Zo kun je kansenongelijkheid in het voortgezet onderwijs tegengaan

Geachte redactie

De ingezonden brieven van zaterdag 8 april.

Basisschoolleerlingen uit groep 8 van de Prinses Marijkeschool buigen zich over de Cito eindtoets. Foto anp

Zo ga je kansenongelijkheid in onderwijs tegen

'Het ligt aan de ambities van de leerlingen.' De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de VO-raad, de belangenorganisatie voor het voortgezet onderwijs weten het zeker: de stijging van het aantal zittenblijvers in het voortgezet onderwijs, met name in de brugklas, wordt veroorzaakt door leerlingen die kiezen voor een te hoog schooltype (Ten eerste, 5 april).

De werkelijkheid is helaas gecompliceerder en dat heeft te maken met het vraagstuk van de kansenongelijkheid. Het meewegen van de Citotoets zou de kansen van leerlingen om op een hoger schooltype terecht te komen in de weg staan. De politiek heeft het thema opgepikt, de staatssecretaris heeft het omarmd en de VO-raad heeft het gesteund. Sinds twee jaar is het daarom verboden om de Citoscore die slechts een momentopname zou zijn mee te laten wegen in de toelating tot het voortgezet onderwijs.

Behalve als die score hoger uitvalt. Dan is de uitkomst ineens wel waardevol en hebben ouders het recht om bij de basisschool aan te dringen op bijstelling van het advies. Het voortgezet onderwijs mag geen verdere voorwaarden aan de toelating meer stellen en heeft daarmee geen rechtstreekse invloed meer op het niveau van de leerlingen die instromen. De gevolgen laten zich raden: nu het corrigerende mechanisme van de Citotoets is verdwenen, neemt de druk van ouders op de basisschool toe, net als hun investeringen in trainingen die tot een hogere Citoscore kunnen leiden, gaan de adviezen omhoog en komen kinderen terecht op een niveau dat later niet haalbaar blijkt.

En ja, dan blijven er meer zitten en stromen er meer af, tot frustratie van henzelf, hun ouders en de school. En dan heb ik het nog niet eens over een andere zorg, de stille leegloop van met name de lagere afdelingen van het vmbo. Het is een ontwikkeling waar deskundigen als onderwijssocioloog Jaap Dronkers al langer tegen hebben gewaarschuwd, maar waar weinigen naar wensten te luisteren. De uitdaging van de kansenongelijkheid was allang een dogma geworden dat een open discussie en een overwogen besluitvorming in de weg stond.

Had het anders gekund? Jazeker, kansenongelijkheid kan ook worden tegengegaan door de doorlopende leerlijn van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs te verbeteren, het keuzemoment voor leerlingen uit te stellen en het onderwijs daarop in te richten. Dat kost meer tijd en meer inspanningen maar stelt de scholen ook beter in de gelegenheid hun pedagogische opdracht waar te maken en de kansen van de leerlingen écht te verbeteren.

Johan Veenstra, rector Comenius College, Hilversum

President Trump

Trump wordt een normale president. Net zoals de jonge Bush moet hij reageren zoals een normale president. Die wilde zich in eerste instantie ook meer op Amerika richten en zich minder met het buitenland bemoeien. Tot 9/11 kwam, en de vermeende massavernietigingswapens van Saddam.

Als Trump nog op zo'n moment moest wachten, dan heeft dat zich nu aangediend door de (vermeende) gifgasaanval door Assad op de Syrische rebellen. Trump schiet daarna raketten af op het leger van Assad. Zo, dat zal ze leren! Die weifelkont van een Obama durfde dat niet.

Het is een terugkeer naar de normaliteit, waarin Amerika als politieagent van de wereld optreedt, een situatie waarvan Trump eerder nog zei dat hij die rol voor zijn land niet langer ambieerde.

De internationale gemeenschap heeft zich meteen achter de actie van Trump geschaard. Net zoals vroeger kijken we naar Amerika als de machtige broeder die in zaken van oorlog en vrede het voortouw neemt.

Trump heeft hiermee punten verdiend. Zelfs zijn Democratische tegenstanders prijzen hem. Dat hij eigenlijk het Congres had moeten raadplegen, het zij hem vergeven, het was voor de snelheid van de goede zaak. Nee, alles is vergeven nu hij zich gedraagt als een normale Amerikaanse president zoals wij die uit het verleden kennen en waarderen.

Fred de Vries, Lelystad

Louter verliezers

De oorlog in Syrië kent alleen nog maar verliezers. Naar aanleiding van de gifgasaanval, vermoedelijk uitgevoerd door Assad, heeft Amerika afgelopen nacht 59 kruisraketten afgevuurd op het Syrische leger. De symboliek van deze daad is duidelijk: de gasaanval kan niet getolereerd worden. Maar het zal de situatie in het Midden-Oosten niet dichter bij een oplossing brengen.

Het Midden-Oosten is de laatste jaren veranderd in een schaakbord dat zoveel verschillende partijen en belangen kent, dat het niet meer mogelijk is om een pion te verplaatsen zonder dat je zowel vriend als vijand ermee raakt. En elke keer als een nieuwe partij erin springt, brengt dat meer chaos en conflicten dan schaakmatstellingen met zich mee.

De geschiedenis leert ons helaas dat telkens als Amerika ergens een bom op gooit, de situatie hooguit aan de oppervlakte stabiliseert, maar onder water veel wrokgevoelens laat opbouwen. Denk aan Koeweit in 1990, Afghanistan in 2001 en Irak in 2003. Deze acties leken vanuit Amerikaans oogpunt nodig, maar brachten op de lange termijn zowel terroristen als nieuwe vijanden voort.

Het zou daarom naïef zijn te denken dat de mensen in Syrië de aanval van vannacht gewoon over zich heen laten gaan: zowel het Syrische leger als hun bondgenoten als de vrouwen en kinderen van de gesneuvelde soldaten zullen nu meer anti-Amerikaans worden. Uit elk van deze partijen kunnen dus nieuwe terroristen en vijanden voortkomen. Dat Trump vervolgens zegt dat 'vrede en harmonie zullen zegenvieren' is dan ook totaal geen realistisch scenario.

Menno de Vries, Zeist

Luister naar burgers

In het artikel 'Raad v. State: referendum ondermijnt democratie' (Ten eerste, 7 april) wordt de vrees verwoord dat directe democratie (referenda) een bedreiging vormt voor de indirecte democratie (ons parlementaire stelsel). Maar de opkomst van een behoefte naar referenda kan ook gezien worden als een signaal. Het zou een taak van de Raad kunnen worden dat signaal te duiden. Een voorzetje.

Het algemeen belang, het partijbelang en het burgerbelang lopen steeds minder synchroon. Zo is het kabinet trots op het feit dat ze het huishoudboekje op orde heeft. Maar steeds meer burgers ervaren dat hun huishoudboekje niet op orde is. Niet referenda vormen een bedreiging van de democratie, maar de steeds grotere kloof tussen het algemeen belang, het partijbelang en het burgerbelang. Als de burger moet gaan spreken, betekent dat dat zijn vertegenwoordiging verzuimd heeft om te luisteren.

Sicco de Jong, Zuidlaren

Mulisch

'Vergeet Mulisch, lees een raptekst van Zo Moeilijk'. Dit leek me donderdag een aardige krantenkop om de les in mijn 6-vwo-klas mee te beginnen (Ten eerste, 6 april). De leerlingen hebben de mondelingen net achter de rug en op hun leeslijsten kwam Mulisch nog regelmatig voor. Wat schetst mijn verbazing: geen enkele leerling had ooit van de rappers van Zo Moeilijk of Opgezwolle gehoord. Gelukkig kennen ze Mulisch wel!

Mirjam Campo, docent Nederlands op het St. Nicolaaslyceum, Amsterdam

Bouterse

Desi Bouterse, de criminele Surinaamse president, heeft zijn al jarenlang belangrijkste adviseur en kabinetschef Eugene van der San benoemd tot minister van Justitie (Ten eerste, 1 april). Hoe lang zal het nu nog duren voordat de nieuwe minister ingrijpt in de processen tegen Bouterse en die definitief zal beëindigen?

Ton Roos, Dalfsen

Klassiek mét bier

Als liefhebber van klassieke muziek roep ik Kees Koudstaal (brief 'Klassieke muziek', 1 april) op zijn pogingen klassieke muziek voor zichzelf te houden te staken. Oorspronkelijk werd deze muziek uitgevoerd voor een publiek dat tijdens de uitvoering praatte, dronk en in- en uitliep naar believen.

Zelf heb ik in mijn jeugd kennisgemaakt met klassieke muziek via rockbands als Emmerson, Lake & Palmer (Pictures at an Exhibition) Het ontgaat me ook volledig wat er mis is aan klassieke muziek luisteren zónder stoelen en (fi donc!) mét bier. Kees hoeft niet naar Paradiso en er zit een afstandsbediening bij zijn tv.

Niet klassieke muziek, maar Kees Koudstaal is elitair.

Wim Dijkhuizen, Scheveningen

Op de boerderij

Met veel plezier las ik afgelopen zaterdag de brief van R. Lenferink aan Roos Vonk. Zelf ben ik 21, studerend in Groningen, maar ik ben en blijf een geboren en getogen Twentenaar. Hoewel ik zelf niet op een boerderij ben opgegroeid, leefde ik er lange tijd min of meer tussen, en kan ik mij veel speel- en werkdagen op boerderijen herinneren. En toch, om eerlijk te zijn, wat ik daar gezien heb is niet goed.

Ik heb een boer met een houten stok een koe zo hard zien slaan, dat de stok doormidden brak en het dier door de schrik de rest van de avond niet meer bewoog. Bij een ander bedrijf zag ik tussen duizenden enkele uitgehongerde kippen, ze waren te kreupel om de voederbak te bereiken. En met betrekking tot het milieu: twee- à driemaal per jaar 5 duizend liter mest over een bescheiden weiland strooien, met als gevolg dat sloten verworden tot onprettig geurende mestpoelen en de door mij geplante appelboom ieder jaar weer volledig onder de aanslag zit, dat kan toch niet goed zijn?

Het negatieve beeld van boeren dat soms in de media ontstaat, komt niet alleen van mensen die nooit in stallen zijn geweest, maar ook van mensen die er wel zijn geweest en zich gewoonweg zorgen maken. Lenferink vertelt over haar vader dat hij van zijn dieren houdt, en dat wil ik heel graag geloven. Sterker nog, ik ben er van overtuigd dat er in Nederland heel veel boeren zijn die hart hebben voor hun dieren en een verantwoordelijkheid voelen voor hun omgeving.

Het probleem is echter dat wij sceptici zoveel andere voorbeelden kennen. We lezen verdedigende woorden van boeren in de krant, op internet, of zien ze op televisie. Maar daarmee stopt het. Woorden zijn niet genoeg, we willen voorbeelden. Laat zien dat je van dieren houdt.

Maak filmpjes, schrijf verhalen of maak kenbaar wat je voor maatregelen hebt genomen tegen verdere milieuverloedering en stuur dit in een brief naar de krant. Daag het beeld dat ik en vele 'randstedelijken' van jullie hebben eens echt uit! Het zou dit debat, en het imago van boeren, zo ontzettend veel goed doen.

Willem Noording, Groningen

Hein Janssen

Mijn oprechte dank voor dertig jaar recensies door een erudiet mens.

Sinds 1987 geniet ik volop van zijn recensies, ze hebben mij vaak gestimuleerd om te gaan kijken want inderdaad: hij schrijft voor de lezer (V, 7 april). Twee dingen vallen mij op in de loop der tijd: ze worden altijd goed onderbouwd en blijven toch kritisch , tevens is hij iets milder geworden in zijn beschouwingen, met mooie beeldende beschrijvingen . Hopelijk gaat hij nog even door. Grote hulde.

Jan Heij, Utrecht

Haagse windmolen

Om de gemoederen van de windmolenoppositie te kalmeren, stel ik voor: plaats een windmolen in de Hofvijver. Een statement dat aangeeft dat het nieuwe kabinet het klimaatcrisis serieus neemt, maar bovenal deelt in het leed van de herrie, horizonvervuiling en vogelliquidatie. Haagse martelaren ten behoeve van het gemoed van de burger.

Margriet Minnema, student Humanistiek, Amsterdam

Onlinediscours?

Loes Reijmer pleit voor creatief mijmeren na een haat-tweet, door de twitteraar in zijn context te plaatsen (O&D, 3 april). Zij doet dat buitengemeen charmant. Wanneer ze de lamentabele achtergrond van de gemiddelde twitteraar erbij filosofeert, zakt haar eigen woede over de zoveelste onlinebelediging. Vervolgens laat ze experts aan het woord die pessimistisch zijn over het onlinediscours. Maar onlinediscours, is dat niet een contradictio in terminis? Twitter en Facebook zijn de meest in het oog springende symptomen van gebrek aan gesprek.

Laat online 'gesprekken' aan mensen die te bang zijn voor echte gesprekken en vat zelf de moed voor een gesprek van aangezicht tot aangezicht! Het zal u verbazen hoe u, en de wereld om u heen, daarvan opknapt!

Pieter Barnhoorn, Leiden

Gibraltar

Spanje ziet in de Brexit aanleiding om het Britse gezag over Gibraltar weer eens ter discussie te stellen, hoewel 99 procent van de inwoners in een referendum heeft laten weten een grotere rol van Spanje niet op prijs te stellen (Ten eerste, 3 april).

Spanje heeft echter geen recht van spreken zolang het Ceuta en Melilla niet aan Marokko overdraagt. Dat is van meer belang voor de Europese Unie dan de status van Gibraltar, omdat deze Spaanse exclaves aan de Marokkaanse kust nu gaten in de Europese zuidgrens vormen, die door Afrikaanse gelukszoekers worden gebruikt om illegaal de EU binnen te komen.

Als Spanje dat heeft geregeld, kunnen we het nog wel eens over Gibraltar hebben.

Pieter Markus, Geldrop

Hard werk, geen burnout

Koks hebben de hoogste werkdruk, maar het ziekteverzuim is zeer laag. De Volkskrant geeft twee verklaringen. Koks zijn gemiddeld jonger en ze willen hun collega's niet in de steek laten. Ik weet niet of jongere mensen minder vaak ziek zijn of burn-outs hebben, maar de tweede verklaring is zeker waar.

Ik wil graag twee verklaringen toevoegen. Ten eerste, het werk wacht niet. Kinderen kunnen best een dagje zonder de leraar. Ze leren misschien minder van de invaljuf, maar dat kan over de loop van een schooljaar prima worden ingehaald. De kok daarentegen krijgt vaak maar één kans om de gast het niveau van zijn keuken te laten zien. Ziek, zwak en misselijk is geen excuus voor een doorbakken biefstuk.

Hieruit volgt ook de tweede verklaring. Van de genoemde beroepsgroepen heeft de kok de minste zorgen over de dag van morgen. Zodra de eerste bon uit de printer rolt ben je aan het vlammen, maar als de keuken schoon is, is het voorbij.

Evalueren met een biertje en vervolgens de deur écht achter je dichttrekken; de stress gaat niet mee naar huis.

Piet Hein Wokke, Londen

Lekker doorvliegen

De regering koopt een nieuw regeringsvliegtuig dat 20 procent minder CO2 uitstoot. Wat willen ze daar eigenlijk mee zeggen? Het oude wordt immers verkocht, overgespoten en blijft gewoon vliegen. Nettoresultaat is dus 80 procent extra CO2-uitstoot omdat het oude toestel gewoon doorvliegt

Bart van Breemen, Amsterdam

Complimenten

Complimenten voor de foto van Klaas Jan van der Weij van turner Sanne Wevers (Sport, 1 april). Vaak heb ik kritiek op turnfoto's, omdat ik ze te indiscreet vind (helemaal als het om jonge meisjes gaat).

Deze foto vind ik wat dat betreft precies goed, en bovendien een prachtige momentopname.

Saskia de Kroes, Breda

Foto Klaas Jan van der Weij / Volkskrant
Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.