Zo'n schitterend verbond tussen schrijver en lezer, daar kan geen filmregisseur meer tussen komen

Dat een film die niets onthult toch geslaagd kan zijn, ervoer Arjan Peters bij een preview van Echt Herman Koch.

Beeld Io Cooman en Eva Roefs

Vroeger had Herman Koch heel lang haar, is het opzienbarendste nieuws uit de film Echt Herman Koch die op 28 september op televisie komt (NPO 2), en waarvan ik een link kreeg toegespeeld. Tegenwoordig is Koch een kale, bebrilde, verlegen auteur van veelgelezen boeken.

Niemand durft te zeggen dat hij Herman Koch echt kent, merkt regisseur Pieter Verhoeff op. Afgaande op de beelden die hij toont - van een signerende, joggende, en voor volle zalen ondervraagde Koch, altijd op zijn hoede, nooit excentriek -, hoeft daar ook niemand mee te zitten.

Sommige mensen houden gelukkig nog iets achter, of verhullen knap dat er niets achter zit. Alleen de filmmaker zint zulks niet. Daarom gaat hij te rade bij vrienden en Koch-kenners, die maar weer op de proppen komen met de ouders die vroeg scheidden, waarna eerst moeder stierf en toen vader, zodat Herman al jong wees was.

Dát zou de bron zijn van de woede en het ongemak die hij in zijn boeken, anders dan in het sociale verkeer, durft los te laten.

Geen fijnzinnige psychologie, die dan nog wel dit winstpunt oplevert: de film die, anders dan de titel suggereert, niets onthult, stuurt ons linea recta terug naar de boeken. Daar kun je hem leren kennen.

In die zin is het een geslaagde schrijversfilm. Zoals ik in Herinnering verschoont, het postuum gepubliceerde notitieboekje van de dichter C.O. Jellema (Statenhofpers; euro 45), deze aantekening las; 'In het donker, in bed, luisterend naar dat gedrup langs de balkondeur weet ik niet in welk boek ik lang geleden las over een lijkkist waaruit het al begon te druppen, lijkvocht.'

Sinistere associatie die een melancholiek auteur kenmerkt, maar bovenal een intieme blik in het hoofd van een begeesterd lezer die weet dat een ervaring pas echt is als zij beschreven is.

Voor de mij onbekende Tilburgse stichting dr. P.J. Cools MSC bundelden Martin Hulsenboom en Peter IJsenbrant hun amusante schetsen in Boeken uit de doeken (euro 12,50). De auteurs zijn enthousiaste bibliofielen met een neus voor goede citaten.

Daaronder het roemruchte slot uit Als op een winternacht een reiziger van Italo Calvino. Dan vraagt het personage Ludmilla aan haar lezer: 'Doe jij ook het licht uit. Ben je nog niet uitgelezen? En jij: - Nog even. Ik ben met de laatste regels bezig van Als op een winternacht een reiziger van Italo Calvino.'

Echt Italo Calvino. Zo'n schitterend verbond tussen schrijver en lezer, daar kan geen filmregisseur meer tussen komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden