Column

'Zo lang de boosheid regeert, blijft Wilders bestaan'

'Vier jaar geleden schreef ik dat Wilders 'politiek gezien aan de rand van de afgrond staat'. Daar staat hij nog steeds. Zo lang de boosheid regeert, blijft hij daar staan, niet zo zeer om iets te bereiken, maar vooral om te blijven bestaan', schrijft columnist Max Pam.

Geert Wilders. Beeld anp

Telkens als de PvdA zwaar heeft verloren, moet ik even aan mijn vader denken. Die was een verstokte sociaal-democraat en jaren lang lid van 'de partij'. Zijn betrokkenheid kwam vooral tot uitdrukking op verkiezingsavonden, want dan had hij een bijzondere taak te verrichten.

Wij spreken over de jaren vijftig van de vorige eeuw. Het was de tijd dat de televisie nog niet in staat was live verslag te doen van de verkiezingen. Wie de krant van de volgende dag niet wilde afwachten, liep naar het Paleis op de Dam. Daar had men een groot scherm neergezet, waarop de laatste uitslagen werden bijgehouden. Onder dat scherm stond een radiowagen, een omgebouwde autobus, waarin de laatste uitslagen op grote vellen werden verzameld en voor de toegestroomde menigte werden omgeroepen. Mijn vader was de speaker. Hij had een koptelefoon op en sprak in een microfoon. Als klein jongetje heb ik in korte broek op verschillende verkiezingsavonden naast hem in die bus gezeten.

Objectiviteit
Als omroeper moest mijn vader een zekere objectiviteit betrachten, maar ik hoor nog de blijdschap in zijn stem als de PvdA in Bruinisse 2,3 procent had gewonnen, of de verontwaardiging wanneer de PvdA in Musselkanaal juist 3,1 procent had verloren. Hij was in staat nog diezelfde avond naar die sukkels in Musselkanaal af te reizen. Buiten, achter de bewasemde ramen van de radiowagen, leefden de mensen mee met hun omroeper, want Amsterdam was toen nog een rode stad.

Jaren later, toen ik een keer samen met hem een verkiezingsavond volgde via de televisie, vroeg ik of hij nog weleens heimwee had naar die avonden op de Dam. 'O, nee', zei hij, 'mijn grootste nachtmerrie was dat ik ooit een keer zou moeten omroepen: De PvdA 0,0 procent van de stemmen! Nul zetels!'

 
Als omroeper moest mijn vader een zekere objectiviteit betrachten, maar ik hoor nog de blijdschap in zijn stem als de PvdA in Bruinisse 2,3 procent had gewonnen.

Zover is het bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen niet gekomen, maar de klappen waren hard. In de grote steden is het PvdA-bastion gevallen. Dat anderen het ook eens voor het zeggen krijgen, is vanuit democratisch oogpunt een uitstekende zaak. Pieter Hilhorst stapte meteen op, zo voortvarend hadden wij hem nog niet eerder gezien. Diederik Samsom bleef. Ik zag veel foto's van hem waarop hij rozen aan burgers uitdeelt, terwijl zijn afgewende blik duidelijk maakt dat hij met zijn hoofd ergens anders is. Joop den Uyl had dat ook. Als je hem een hand gaf, keek hij al over je schouder naar de deur om te weten of er iemand anders binnenkwam die voor hem belangrijker was. Misschien is dat een eigenschap van machtige politici. Zelfs Obama doet het, let maar op: hij probeert het te verhullen, maar altijd één oog loerend naar hoe het elders is.

Iedereen boos
De Marokkanenopmerking van Wilders maakte, zoals te doen gebruikelijk, iedereen weer boos. De Marokkanen waren boos en de moslims waren boos. De winnaars waren boos en de verliezers waren boos. Links was boos en rechts was dit keer ook boos. Wilders zelf was ook boos en sprak van een hetze.

Boze PVV'ers stapten uit de partij. Boze christenen hielden een speciale kerkdienst. Wat mij betreft mogen de Joden ook boos zijn, want boze demonstranten droegen een spandoek mee met de tekst: 'Wilders hond van Israël'. De letters Israël waren in rode bloeddruppels geschreven.

Zo, wij zijn weer thuis. Oude wet: er ontstaat een probleem en aan het eind hebben de Joden het gedaan.

Aanvankelijk trachtte Wilders zich er met een grap van af te maken. 'Moet Hans Spekman kotsen? Laat hij dan wel een schone trui aantrekken.' Maar dat was dit keer niet voldoende. Ik ben de laatste jaren een beetje murw geslagen door alle maatschappelijke boosheid en daarom vind ik de opmerking van Wilders niet zo zeer walgelijk/stuitend/smakeloos, enzovoort, maar vooral dom. Als politicus wil je uiteindelijk toch iets bereiken, zeker als je al zoveel jaren meegaat als Wilders. Dan zit er, hoe je het ook wendt of keert, uiteindelijk niets anders op dan salonfähig te worden, om een passend Duits woord te gebruiken. Marine Le Pen lijkt dat met haar Front National voor elkaar te krijgen, maar zodra Wilders een stap in die richting zet, komt er weer een moment waarop hij zichzelf onderuithaalt.

Maar onderschat hem niet. Vier jaar geleden schreef ik in deze krant dat Wilders 'politiek gezien aan de rand van de afgrond staat'. Daar staat hij nog steeds. Zo lang de boosheid regeert, blijft hij daar staan, niet zo zeer om iets te bereiken, maar vooral om te blijven bestaan.

Max Pam is columnist voor de Volkskrant.

 
Als je hem een hand gaf, keek hij al over je schouder naar de deur om te weten of er iemand anders binnenkwam die voor hem belangrijker was.
PvdA-leider Diederik Samsom loopt met een bos rode rozen door de wijk Wittevrouwenveld om campagne te voeren voor zijn partij PvdA voor de gemeenteraadsverkiezingen. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden