Zo mooi ziet u het melkwegstelsel nooit

Zo'n prachtig heelal openbaart zich alleen met brute apparatuur.

Beeld Natasha Hurley-Walker (ICRAR/Curtin), GLEAM, John Goldsmith

Helaas, zo mooi ziet u het melkwegstelsel nooit met het blote oog. Daarvoor zien onze ogen een te beperkt deel van de golflengten die het universum op ons af vuurt.

De regenboog, met de drie primaire kleuren rood, groen en blauw, daarmee houdt het voor onze ogen wel op. Bidsprinkhanen zien met twaalf primaire kleuren al een stuk meer. Maar ja, daar heeft u als mens dan weer weinig aan.

Gelukkig zijn er radiotelescopen zoals deze Murchison Widefield Array, te bezoeken in de middle of nowhere in West-Australië. Twintig primaire kleuren kan hij spotten, en daardoor ook voor het menselijk oog onzichtbare radiogolven die al miljarden jaren door de kosmos reizen. Het beeld van wat de telescoop ziet is hier boven een foto van de telescoop zelf geplakt.

Hoewel de telescoop futuristisch oogt, lijkt de werking op die radioantennes op auto's. De metalen sprieten pikken het radiosignaal op en zetten dat om in kleinere elektromagnetische stralen. De bollen in het midden van die sprieten versterken dat signaal. Het raster op de grond zorgt ervoor dat de bodem lekker egaal oogt voor de meetapparatuur, en kleine variaties in de ondergrond het signaal niet verstoren.

Optisch licht heeft kleine golflengten en botst daardoor tegen stofdeeltjes en andere hindernissen. De Australische telescoop vangt radiogolven op met veel grotere golflengten, die ongefilterd door het heelal reizen.

Metingen leveren een enorm pointillistisch schilderij op, waarbij de stippen geen sterren zijn, maar hele stelsels vol sterren. 300 duizend van die stelsels bracht de Murchison Widefield Array al in kaart. De bekendste is de Melkweg: die felle geeloranje streep aan de horizon. Dit spiraalvormige sterrenstelsel is ook de thuisbasis voor de zon en de aarde. En dus ook voor al die arme mensen, met hun ogen die maar drie primaire kleuren zien.

Uitleg: Natasha Hurley-Walker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden