Zo'n buitenbeentje is Cyprus nu ook weer niet in Europa

VAN ONZE VERSLAGGEVER PETER DE WAARD

AMSTERDAM - Cyprus heeft Griekenland binnen een week verdrongen als nummer één op de lijst van zondebokken voor de eurocrisis. Het wordt te kijk gezet als een belastingparadijs dat het zwarte geld van Russische oligarchen witwast. Daarnaast wordt het land verweten een veel te grote financiële sector te hebben: de bankbezittingen zijn met 126 miljard euro zeven keer zo groot als het bruto binnenlands product van het land, dat een kleine 18 miljard euro bedraagt.

'Het is een beetje tragisch, want de Cypriotische banken zijn zwaar getroffen door de herstructureringen van de Griekse staatsschuld. Ze zaten tot hun nek in de Griekse staatsobligaties en hebben daar onder druk van de EU driekwart op moeten afschrijven', zegt hoogleraar economie Harald Benink van de universiteit van Tilburg.

Cyprus is niet zo'n buitenbeentje in Europa als iedereen ineens roept. De totale bezittingen van de in Luxemburg gevestigde banken zijn bijvoorbeeld 24 keer zo groot als het bbp van het groothertogdom.

Als offshorehaven of belastingparadijs staat Cyprus eveneens niet aan de top. In totaal staat bij Cypriotische banken 30 miljard euro aan buitenlandse tegoeden in euro's of andere valuta geparkeerd. Dat is maar een schijntje van de 2,1 biljoen euro die wereldwijd in offshorecentra of belastingparadijzen is ondergebracht. Ter vergelijking: volgens cijfers van de Bank voor Internationale Betalingen staat 400 miljard euro aan buitenlandse tegoeden op de Kaaimaneilanden en 250 miljard op de Nederlandse Antillen.

Het is ook niet allemaal Russisch en zwart geld op de Cypriotische bankrekeningen van buitenlanders. Ook veel Britten hebben geld in deze oude kolonie op rekeningen staan, net als Libanezen en andere rijke lieden uit het Midden-Oosten. Verder is lang niet al het geld crimineel. Vaak is alleen sprake van belastingontwijking, omdat Cyprus een vennootschapstarief van 10 procent kent tegen bijvoorbeeld 20 procent in Rusland en 25 procent in Nederland.

Ierland kreeg ruim twee jaar geleden 85 miljard euro steun van de EU zonder dat het zelf geld op tafel hoefde te leggen. Zoals Cyprus uitwijkplaats is voor de Russen was Ierland dat voor Amerikanen. Veel Amerikaanse vennootschappen werden door de Ieren binnengehaald met een laag tarief voor de vennootschapsbelasting van 12,5 procent.

Het leidde tot een vastgoedzeepbel, waardoor de Ierse banken hun balans zagen verveelvoudigen. Na 2008 klapte de zeepbel en ging het bankensysteem plus de staat bijna ten onder. Ierland weigerde zelfs in ruil voor de steun de vennootschapsbelasting te verhogen. Wel beloofde het land een hervormings- en bezuinigingsprogramma door te voeren, dat redelijk succes heeft gehad.

Ierland kreeg deze maand het recht de aflossing op de EU-leningen met 15 jaar uit te stellen. Benink erkent dat de EU nu een heel andere toon aanslaat dan in 2010. 'De noordelijke landen worden moe van het steunen van landen. Dat Cyprus moet bijdragen, is ook een waarschuwingsschot voor de boeg van landen als Spanje en Italië die nog niet echt de noodzaak voelen te hervormen.'

Ierland en Cyprus zijn niet de enige belastingparadijzen in de eurozone. Luxemburg huisvest onder de ogen van talrijke EU-instanties liefst 150 banken en 4.000 beleggingsfondsen in allerlei financiële houdstermaatschappijen als de Societé Anonyme' of 'Société à Responsabilite Limitée'. En wat te denken van Nederland, waar jaarlijks via 23 duizend houdster- en brievenbusmaatschappijen 7,5 biljoen euro wordt gesluisd.

Overigens denkt Benink dat de EU zichzelf in de voet schiet met de eis aan Cyprus om zelf 5,8 miljard te vinden voor het reddingsplan . 'Het scenario kun je al raden. Als volgende week de banken opengaan, dan zal het spaargeld door buitenlanders massaal worden weggehaald. De ECB zal waarschijnlijk met een veelvoud van die 5,8 miljard die banken moeten gaan redden.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden