Zo overdreven dat het grappig wordt

Vaderlandse geschiedenis staat centraal in de 70ste Boekenweek. Vandaag het thema de Oranjes. Wat vindt Ad van Liempt, eindredacteur van Andere tijden het mooiste boek hierover?...

Machteld van Hulten

'Er is eigenlijk maar één project dat de toets der kritiek echt kan doorstaan en dat is de tweedelige biografie van Wilhelmina, van Fasseur. Het is de eerste goede biografie van de Oranjes. Er staat veel in wat we nog niet wisten omdat hij toegang had tot bronnen die tot dan toe niet gehoord of ingezien waren. En hij is echt een verteller, hij leidt je door zo'n bizar leven - want het is natuurlijk bizar dat iemand bij geboorte veroordeeld is tot een bepaalde functie.

'Maar mijn favoriete boek over de Oranjes is, om heel andere redenen, Prins Bernhard - zijn plaats en functie in de moderne monarchie uit 1962 van de Amerikaanse journalist Alden Hatch. Hij voerde, als vertrouweling vanBernhard, gesprekken met hem. Het is het leukste boek over de Oranjes, een echte hagiografie. Op sommige momenten is het zo overdreven, zo ongeloofwaardig dat het weer grappig wordt.

'Je ziet het boekje nog vaak in tweedehandswinkels liggen. Een van de leukste passages is het stuk over 10 mei 1940. Berhard is op dat moment op Paleis Noordeinde met zijn gezin als de bommenwerpers overvliegen. Hatch beschrijft dan hoe kwaad Bernhard is dat de Duitsers zijn land binnenvallen. ''Tot in zijn diepste wezen geschokt, en in de greep van een razernij die hij nog nooit tevoren had gekend, begon Bernhard te schieten op elk vliegtuig dat min of meer in de buurt kwam.'' En verderop heeft hij het over: ''de grond sidderde''. Dat soort dingen. Pure camp.

'Ik geloof er niets van. Misschien heeft 'ie het inderdaad gedaan. Maar het is allemaal zo overdreven positief. Elk woord staat in dienst van het bouwen aan een imago. Bernhard wilde altijd heel graag zijn afkeer van de Duitsers laten merken. Toen Hatch die gesprekken met Bernhard voerde moest de Lockheed-affaire nog komen. Het was wel net na de Greet Hofmans-affaire. Maar ook daar geeft het boek Bernhards lezing. Geen pijnlijke herinneringen, het wordt allemaal verdoezeld. Met wat we nu allemaal weten na de dood van Bernhard is dit boek nog leuker.

'Een ander heel grappig hoofdstuk is Opperbevelhebber. Want Bernhard was nooit opperbevelhebber. Wilhelmina had hem weliswaar voorgedragen als Opperbevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten, maar Eisenhower stak daar persoonlijk een stokje voor; die weigerde iemand tot opperbevelhebber te benoemen die nog niet een dag aan het front had gevochten. Een enorme teleurstelling voor Bernhard. Als compromis werd hij toen benoemd tot Bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten. Dat stelde, onder ons gezegd, niets voor. Maar dan noemt hij zo'n hoofdstuk wel zo.

' Het is niet het enige boek in zijn soort. Je hebt natuurlijk Juliana, de koningin. En zo zijn er wel meer van dit soort slijmerige boeken over het koningshuis. Maar die zijn nooit geautoriseerd. Deze is dat wel. Bernhard tekent hier voor de verdraaiingen en de leugens die in het boek staan. In de hoop dat mensen het zouden slikken voor zoete koek.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden