'Zo'n rapport over honger is voor een deel politiek'

Schokkende cijfers over honger zijn door de VN verlaagd. 'Ook dit is weer politiek', zegt de econoom. 'Maar de cijfers zijn wel veel beter dan in 2009.'

VAN ONZE VERSLAGGEVER en GERARD REIJN

AMSTERDAM - Meer dan een miljard mensen leden honger, luidde de boodschap van de drie VN-organisaties voor voedsel en landbouw in 2009, en het werden er steeds meer. Dinsdag kwamen de drie (FAO, Wereld Voedsel Programma oftewel WFP en IFAD), met een knoert van een rectificatie: het waren er nooit meer dan 870 miljoen, en hun aantal daalt al twintig jaar.

Een verrassende publicatie, maar niet voor Michiel Keyzer, hoogleraar economie en directeur van de Stichting Onderzoek Wereldvoedselvoorziening van de Vrije Universiteit. Hij stelt al jaren dat de gegevens van de FAO en WFP voor een deel politiek zijn. 'De FAO bouwt zijn databank op met de officiële databanken van de landen. Dat zijn ze verplicht. De FAO meet dus niet de feitelijke honger. Ze zetten geen mensen op een weegschaal. Vergelijk het met het verschil tussen het Centraal Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het CPB rekent met bestaande gegevens en het CBS komt later met de telling hoe het daadwerkelijk zat.'

Hoe kunnen de FAO en het WFP er zo naast hebben gezeten?

'De databanken van de lidstaten zijn gebrekkig. Veel landen weten wel zo'n beetje wat er aan voedsel binnenkomt en wat eruit gaat. Ze hebben een grove schatting van de brutoproductie, en nog wat grootheden. Maar wie er honger lijden, dat is de resultante van een berekening.

Kampt u niet met dezelfde problemen?

'Nee. De wetenschap baseert zich op surveys, op echt onderzoek. Vooral de Amerikaanse Demographic & Health Survey is heel belangrijk. Die meet bij duizenden mensen per land de body-mass-index, en de ontwikkeling van zuigelingen en jonge kinderen. Dat geeft een veel beter beeld dan de officiële FAO-statistieken. Zo weten we bijvoorbeeld dat de honger in Afrika minder is dan de FAO dacht; maar de kindersterfte is er juist hoger.'

FAO en WFP baseerden zich in 2009 op onbetrouwbare gegevens, geven ze nu toe. Waarom kwamen ze dan met dat rapport?

'In 2009 stegen de voedselprijzen razendsnel. Iedereen dacht dat dat zou uitmonden in een groei van de honger. Tal van landen hadden er last van. Oekraïne en India sloten hun grenzen voor de export van graan en rijst. Arabische regeringen voelden toen al de druk waardoor een aantal van hen in 2011 bezweek. Overal werden initiatieven genomen. Sarkozy, Berlusconi, Bill Gates, de Verenigde Staten, iedereen was ermee bezig.

'De FAO is toen gaan rekenen. Ze kunnen niet weten in hoeverre mensen nog voorraadjes hebben liggen, of erin slagen uit vuilnisbakken genoeg calorieën te halen. Maar landen die met initiatieven kwamen, hadden zo'n rapport nodig om te kunnen zeggen: zie je wel hoe groot het probleem is. Zo'n rapport is dus voor een deel politiek. Bij het Wereldvoedselprogramma is dat het sterkst. Dat heeft geen eigen budget en moet voor alle hulpacties met de pet rond. Zij krijgen alleen geld als er drama is.'

Is het rapport van deze week ook politiek?

'Zeker. Kijk maar wat er niet in staat. Een van de ontwikkelingen die de voedselprijzen uit evenwicht brachten, was de ontwikkeling in de richting van biobrandstoffen. Dat is nog steeds een groot probleem. Toch staat daarover niets in dit rapport. Dat heeft er natuurlijk mee te maken dat de rijke landen juist beleid hebben opgezet om biobrandstoffen te produceren.

'Maar deze cijfers zijn wel veel beter dan die van 2009. De FAO is nu ook een betere organisatie. Onder leiding van de vorige directeur-generaal, Diouf, was de organisatie versloft. Nu hebben we Da Silva, een man die onder de vorige Brazilaanse president Lula heeft bewezen dat hij wat kan. En de nieuwe directeur statistiek, een Oostenrijker, is ook niet zo buigzaam als zijn voorganger. Nu loopt het veel beter, maar nog steeds komt zo'n rapport alleen uit wanneer het door een paar commissies heen is geweest.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden