeltjes. De gevel van het lieflijke rijtjeshuis, dik honderd jaar oud, mocht niet aangepast worden, vanwege het beschermde dorpsgezicht.

De Vries liet het er niet bij zitten. Ik ben een vechter, dacht hij. Als ondernemer in de bouw was hij zo vaak hindernissen tegengekomen. Die los je op.

Nadat hij zijn schip over het Heegermeer naar huis had gevaren, lag hij die nacht piekerend in bed. De sluisdeuren lieten hem niet los. Haast moeiteloos leken ze een enorm gewicht te verplaatsen. Het leek vergezocht, maar was het niet mogelijk om met een vergelijkbaar systeem garagedeuren te maken die de gevel intact lieten?

De garage van Hayo de Vries lijkt op een gewone buitenmuur. Foto Els Zweerink

Buitenkansje

Al sinds hij met zijn vrouw in 2000 het gebouw van de gereformeerde kerk had gekocht, ergerde De Vries zich aan de 'ontsluiting' van het pand dat hij tot woonhuis had omgebouwd. Met zijn Audi Q5, een flinke stationwagon, kon hij de bocht vanaf de krappe Iewal nauwelijks maken. Soms moesten de terrasstoelen van café De Watersport op de hoek verplaatst worden, voordat hij zijn auto kon parkeren.

Dus toen de huisjes achter zijn woning te koop kwamen te staan, dacht De Vries: dit is een buitenkansje. Hij kocht de twee huisjes (los van elkaar kon niet) die aan zijn perceel grensden en ging aan de slag.

(tekst loopt door onder video)

De wethouder vond het aanvankelijk prima, een huisje dat een garage zou worden; volgens het bestemmingsplan was er geen enkel probleem. Maar toen De Vries de eerste bouwtekeningen inleverde, bleek er een groot bezwaar te zijn. De prachtige oude gevel van Midstrjitte nummer 15, met die pittoreske rode bakstenen en donkergroen-witte kozijnen, mocht niet worden aangepast en al helemaal niet met grote lelijke garagedeuren.

Hoeveel afwijsbrieven kan een mens verdragen? Drie keer werkte De Vries, samen met een architect, wekenlang aan een plan, drie keer kreeg hij na weken wachten een brief terug: dit past niet in het dorpsbeeld, het voorstel is afgewezen.

Het vierde voorstel was een radicaal plan, dat wist De Vries ook wel. Geïnspireerd door de sluisdeuren klopte hij aan bij architect Bert Haarsma. Stel je voor, opperde De Vries, dat de garagedeuren er precies zo uitzien als de gevel nu. Dat alleen een voeg in het midden verraadt dat de gevel niet geheel oorspronkelijk is.

'Je laat het niet los, hè', zei Haarsma.

'Zeker niet', antwoordde De Vries.

De architect dacht dat het mogelijk was. Maar er moest eerst een ingenieursbedrijf naar kijken.

Webshop

Hayo de Vries zou geen ondernemer zijn als hij met de slimme en kostbare constructie voor zijn garage in Woudsend niet wat zou proberen te verdienen. Op draaiendegevel.nl plaatste hij een filmpje van de deur en foto's van het bouwproces. In de webshop zette hij de bouwtekeningen te koop. Er zijn nog geen beoordelingen geplaatst door kopers.

Nog nooit geprobeerd

Dit heb ik nog nooit geprobeerd, zei ingenieur Auke van de Lune uit Sneek toen hij het verhaal van De Vries hoorde. Hij was zo gefascineerd door het idee dat hij het plan persé zelf wilde berekenen en tekenen. Al snel kwam hij tot een conclusie: de gevelmuur zoals hij nu is, is te zwaar. Er moeten kilo's gestript worden.

De ingenieur bedacht een constructie waarbij de garagedeuren bestaan uit twee grote metalen frames, waarop de gevel opnieuw is aangebracht. De bakstenen moesten dan stuk voor stuk dunner gezaagd worden, zodat ze niet 9, maar 2 centimeter dik zouden zijn. Om er zeker van te zijn dat het kleurverloop van de bakstenen gelijk zou blijven, nam De Vries foto's van de gevel, zodat elke steen weer op de juiste plek zou komen.

Lees verder onder de afbeelding.

Foto Els Zweerink

Langs de daklijst moest een stalen balk bevestigd worden om de druk op te vangen die de gevel nu niet meer kon dragen. Tweeduizend kilo moest elke deur wegen, aangestuurd door een hydraulisch systeem. Met een druk op de knop zouden de deuren zonder hapering open draaien.

De voeg van de deuren moest precies langs het kozijn lopen, zodat je hem nauwelijks kon zien. En het scharnier van de garagedeur zou naast de voordeur zitten, en aan de andere kant naast het kozijn - ook die waren dus zo goed als onzichtbaar. Zo bleef er alleen een donkere spleet over tussen de bakstenen in het midden van de deur, onder het kozijn.

Voor de rest kon je aan niets zien dat de gevel in werkelijkheid een garage was.

De ambtenaren keken alsof ze water zagen branden toen De Vries het nieuwe plan inleverde. Wat moesten ze hier nou weer mee? Was dit wel uitvoerbaar? Een paar weken zat De Vries in spanning, maar toen, na bemiddeling van de architect, kwam er weer een brief: groen licht. Eindelijk, dacht de Vries, een overwinning.

Hoeveel de verbouwing, inclusief aankoop van de huisjes, in totaal heeft gekost, heeft De Vries nooit bij elkaar opgeteld, hij wíl het niet weten, maar hij denkt wel dat dit de duurste garage van Friesland is. Als hij van tevoren had geweten wat er allemaal bij was komen kijken, was hij er nooit aan begonnen.

Foto Els Zweerink

11 maart zette De Vries een filmpje van het eindresultaat online. Tot een paar weken geleden was het vijfduizend keer bekeken. Totdat het Friesch Dagblad op 7 juni een stuk over de garage publiceerde, dat werd opgepikt door PowNews, Omrop Fryslân en andere media. Opeens was het filmpje van de draaiende gevel een van de meest bekeken filmpjes van het moment in Nederland, in de toptien 'Trending' op YouTube. De teller staat nu op 940 duizend views.

Sindsdien staan er dagelijks mensen voor de gevel, om het wonder van Woudsend zelf te aanschouwen. Ze bellen aan bij de buren. Die dan telkens moeten zeggen: de familie De Vries woont juist aan de andere kant van dit blok. Ook heeft de VVV de draaiende gevel opgenomen in een rondleiding door het dorp.

De leukste reacties vindt De Vries die van nietsvermoedende mensen. Vorige winter lag er een kraakvers laagje sneeuw op de Midstrjitte. De Vries opende de garagedeuren en stuurde zijn auto het huisje in. Toen de deuren weer gesloten waren, kwam een man langslopen. Hij keek naar de sporen in de sneeuw, die met een bocht de gevel in verdwenen. De man bleef staan, keek nog eens om, schudde zijn hoofd - hoe kon dit?

Geamuseerd sloeg De Vries vanachter het raam dit tafereel een paar minuten gade, totdat hij de garagedeuren opende.

Een andere keer kwam De Vries in het dorp de wethouder tegen met wie hij zoveel contact had gehad over dit slepende dossier. Wanneer ging hij nou eindelijk eens beginnen met de verbouwing, vroeg de wethouder.

Nou, zei De Vries, loop maar even mee.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.