VIER VRAGEN

Zo'n hitteplan, haalt dat nou iets uit?

Sinds 2007 kent Nederland een Nationaal Hitteplan. Is dat meer dan een uitvloeisel van de neiging om nu eenmaal alles in een plan te vatten?

Beeld Marcel van den Bergh

Wat is het Nationaal Hitteplan?

Oude mensen, zieke mensen, dikke mensen en heel jonge kinderen: ze lopen extra risico nu het de komende dagen zeer warm wordt. Daarom treedt vandaag opnieuw het Nationaal Hitteplan in werking, een draaiboek om organisaties en instellingen die met kwetsbare groepen werken tijdig te attenderen. Het plan, opgesteld door het RIVM, werd in 2007 ingevoerd nadat het CBS in de hete zomermaanden van het jaar daarvoor opeens duizend sterfgevallen meer telde dan gemiddeld.

Waarom gaan bij warm weer meer mensen dood?

Als onze lichaamstemperatuur stijgt, moeten we die extra warmte kwijt. Dat lukt vooral door te zweten en door de bloedvaten in de huid wijder te maken. Ouderen kunnen de temperatuur van hun lichaam minder goed reguleren. Zij drinken vaak ook te weinig (daar denken ze niet aan, of ze willen niet steeds naar de wc) waardoor uitdroging op de loer ligt. Te veel vochtverlies en een te hoge lichaamstemperatuur leiden tot een snellere hartslag. En dat kan een risico opleveren, omdat veel ouderen hartproblemen hebben. Ook sommige medicijnen kunnen het vochtverlies en de temperatuurregulatie beïnvloeden.

Mensen met overgewicht kampen met een ongunstige verhouding tussen lichaamsgewicht en huidoppervlakte. Ze hebben relatief gezien te weinig huid om alle extra warmte te lozen. Pasgeboren kinderen kunnen zelf niet aangeven dat ze het te warm hebben of willen drinken, waardoor ook zij risico lopen.

Maar denk ook aan het effect van te warme slaapkamers. Een slechte nachtrust maakt ons overdag minder alert, wat tot gevaarlijke situaties kan leiden op werk en in het verkeer. Onderzoek onder verkeersdeelnemers wijst uit dat zij bij een temperatuur van 35 graden een stuk slechter autorijden.

Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Waarop moeten we letten, de komende dagen?

Voldoende drinken, ook als we geen dorst hebben. Tussen 12 en 4 uur niet in de warme zon lichamelijk actief zijn. Het huis ventileren door 's avonds en 's nachts zoveel mogelijk ramen open te zetten. Maar het allerbelangrijkste, zegt een woordvoerder van het RIVM: op kwetsbare mensen letten. Hij brengt de situatie in Frankrijk in herinnering. In de zomer van 2003 overleden 15 duizend extra ouderen omdat er in de vakantiemaanden nauwelijks naar hen werd omgekeken.

Beeld anp

Heeft het hitteplan effect en overlijden er sinds de invoering minder mensen?

Het plan is nooit geëvalueerd, zegt de RIVM-woordvoerder. Dat is ook lastig omdat de doodsoorzaak hittesterfte niet bestaat. 'En we kunnen niet simpelweg elke zomer tellen hoeveel mensen er meer dood gaan dan gemiddeld, want er spelen veel verstorende factoren een rol.'

Duitse wetenschappers analyseerden het aantal sterfgevallen in Frankfurt am Main nadat daar ruim tien jaar geleden een hitteplan werd ingevoerd. Zij constateren dat sindsdien werkelijk minder ouderen overlijden. Maar, erkennen zij, het is lastig te zeggen of dat (alleen) door de nieuwe maatregelen komt. Want in de jaren na invoering duurden de hittegolven minder lang en was er mogelijk minder luchtverontreiniging. Toch leidt alle extra (media)aandacht voor het hitteplan elke keer weer tot alertheid, aldus het RIVM, en dat is winst. 'Het publiek raakt ervan doordrongen dat er echt sprake kan zijn van een gevaarlijke situatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden