Nieuws Brexit

Zo maakten de EU-leiders van 12 april de nieuwe Brexitdatum

De EU-top op donderdag verliep chaotisch, maar uiteindelijk werd bereikt wat iedereen wilde: uitstel van de Brexitvalbijl. 

In de gang naast de vergaderzaal organiseren topdiplomaten een parallelle schrijfsessie om hun bazen een handje te helpen. De Bulgaarse ambassadeur Tzantchev plaatst er deze foto van op Twitter. Het wordt hem niet in dank afgenomen door sommige collega’s. Beeld Twitter

‘Het is als een Russisch matroesjkapoppetje’, zegt een EU-ambtenaar met gepaste trots over het net gesloten Brexitcompromis. De ene deadline schuift zo naadloos over de andere dat de kern – een harde Brexit – als vanzelf overblijft. Zo perfect en logisch dat het eigenlijk verbaast dat 27 Europese regeringsleiders donderdag acht uur nodig hebben om die ‘matroesjka’ in elkaar te zetten.

Ook premier Rutte oogt tevreden. ‘We voorkomen in elk geval een ongeluk volgende week’, zegt hij rond middernacht. De valbijl van de Brexit op 29 maart – die twee jaar lang op scherp stond – is geborgd tot 12 april. En mogelijk langer, misschien zelfs voor altijd.

Ondanks de bezweringen van sommige EU-ambtenaren verloopt de EU-top donderdag chaotisch. Eerst is er de Britse premier May die haar verzoek om uitstel van de Brexitdatum tot 30 juni toelicht. Wat als het Lagerhuis een Brexitakkoord (nodig voor een ordelijk vertrek uit de EU) opnieuw afwijst, vragen haar collega’s. Komen er dan nieuwe verkiezingen? Europese verkiezingen? Wordt de Brexit afgeblazen? May blijft de antwoorden schuldig. Tot ergernis schuift ze de Brexitpuinhoop op het bordje van Brussel, ‘dat toch altijd op het allerlaatste moment met een oplossing komt’. Een nieuwe interpretatie van het ‘take back control’ van de brexiteers.

Als May na anderhalf uur de vergaderzaal verlaat, legt EU-president Tusk een eerste ontwerpcompromis op tafel: uitstel van de Brexit tot 22 mei, mits het Lagerhuis volgende week het Brexitakkoord aanneemt. Die extra weken heeft May nodig om het akkoord ingevoerd te krijgen.

Tusk was een dag eerder gewaarschuwd door verschillende EU-ambassadeurs: niet zo! Uitstel tot 22 mei zet de rechtmatigheid van de Europese verkiezingen (23-26 mei) op losse schroeven. Immers, als het Verenigd Koninkrijk dan nog steeds EU-lid is, moet het die organiseren, maar is het te laat. Bovendien zien de leiders de bui al hangen: bij een (alom verwacht) ‘nee’ van het Lagerhuis, zitten ze volgende week weer in Brussel. Zelfde tafel, zelfde koppen, zelfde vraag: hoe lang uitstel?

In de uren die volgen schuiven alternatieve data over tafel. 27 EU-leiders die zelf de pen ter hand nemen, elk gewapend met een veto, dat is vragen om ellende. In de gang naast de vergaderzaal organiseren ambassadeurs, sherpa’s en EU-topambtenaren een parallelle schrijfsessie om hun bazen een handje te helpen. De Bulgaarse ambassadeur Tzantchev plaatst een foto van deze diplomatieke scrum op Twitter; het wordt hem niet in dank afgenomen door sommige collega’s.

Rond half twaalf ’s nachts is het compromis klaar: het plan-Tusk (uitstel tot 22 mei als het Lagerhuis volgende week instemt) aangevuld met een scenario voor het geval de Britse parlementariërs wederom ‘nee’ zeggen. Dan krijgt Londen tot 12 april om na te denken over een volgende stap. Bij lang uitstel zijn Europese verkiezingen verplicht.

Hoe lang duurt lang uitstel, vraagt een Britse journalist op de afsluitende persconferentie. ‘Tot het eind’, antwoordt voorzitter Juncker van de Europese Commissie. Of het speciale plekje in de hel dat Tusk voor brexiteers heeft gereserveerd inmiddels niet te vol wordt, vraagt een Ierse journalist? ‘Volgens de paus is de hel nog leeg’, stelt Tusk gerust.

Vervolgens blijkt het compromis minder hermetisch dan de matroesjka’s. De Commissie ziet 12 april als de nieuwe datum voor een harde Brexit, Rutte merkt op dat de tekst daar niets over vermeldt. Constructieve ambiguïteit heet dat in Brussels jargon. Het houdt iedereen even tevreden, want niemand heeft zin in een harde Brexit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.