Bellen metEU-correspondent Marc Peeperkorn

Zo overleef je een EU-marathontop: ‘Je moet weten wie ertoe doet’

Dinsdagochtend is de top hervat over de benoeming van de nieuwe Europese Commissievoorzitter en andere topfuncties, nadat de regeringsleiders er gisteren na 19 uur vergaderen niet uitkwamen. We bellen met EU-correspondent Marc Peeperkorn over de Brusselse vergadergekte en de kansen van ‘onze’ Frans.

Slapende journalisten tijden de EU-marathonvergadering van zondag op maandag. Beeld BELGA

Goedemorgen Marc, hoe is het daar in de Europese hoofdstad?

‘Ik voel me nog een beetje brak. Dat komt niet door de drank, maar door slaapgebrek.’

Was de Europese top van zondag op maandag met bijna 19 uur de langstdurende top ooit?

‘Het was in ieder geval een van de langst durende toppen: hij begon zondag aan het eind van de middag en duurde tot maandag 12.15 uur. Er wordt hier gezegd dat de top over een Europese meerjarenbegroting met zo’n 25 uur nog langer heeft geduurd, maar dat zou ik moeten opzoeken. De toppen in de crisisjaren van 2010-2013 duurden ook heel lang. Toen kwam ik geregeld pas om 7 uur ’s ochtends thuis.’

Hoe beleef (en overleef) je als journalist zo’n ellenlange vergadering?

‘Dit was een zogenaamde diner-top met alleen de regeringsleiders van de 28 landen. Alle hulpjes, zoals ambtenaren, diplomaten en sherpa’s, moeten dan de zaal uit. Om lekken te voorkomen wordt het mobiele netwerk in de vergaderzaal geblokkeerd. De leiders kwamen zondagmiddag om een uurtje of 5, 6 bijeen. Voor het diner daadwerkelijk begon, waren er al allerlei bilateraaltjes en andere overlegvormen.

‘Het diner startte pakweg om 8 uur en duurde tot 10 of 11 uur ’s avonds. Omdat ze er niet uitkwamen, werd het gezamenlijke overleg geschorst tot 8 uur ’s ochtends. In de tussentijd sprak EU-president Donald Tusk met iedereen afzonderlijk, de zogenaamde biechtstoelprocedure. Ook vonden er de hele nacht allerlei bilateraaltjes of quadrilateraaltjes plaats tussen regeringsleiders, in diverse samenstellingen.

‘De topspelers, zoals Merkel, Macron en ook Rutte, zijn die hele nacht in de weer. Zij doen geen oog dicht. Misschien dat een Cypriotische of Estse regeringsleider nog wel even een uurtje kan slapen op een bankje of in een gerieflijke stoel in de delegatiekamer van zijn of haar land.

‘Van al dat overleg zie je als journalist niets. De leiders zitten in het Europa-gebouw, de circa tweeduizend journalisten in het Justus Lipsius-gebouw ernaast. Maar je wordt wel voortdurend gevoed met stukjes informatie door diplomaten en ambtenaren die even van het ene naar het andere gebouw lopen. Als zo iemand het atrium van het Justus Lipsius binnenkomt, ontstaat binnen tien seconden een enorme menigte van pers. Het is een soort scrum om zo’n ambtenaar of diplomaat heen, en als je aan de buitenkant staat, hoor je niets. Soms laat een leider zich ook zien in de perszaal, om even in het middelpunt van de belangstelling te staan.

‘Het is daarom zaak om je als journalist goed voor te bereiden, anders word je knettergek en hol je van de ene informatiescrum naar de andere. Je moet van tevoren weten wat de knelpunten zijn, en wie er echt toe doet.

‘Ik zit vooral de hele nacht te appen en te mailen naar diplomaten en ambtenaren die iets zouden kunnen zeggen over de voortgang van het overleg. Dat is je netwerk dat je aanboort. Voor de krant ligt de deadline op 10, 11 uur ’s avonds. Dan moet je een goede en scherpe inschatting kunnen maken over de stand van zaken op dat moment. Voor de site kun je natuurlijk wel de hele nacht aanvullingen maken.

‘Je moet als journalist ook niet te lang stilstaan over je efficiency. Na 15 uur maak je misschien een artikel van 500 woorden. Maar zo werkt Europa nu eenmaal.’

President Macron heeft zo’n marathonzitting over de Europese topfuncties slecht voor het imago van de EU genoemd. Heeft hij een punt?

‘Macron heeft dan wel boter – wat zeg ik: een boterberg – op zijn hoofd. Hij heeft juist het proces van de Spitzenkandidaten onderuit willen halen. Daardoor is de benoeming weer een machtsspel geworden tussen de Europese Raad van regeringsleiders en het Europees Parlement. Bedenk overigens wel: als de kiezer de voorzitter van de Europese Commissie direct zou kiezen, dan lijkt de Commissie al snel op een Europese regering, en dat willen de lidstaten niet. Het is wat makkelijk van meneer Macron om die kritiek te uiten.’

Verwacht je vandaag weer zo’n lange vergadering?

‘Ik hoop het niet. Het ligt er ook aan wat er in het vooroverleg is gebeurd. Ik verwacht dat de leiders met een pakket zullen komen waarin ze in ieder geval de namen van de voorzitter van de Europese Commissie, de EU-president en de EU-buitenlandchef bekend zullen maken. Morgen kiest het Europees Parlement zijn eigen voorzitter. Maar de politieke kleur van die persoon is weer afhankelijk van de politieke kleur van die drie andere posten. Als dat bijvoorbeeld een socialist, een christen-democraat en een liberaal zijn geworden, is de kans groot dat het parlement een groene voorzitter krijgt. Alles is gelinkt. Later moet ook nog de president van de Europese Centrale Bank worden gekozen. Dat moet gewoon een solide bankier zijn. Dat zal niet snel een premier worden. Maar daarvan kan wel weer het land waaruit hij komt belangrijk zijn.’

Hoe groot schat jij de kansen van Frans Timmermans in?

‘Ik denk nog steeds dat hij de beste papieren heeft om voorzitter van de Europese Commissie te worden. Maar we hebben gisteren gezien hoe zijn kansen steeds draaiden. Hij is de favoriet. Maar het is net als bij voetbal: daarin is het ook niet altijd de favoriet die wint.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden