Zo stemde Amerika

Donald J. Trump. Zo heet de nieuwe president van de Verenigde Staten. Zijn overwinning komt onverwacht; vooraf werden Hillary Clinton verreweg de beste kansen toegedicht. Op sociale media vallen de Trump-stemmers slechts hoon ten deel: het zouden alleen maar witte, oude mensen zijn die Trump het Witte Huis in hebben gekatapulteerd. Maar is dat zo? Kortom: wie zijn de stemmers van Trump, en wie koos toch voor Clinton?

Bron: New York Times

Beeld AFP

Waar ging het mis voor Hillary Clinton? Wat opvalt op basis van de exit-polls, is dat zij wel de steun heeft gekregen van de latino's en de zwarte kiezers, maar dat die steun in aantallen minder was dan in vergelijking met de steun aan Obama in 2012.

Onder zwarte kiezers was de voorsprong van Clinton enorm: negen van de tien stemde op haar. Onder latino's was de steun iets minder uitgesproken, maar nog altijd overduidelijk: twee-derde koos voor Clinton. Maar te veel van hen bleven thuis.

Trump slaagde er daarentegen buitengewoon goed in de witte kiezers te mobiliseren, vooral lager opgeleiden. De vrouwen onder hen kozen evenzeer voor de man die een spervuur van verwijten over zijn seksisme kreeg.

Onder jongeren deed Clinton het royaal beter dan Trump: 55 procent van de 18 tot 29-jarigen stemde op haar, tegenover 37 procent voor de Republikein. Trump lag bij een hele grote groep, de 45-plussers, een straatlengte voor: 53 procent tegenover 44 procent voor Clinton.

De ouderen vielen voor zijn boodschap van verandering, waarmee hij als politieke outsider kon overtuigen, terwijl Clinton voor status quo en het establishment stond. Dat verschil in succes bij kiezersgroepen verklaart de overwinning van de Republikein.

Aan belangstelling onder kiezers heeft het niet ontbroken. Op vele plaatsen was sprake van een recordopkomst. Dat enthousiasme bleek vooral Trump gunstig gezind. De witte kiezers op het platteland kwamen massaal op om hem te steunen.

Voor Clinton ging het vooral in het midden van het land mis, waar de Democratische partij traditioneel goed scoort dankzij de 'blue collar'-workers. De groep die vanaf de jaren dertig tot Bill Clinton in de jaren negentig de basis vormde voor goede uitslagen van de Democraten, stak nu over naar Trump, omdat hij hun onvrede wist te verwoorden en hen aansprak met zijn belofte 'Amerika weer groot' te maken.

In haar campagnestrategie lijkt Clinton geografisch misrekeningen te hebben gemaakt door bepaalde staten voorbarig tot het eigen kamp te rekenen. Met name ging zij ervan uit dat van oudsher Democratische staten als Michigan en Wisconsin ook nu wel weer 'blauw' zouden kleuren.

Voor Michigan gold dat Democraten er hadden gewonnen sinds 1988 toen de Republikein Bush er zegevierde; Wisconsin had zelfs al sinds 1984, toen Reagan er won, telkens de Democratische presidentskandidaat gesteund. Dus besloot Clinton om Wisconsin helemaal niet met een bezoek te vereren. Naar Michigan ging zij pas aan het slot van haar campagne, tot twee keer toe - op een moment dat haar signalen hadden bereikt dat het er toch wel lastig ging worden.

In lichte paniek werd Obama er maandag nogmaals heen gestuurd, op de dag voor de verkiezingen. Tevergeefs. Trump won in zowel Michigan als Wisconsin, net als in die twee andere belangrijke staten in het midden-westen, Ohio en Iowa. Die gingen royaal zijn kant op, wat opiniepeilers in het geheel niet zagen aankomen.

Tekenend voor de landelijke verhoudingen was de gang van zaken in Florida, dat van tevoren door verkiezingsexperts als de belangrijkste 'swing state' was aangeduid. De steun van de latino-bevolking was er wel voor Clinton en zij kreeg die ook royaal in grote steden als Miami, Tampa en Orlando. Zo koos het zuiden van Florida, waar de meeste immigranten wonen, in meerderheid voor haar. Maar juist in deze staat deed Trump het ook goed onder latino's: hij kreeg 31 procent van hun stemmen. Bovendien kwamen de conservatieve, blanke kiezers in het noorden van de staat massaal op. Dus gingen de 29 kiesmannen van deze staat naar Trump. Vanaf dat moment werd het steeds duidelijker dat Clinton het niet ging redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden