RECONSTRUCTIE

Zo liet de gemeenteraad Onno Hoes vallen

Afgelopen maandag wist Onno Hoes al dat de gemeenteraad geen vertrouwen meer in hem had. Toen hij woensdag opstapte, moesten sommige fractievoorzitters dat via de pers vernemen.

Beeld ANP

De gemeenteraad van Maastricht vindt dat burgemeester Onno Hoes er op een 'schandelijke, misselijke, verwerpelijke, volstrekt onacceptabele' manier is ingeluisd door nieuwszender PowNed. Alle fractievoorzitters zijn unaniem van mening dat zijn privégesprekken nooit openbaar hadden mogen worden.

Toch is hun afkeer niet groot genoeg om als één blok achter hun burgervader te gaan staan. Het is een meerderheid in de gemeenteraad die het vertrouwen in Onno Hoes deze week opzegde, blijkt uit een reconstructie van de Volkskrant.

Voor de buitenwereld wordt de schijn opgehouden dat het de burgemeesters eigen keuze was om de eer aan zichzelf te houden. Maar achter de schermen maakten de fractievoorzitters het hem feitelijk onmogelijk om aan te blijven.

'De manier waarop PowNews dit heeft aangepakt is kwalijk. Maar het zaadje is wel door Hoes zelf gelegd', zegt fractievoorzitter Ed Sabel van de Senioren Partij Maastricht (SPM), de grootste partij van de stad. 'Hij heeft laten zien niet de antenne te hebben die wij van een burgemeester verwachten.'

Maandag 1 december

De val van Onno Hoes wordt vorige week maandag al aangekondigd door de lokhomo die hem erin luisde. De 20-jarige Robbie Hasselt uit Almere, volgens eigen zeggen student junior producer, warmt zijn twittervolgers op voor 'breaking news'. 'Hou vooral sociale media en mijn website in de gaten', twittert hij. Even later: 'Onno Hoes weer actief. Burgemeester heeft geen tijd voor zijn stad, maar wel om af te spreken met mij!'

Die maandagavond wordt ook Hoes daarover gealarmeerd. Een vriend mailt een link naar het blog van Hasselt: 'Heb je dat gezien?' Hoes valt van zijn stoel, hij weet van niks. 'Toen is het allemaal begonnen', zegt hij later.

Op de site van Hasselt staat een heel verhaal over hoe hij heeft afgesproken met de burgemeester van Maastricht. Hij toont beelden van hun chatgesprekken, een selfie samen met Hoes, stills uit de burgemeestersagenda. Een dag later twittert Hasselt: 'Vanavond vertel ik exclusief mijn verhaal aan Showniews.' Kort daarna: 'Net bericht gehad van Shownieuws. Vanavond niet in de uitzending. Binnenkort meer info!'

Woensdag 3 december

De gemeenteraad slaat alarm over de berichtgeving. De fractievoorzitters voeren woensdagavond spoedoverleg met Hoes. Het onderhoud gaat over de flirtende chatgesprekken en het tonen van de burgemeestersagenda. 'Hoes heeft zich toen openhartig opgesteld', aldus Sabel. 'Het ging er bijvoorbeeld om dat de agenda was gedeeld', zegt CDA'er Vivianne Heijnen.

Na afloop geeft PvdA'er Frans Bastiaens een korte verklaring namens allen: 'Het gegeven dat een privésituatie publiek is geworden, is pijnlijk.' Ze zullen daar verder in de fracties over spreken.

Ze hebben dan nog geen weet van de verborgen camera die het tv-programma PowNews aan Hasselt heeft meegeven om de dates met Hoes stiekem te filmen.

Donderdag 4 december

De kwestie escaleert wanneer PowNews ook beelden toont van de privéafspraken tussen Hoes en Hasselt. Hoes voert geile gesprekken met de jongeman en laat zich laatdunkend uit over de gemeenteraad. Vooral dat laatste schiet veel fractievoorzitters in het verkeerde keelgat. 'Zo'n opmerking over de gemeenteraad: zij snappen het toch niet. Dat zijn de issues', aldus SP'er John Gunther, die toch al geen groot fan was van Hoes.

'Hij had na de eerste zoen (december vorig jaar met een 25-jarige man in een hotel, red.) al een gele kaart gekregen. We wilden dit niet een tweede keer meemaken.' Jan Hoen van de Maastrichtse Volkspartij: 'Hij is op een misselijke manier voor de gek gehouden, maar hier kom je niet overheen.'

Zaterdag 6 december

De roddels over affaires gonzen door de stad, maar de afschuw over de opzettelijke val van PowNews is ook niet gering. Dagblad De Limburger voorspelt in een analyse dat deze affaire weleens in het voordeel van de burgemeester kan draaien. 'Onno Hoes krijgt steun, misschien wel meer dan hij ooit heeft gekregen. Het zou zomaar kunnen dat die factor een rol gaat spelen. Dat de politiek zich stevig wil afzetten tegen dergelijke praktijken met een verborgen camera.'

Terwijl de Maastrichtse fracties worstelen met wat Onnogate-2 is gaan heten, is hun burgemeester voor een lang weekend naar New York, samen met ex-man Albert Verlinde en andere vrienden. Volgens zijn woordvoerder stond de reis al gepland. 'Wat mensen ook roepen, we hebben heerlijke dagen in New York gehad met vrienden', zegt Verlinde later over het weekend.

Maandag 8 december

De fractievoorzitters komen om 6 uur 's avonds bij elkaar, dit keer zonder Hoes. De afgelopen dagen is er druk beraad geweest. 'Binnen onze fractie was er wrevel', zegt Sabel. 'Wij laten onze oren ook hangen naar de achterban. Er was een groep die zei: Hoes moet opstappen. Andere senioren zeiden: dit was een foute actie van PowNews, dit gaat nergens over. We hebben geluisterd naar de stad. Er waren net zoveel voor- als tegenstanders. Maar burgemeester ben je van iedereen, daar mag geen verdeeldheid over zijn. Wat ons betreft was zijn positie daarom onhoudbaar.'

Zo redeneren meerdere partijen. De actie van PowNews wordt unaniem afgekeurd. Maar nu het eenmaal is gebeurd, kunnen de reacties op de geheime opnamen niet worden genegeerd, vinden veel fracties. Hoes' toch al wat broze gezag is aangetast.

Het doel van die avond is om met een eensluidend standpunt te komen. Dat lukt niet. De PvdA, GroenLinks en de VVD spreken expliciet hun vertrouwen in Hoes uit. Zij vinden dat de makers van PowNews niet mogen worden beloond voor deze smakeloze actie. Maar die drie partijen vertegenwoordigen samen slechts 12 van de 39 zetels in de raad. De rest vindt dat Hoes beter kan opstappen of heeft in elk geval grote twijfels over zijn toekomstig functioneren.

Na drie uur sturen de fractievoorzitters een boodschap naar de kamer van Onno Hoes. De partijen spreken af dat de inhoud van het bericht geheim moet blijven, zodat de burgemeester ruim de gelegenheid krijgt om de eer aan zichzelf te houden en voor de buitenwereld niet het beeld ontstaat dat de raad hem een zetje geeft.

Maar twee aanwezigen bevestigen onafhankelijk van elkaar dat uit die boodschap van maandagavond op te maken valt dat een meerderheid van de fracties geen vertrouwen meer heeft in Hoes. Er wordt niet expliciet geëist dat hij zijn functie neerlegt, het bericht is verpakt in Limburgse omzichtigheid. Maar een burgemeester zonder vertrouwen van de raad kan weinig anders dan zijn biezen pakken.

Als de fractievoorzitters om 9 uur de vergaderruimte verlaten, zeggen ze tegen de wachtende pers dat er 'goed overleg' is geweest 'en verder geen commentaar'. Voor de buitenwereld ontstaat daardoor het beeld dat de gemeenteraad de burgemeester laat bungelen, maar achter de schermen is het touwtje die avond in feite al doorgeknipt. Hoes bungelt niet meer, Hoes is gevallen.

fractievoorzitters zijn bijeen om te praten over de gedragingen van burgemeester Onno Hoes.Beeld anp

Woensdag 10 december

Meerdere partijen rekenen op een goed gesprek tussen de fractievoorzitters en Onno Hoes. De verzonden boodschap van maandag schreeuwt immers om een reactie. 'Maar maandag, dinsdag, woensdagmiddag passeerden en we vernamen taal noch teken', zegt Esmiralda Thieme van de Partij Veilig Maastricht. 'Daar ben ik verbolgen over.'

Om 5 uur 's middags maakt Onno Hoes in een persverklaring zijn aftreden bekend. 'De stad worstelt enorm met de gevolgen van een zeer omstreden perspublicatie en die worsteling kan ik de stad, zijn bestuur en mijzelf niet langer aandoen.' Hoes meldt dat hij zal aanblijven als burgemeester tot een opvolger is gevonden.

Sommige fractievoorzitters zien Hoes' verklaring pas in hun mailbox na het verschijnen van een ANP-bericht. Ze worden al door journalisten gebeld voordat ze door de burgemeester zijn geïnformeerd. Die volgorde valt verkeerd. Kitty Nuyts van de eenmansfractie Liberale Partij Maastricht: 'Stijlloos dat wij uit de pers moeten vernemen dat hij wil aanblijven tot er een opvolger is. De gemeenteraad is niks gevraagd.' Sabel van SPM noemt het 'stuntelig'.

Wethouder André Willems, ook van SPM, zegt die avond tegen zender L1 dat het 'honderd procent' Hoes' eigen keuze is geweest om op te stappen.

Kitty Nuyts van de Liberale Partij Maastricht (LPM).Beeld anp

Donderdag 11 december

De partijen komen na lange radiostilte voorzichtig met hun reacties. Voor de PvdA was Hoes' vertrek 'niet noodzakelijk'. Van GroenLinks en VVD had hij ook mogen aanblijven. Maar de andere partijen zijn kritischer. D66 'respecteert dat de burgemeester zelf de conclusie heeft getrokken dat zijn vertrek onvermijdelijk is'. SPM vindt zijn positie 'onhoudbaar'. Enkele kleine partijen juichen zijn opstappen luidkeels toe.

Niemand zegt hardop dat het eigenlijk de gemeenteraad was die Hoes aanzette tot zijn vertrek.

Hoes doet aangifte tegen omroep PowNed en Robbie Hasselt wegens smaad en laster. Volgens zijn advocaat Steven Kalff is er 'duidelijk een grens overschreden'.

De gemeenteraad roept Hoes donderdagavond op het matje over de slechte communicatie en zijn eenzijdige besluit om aan te blijven tot er een opvolger is. Veel raadsleden betwijfelen of hij de komende maanden normaal kan functioneren. 'In het belang van de stad' leggen ze zich erbij neer. Een waarnemend burgemeester zien zij nog minder zitten.

Vrijdag 12 december

In zijn kamer op het stadhuis laat Hoes zich tegenover Limburgse media voor het eerst uit over de 'schaamteloze vertoning' van de voorgaande week. 'Ik vind niet dat me iets te verwijten is', zegt hij. 'Ik ben schaamteloos in de val gelokt. In een café moet je over meer dan alleen het weer kunnen praten.'


Hij is strijdbaar, zegt Hoes, hij kan ook komend half jaar nog een volwaardig burgemeester van Maastricht zijn.


Op vragen van de Volkskrant over de rol die de gemeenteraad speelde bij zijn aftreden, gaat hij vrijdag niet in. Voor de camera van RTV Maastricht benadrukt Hoes dat hij zelf het besluit nam om op te stappen. 'Dat heb ik zelf gedaan, op basis van alle signalen die ik ontvangen heb.'

Gemeentehuis van Maastricht.Beeld anp
Onno Hoes komt aan bij de studio van Nieuwsuur. Hij reageerde daar vrijdagavond 12 december voor het eerst op de beslissing om terug te treden als burgemeester van Maastricht.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden