REPORTAGE

Zo onbewust verdwijnt de rust

Aan de Zeeuwse kust

Zonder veel ruchtbaarheid zijn aan de Zeeuwse kust rijen vakantiehuisjes gebouwd. Natuur- en milieuorganisaties vrezen recreatieve wildgroei. 'Laten we geen Belgische kust worden.'

Het Roompot Beach Resort in Kamperland, Noord-Beveland, dat vorig jaar is opgeleverd. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'Dit gebeurt er dus als je even niet oplet', verzucht Tjeu van Mierlo op het strand aan de monding van de Oosterschelde. Hij wijst naar een rij van veertig strandhuizen op betonnen palen. Geen strandhuisjes voor de zomer, maar vakantiehuizen die het hele jaar verhuurd kunnen worden. 'Het is natuurlijk hartstikke leuk om hier een weekje vakantie te vieren - een beter uitzicht over het water kun je je niet wensen', aldus de directeur van de Zeeuwse Milieufederatie (ZMf). 'Maar voor de openheid en ruimte, en het zicht op de duinen is dit natuurlijk funest.'

De veertig 'beach houses' van het Roompot Beach Resort in Kamperland zijn het schrikbeeld van natuur- en milieuorganisaties. Er komen er zelfs nog twintig bij. 'De Oosterschelde is Natura 2000, beschermd natuurgebied', zegt Van Mierlo. 'Maar dat biedt dus geen enkele garantie. Er werd zo min mogelijk ruchtbaarheid aan gegeven en in een vloek en een zucht zijn die huizen gebouwd. Procedures voor natuurbescherming zijn niet al te nauwkeurig gevolgd.'

Het is voorjaarsvakantie, dus druk op het strand. Kinderen vliegeren, ouders wandelen langs de waterlijn. Verderop ligt het 'vijfsterrenvakantiepark' Roompot Beach Resort, door het bedrijf 'de parel van de Zeeuwse kust' genoemd. Hier in Kamperland is het in 1965 begonnen, met een eenvoudige camping die uitgroeide tot marktleider in vakantieparken. Roompot Vakanties heeft veertig parken in eigendom en beheer en via het label Hogenboom nog eens 139 parken 'in het aanbod'.

Nieuwe vakantieparken

Roompot-oprichter Henk van Koeveringe, vorig jaar teruggetreden als bestuursvoorzitter, heeft zijn naam verbonden aan de strandhuizen. Het voormalige Sophiastrand is door de gemeente Noord-Beveland omgedoopt tot de H.J. van Koeveringeboulevard. 'Die huisjes moeten een straatnaam en nummer hebben', zegt een gemeentewoordvoerder. 'Het zou raar zijn als de post op het strand werd bezorgd'

Vorige week maakte Arcus, de projectontwikkelaar van Roompot, bekend zeven nieuwe vakantieparken in de Zeeuws-Zuidhollandse delta te bouwen; sommige samen met BPD (het vroegere Bouwfonds). Het gaat om projecten in Ouddorp, Renesse, Domburg, Dishoek, Breskens, Nieuwvliet-Bad en Cadzand-Bad (reeds gerealiseerd).

De investering van 600 miljoen euro betekent een enorme impuls voor economie en werkgelegenheid, jubelt de Zeeuwse gedeputeerde Ben de Reu (PvdA). De bouw van de parken biedt dit en komend jaar werk aan ruim 3.000 mensen. De exploitatie leidt daarna tot 700 permanente banen. 'De parken scheppen ook indirect werkgelegenheid', aldus De Reu. 'Bezoekers gaan ook naar de bakker en de supermarkt.'

Het Roompot Beach Resort in Kamperland, Noord-Beveland. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Milieu- en natuurorganisaties luiden echter de noodklok. De hele Zeeuwse kust dreigt te worden volgebouwd met vakantieparken, niet alleen door Roompot, maar ook door andere projectontwikkelaars. De ZMf maakte onlangs een inventarisatie en telde veertig plannen die in de pijplijn zitten, van Cadzand-Bad tot Hellevoetsluis (in Zuid-Holland).

Zelfs strand en duin zijn niet meer veilig. 'We zijn het Zeeuwse kapitaal - rust, openheid, ruimte - aan het verkwanselen', waarschuwt Van Mierlo. 'Er is sprake van ongebreidelde groei omdat de provincie de teugels laat vieren en de regie kwijt is.'

Mooiste stukjes strand

Projectontwikkelaars azen op de mooiste stukjes kust. Veel gemeenten gaan graag met ze in zee: goed voor economie en gemeentekas. De zeven nieuwe vakantieparken van Roompot (12.500 bedden) leveren de gemeenten naar schatting 2,8 miljoen euro per jaar aan toeristenbelasting op.

Ook op de Zuid-Hollandse eilanden vindt volgens natuurbeschermers recreatieve wildgroei plaats. 'Iedere gemeente is volop bezig', aldus Alex Ouwehand, directeur van de Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland. 'Als er geen afstemming is, krijg je overal hetzelfde. Soms moet je tegen een projectontwikkelaar zeggen: op deze plek even niet.'

Zeeuwse ondernemers maken zich eveneens zorgen. 'We moeten onze unique selling points niet verkwanselen', zegt Ed Troost, afdelingsvoorzitter van Recron, de vereniging van recreatieondernemers, op Schouwen-Duiveland. 'Dat zijn rust, ruimte, strand, natuur en authenticiteit. We moeten niet overal op de mooiste plekken aan de kust huizen gaan neerzetten.'

Troost is eigenaar van enkele campings en bungalowparken in Zeeland. Het gaat hem echter niet om de extra concurrentie, verzekert hij. 'Er zijn voldoende vakantiewoningen, maar veel moeten hoognodig gerenoveerd worden. We moeten renoveren en innoveren, maar niet de kip met de gouden eieren slachten.' Hij constateert dat steeds meer Belgen naar Zeeland komen. Ze ontvluchten hun eigen kust omdat die vol beton is gebouwd. 'Laten we vooral niet een Belgische kust worden.'

Volgens Arcus, de projectontwikkelaar van Roompot, valt dat allemaal wel mee. Arcus-directeur Enrico de Koster zegt dat op Noordzee Résidence Cadzand-Bad na al hun nieuwe projecten 'herontwikkkelingen' zijn: 'Bestaande recreatieve bedrijven met sterk verouderde accommodaties worden herontwikkeld tot nieuwe vakantieparken.'

Noordzee Résidence Dishoek op Walcheren is daarvan een voorbeeld. Het terrein tegen de duinen, achter Pannekoekenhuisje Dishoek, is net geëgaliseerd. 'Daar zijn heel wat bomen gekapt', zegt een bewoonster in de buurt. Er een groot bord, dat de nieuwbouw aankondigt: '47 recreatievilla's en 16 (hotel)appartementen, vanaf 219 duizend euro (excl. btw)'.

Van Mierlo schudt het hoofd bij de aanblik: 'Ze slopen wat en zetten er wat nieuws voor in de plaats, maar tegelijk breiden ze uit. Zo doen ze het overal. Dit project ligt achter de duinen, maar tast het duingebied wel degelijk aan.'

Volgens De Koster wordt in Dishoek 'dunner' gebouwd dan volgens het bestemmingsplan is toegestaan en is er geen sprake van uitbreiding van het bouwperceel. Wel erkent hij dat bomen zijn gekapt: 'In de afgelopen jaren is dit terrein door wildgroei van bomen en struiken steeds groener geworden.'

Het Roompot Beach Resort in Kamperland, Noord-Beveland. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Verantwoordelijkheid

Arcus, in 2000 opgericht als dochter van Roompot en drie jaar later verzelfstandigd, is voorzichtiger over de strandhuizen in Kamperland. Directeur De Koster kan zich voorstellen dat het project 'vragen oproept'. Over de kritiek dat de procedures niet zorgvuldig zijn doorlopen, zegt hij: 'Als dat zo zou zijn, dan ligt de verantwoordelijkheid daarvoor bij de gemeente Noord-Beveland. Zij is namelijk de eerste initiatiefnemer van het project.'

Noord-Beveland erkent dat de procedures 'snel zijn verlopen'. Volgens een gemeentewoordvoerder is daarbij echter niets illegaals gebeurd. De Zeeuwse VVD-gedeputeerde van ruimtelijke ontwikkeling Carla Schönknecht ziet dat iets anders: 'De procedures zijn niet helemaal correct verlopen, maar dat wil niet zeggen dat er niet gebouwd mocht worden.' Zij ontkent dat de provincie geen regie meer heeft op het ruimtelijk beleid.

Roompot en Arcus hebben zich de kritiek van natuurorganisaties aangetrokken: er wordt 300 duizend euro beschikbaar gesteld voor 'verbetering van natuur- en landschapswaarden en recreatieve beleving'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.