Zo krijg je vrouwen aan de top

Het Nederlands bedrijfsleven blijft hopeloos achter met het aantal topvrouwen. In het buitenland doen ze het vaak beter en deze maatregelen helpen daarbij

Beeld Carolyn Ridsdale

Goed nieuws. Van alle topambtenaren bij de rijksoverheid is inmiddels 31 procent vrouw. Daarmee is het streefcijfer uit het regeerakkoord (30 procent) gehaald. Maar in het bedrijfsleven schiet het niet op: van alle Europese landen heeft Nederland de minste vrouwen met een managementpositie. Hoe kan het bedrijfsleven een inhaalslag maken?

Zoek aanjagers

In Groot-Brittannië spoort oud-minister Lord Davies, een persoon van statuur - en man trouwens -, bedrijven aan zichzelf doelen op te leggen. Finland heeft een nationale Kamer van Koophandel (FinnCham) die zelfregulatie monitort en de CEO van Nokia riep in 2006 al op om niet naar geslacht maar naar kwaliteit te kijken. In Duitsland hebben de vrouwelijke commissarissen zich verenigd, zij spelen sindsdien een grote rol in het publieke debat over de benoeming van vrouwen. Kennisinstituut Atria dat in opdracht van de overheid de zeven best presterende landen onderzocht, zag dat die bijna allemaal beschikken over dit soort aanjagers. In Nederland zijn zulke aanjagers en instituten er (nog) niet.

In De andere kant wordt wekelijks een actuele kwestie ondersteboven gehouden of binnenstebuiten gekeerd.

Feminiseer de Tech-industrie

De Nederlandse ict-sector is ontegenzeggelijk een mannenwereld, 22 procent is vrouw en van hen stroomt slechts 8 procent door naar hogere functies. Dat is jammer, want diversiteit op de werkvloer levert creatievere en innovatievere ideeën op. Ict-bedrijven zouden zichzelf daarom bijvoorbeeld kunnen verplichten een vrouw op shortlist op te nemen bij een nieuwe aanstelling.

Janneke Niessen laat zien dat het als vrouw mogelijk is om in de ict-bussiness succesvol te zijn. Ze richtte meerdere ondernemingen op, waarvan Improve Digital uitgroeide tot een Europese speler op de online-advertentiemarkt, en ze werd in 2011 benoemd tot online mediavrouw van het jaar. Zij wil af van het beeld dat alleen mannen geschikt zijn voor technisch werk. Om dit probleem in de kiem te smoren bedacht ze Project Prep, een kinderboek geschreven door Niki Smit over twee vriendinnen die een mode-app ontwikkelen. 'Jonge meiden nemen belangrijke beslissingen op de middelbare school. Vaak zeggen ze dat ze iets creatiefs willen doen en dat techniek dus niets voor hen is. Dat is saai en moeilijk, denken ze. Maar als je ze vraagt of ze bij Instagram willen werken dan zeggen ze: 'Ja!'. Instagram ís tech. Ze moeten zelf weten wat ze kiezen, maar wel op basis van de juiste informatie, daar proberen we met Project Prep aan bij te dragen.'

Kill het stereotype

Begin bijvoorbeeld eens met uniseks maken van speelgoed. Ja ja, dit vinden een heleboel mensen gezeur maar is dat zo als je ziet wat de gevolgen zijn? Je kunt echt maar beter vroeg beginnen en het concept jongens- en meisjesspeelgoed afschaffen. Tech-ondernemer Niessen: 'Hoezo worden kook- en schoonmaakspullen alleen als meisjesspeelgoed verkocht. Mensen moeten zich er bewust van zijn dat het heel veel impact heeft als je zegt dat iets meer voor jongens of voor meisjes is.'

Het zou helpen als we een aantal stereotypen uit ons brein zouden kunnen resetten. Dat kan trouwens ook nog wel later in het leven. Facebook geeft zijn personeel 'bias training' om zich bewust te worden van de stereotypen en de aannames die ze daardoor doen. Eerste stapjes zijn er: pabo-studenten kunnen een training krijgen van VHTO, het 'landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek' om zich bewust te worden van stereotypen.

Regel het gezinsleven handiger

Het zou misschien zo niet mogen werken, maar de harde werkelijkheid is dat vrouwen die carrière maken en een gezin stichten hun doorstroming naar de top in gevaar brengen. Bedrijven als Google en Apple in Sillicon Valley hebben een oplossing bedacht: vrouwelijke werknemers krijgen het invriezen van hun eicellen vergoed.

Ondernemer en adviseur Mirella Visser vindt het belangrijk dat een bedrijf meedenkt in het wegnemen van barrières voor vrouwen. 'Ze laten hiermee zien dat ze willen denken in mogelijkheden. Ook al doet misschien maar een half procent er iets mee, er gebeurt tenminste iets.'

Visser, auteur van De Zijderoute naar de Top, adviseert internationale bedrijven over het aantrekken van topvrouwen en ze ziet allerlei creatieve oplossingen voorbijkomen. 'Het Duitse it-bedrijf T-Systems heeft altijd Emergency Nanny's paraat voor als je wilt overwerken en er geen oppas is.' Work-life blend noemen ze het, in plaats van work-life balance. 'Het feit dat er altijd een oppas is, geeft de werknemers een gevoel van rust. Je hoeft helemaal niet het hele systeem om te gooien om vrouwen in de top te krijgen, je moet ze alleen wat meer faciliteren.

de overheid kan ook wat doen

Volgens Visser kan Nederland leren van Scandinavische landen zoals Zweden dat kinderopvang faciliteert. De kosten voor kinderopvang zouden volgens haar gezamenlijk moeten worden gedragen. 'Ik vind dat een basisvoorziening. Daarmee maak je het speelveld voor vrouwen en mannen, hoog- en laagopgeleiden gelijkwaardiger.'

En wat zou ze als eerste doen als ze morgen op de stoel van staatssecretaris Bussemaker zit? Die ziet bijvoorbeeld niets in quota. Visser: 'Meteen een wetsvoorstel indienen met een boetesysteem, iets meer tanden tonen mag wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden