Portretten

Zo is het om te beginnen met werken in een crisis: ‘Ik heb door het coronavirus mijn roeping gevonden’

De coronacrisis kost vooral jongeren met een flexcontract hun baan, laten cijfers van het CBS zien. Volgens experts worden vooral laagopgeleiden geraakt, al is de arbeidspositie voor hoogopgeleiden ook niet comfortabel.

Door de coronacrisis lopen mbo-studenten van horeca- en toerismeopleidingen risico op studievertraging nu er amper stageplekken beschikbaar zijn.  Beeld ANP
Door de coronacrisis lopen mbo-studenten van horeca- en toerismeopleidingen risico op studievertraging nu er amper stageplekken beschikbaar zijn.Beeld ANP

In zekere zin is de overstap naar het werkende bestaan nog nooit zo makkelijk geweest als nu: de Instagramfeed blijft verschoond van doordeweekse feesten en backpackkiekjes uit Thailand, dus weinig triggert weemoed naar vervlogen studententijden. Tegelijkertijd stemt de situatie van net afgestudeerden op de arbeidsmarkt ook niet bepaald enthousiast over dat nieuwe bestaan. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt donderdag dat 822 duizend jongeren eind 2020 een flexibel dienstverband hadden: 60 duizend minder dan in dezelfde periode in 2019. Het aantal jongeren met een vast dienstverband nam met 3.000 af tot 433 duizend.

Volgens carrièreplatform Intermediair heeft de pandemie de ongelijkheid op de arbeidsmarkt voor starters vergroot: vooral de baankansen van afgestudeerden in het mbo, jongeren zonder startkwalificatie en uitvallers in het hoger onderwijs worden geraakt. Didier Fouarge, hoogleraar economie bij Maastricht University, voorziet dat de coronacrisis de ‘automatiseringstendens’ van bedrijven zal versterken: beroepen die al in gevaar waren, verdwijnen in stroomversnelling.

De baankansen zijn meer dan ooit een factor om rekening mee te houden bij je studiekeuze, zegt Fouarge. ‘Een administratieve baan op mbo-niveau, ik ben bang dat die niet terugkeert na de crisis.’ Wel kunnen de sectoren die het door de overheidsmaatregelen lastig hebben, zoals de horeca en het toerisme, na versoepelingen terugveren.

Hoger opgeleide starters hebben nog goede kansen op de huidige arbeidsmarkt, stelt Intermediair. Wel is de digitale kantoortuin allerminst een fijne startplek, ziet Tanja van der Lippe, hoogleraar sociologie bij de Universiteit Utrecht. Vragen blijven hangen, omdat de starter niet weet aan wie ze toebehoren. Daarnaast zijn de prestaties op de werkvloer nu minder ‘zichtbaar’ voor bazen of managers binnen het bedrijf. Dat raakt alle werknemers, maar zeker de onbekende nieuwkomers. Op termijn wordt het hierdoor lastiger voor hen om door te groeien, voorspelt Van der Lippe. Door gebrek aan contact op het werk ontstaat ‘sociale isolatie’, de afstand tot collega’s en leidinggevenden leidt tot ‘professionele isolatie’.

Het is de taak van werkgevers om starters in contact te brengen met collega’s, vindt Van der Lippe, bijvoorbeeld door hen te koppelen aan een vaste ‘buddy’. Sommige bedrijven plannen ‘wandelafspraken’, waarin de starter al lopend een half uurtje met een collega telefoneert. ‘De sociale en professionele isolatie maken thuiswerken voor een nieuwkomer erger dan voor andere collega’s’, zegt Van der Lippe. ‘Daar moet dus meer aan gedaan worden.’

Hoe bevalt het werkende leven deze starters?

Robin van Uden  Beeld Sabine van Wechem
Robin van UdenBeeld Sabine van Wechem

Robin van Uden (26)
Onlinemarketing detacheringsbureau

‘Als ik mensen nog niet goed ken, ben ik altijd een beetje terughoudend. Dat is geen voordeel als je nu begint met werken: het is moeilijker je collega’s te leren kennen.

‘Nadat ik in het najaar van 2019 mijn master communicatie had gehaald, begon ik in januari 2020 bij een detacheringsbureau voor online marketing. Na twee maanden training werd ik geplaatst bij een financieel bedrijf, maar in april werden alle externen al uit het bedrijf gegooid. Ik dus ook.

‘Bij de tweede plaatsing, bij een galerie, wilden ze mij liever niet op de werkvloer, omdat ik in een studentenhuis woonde. Begreep ik goed, maar dat maakte mijn opdracht lastiger. Het bedrijf wilde voor het eerst Facebookadvertenties plaatsen. Daarvoor heb je informatie nodig: wie zijn specifiek de mensen die je wil bereiken? Ik vroeg dat meerdere keren via de mail, maar in de drukte bleef die vraag steeds hangen. Dan zat ik vast. Je voelt je op een gegeven moment bezwaard om wéér contact op te nemen.

‘Ik ben dit jaar begonnen bij een onlinemarketingbureau. Daar is het beter geregeld. Ik heb een buddy, met wie ik twee keer per week zaken bespreek. Dan kan ik vragen stellen, mijn ei kwijt. Dat helpt echt.’

Advies aan beginners op de arbeidsmarkt? ‘Vraag het als iets niet duidelijk is.’

Guusje Janssen  Beeld Sabine van Wechem
Guusje JanssenBeeld Sabine van Wechem

Guusje Janssen (22)
Verzorgingshuis

‘Toen het coronavirus uitbrak, besloot ik te stoppen met mijn hbo-opleiding social work en ben fulltime aan de slag te gaan bij een verzorgingshuis. Ik had daar al langer een bijbaan. Er waren vaak besmettingen in het team, al het personeel liep op de tenen. De studie voelde plots zo onbelangrijk, ik voelde dat ik dáár nodig was.

‘Studeren nam ik nooit zo heel serieus: liever een avond met vriendinnen dan met m'n neus in de boeken. Nu moest ik ineens om half 6 opstaan, was het werk stressvol en had ik bijna geen sociaal contact meer daarbuiten. Intens. Maar het gaf een enorm verantwoordelijkheidsgevoel.

‘Zo had een bewoner coronaklachten. Een oudere collega was zwanger. Ik zag in haar ogen dat ze eigenlijk niet naar binnen wilde, uit angst voor een besmetting. Dan ik maar, dacht ik, waardoor ik eigenlijk verzorging gaf waarvoor ik nog helemaal niet getraind was: isolatiezorg. Dat gaf wel een gevoel van: wow, Guusje, kijk hoe belangrijk je hier bent. Dat het goed ging, was een egoboost.’

‘De verandering vergde dus opofferingen, maar aan de andere kant ben ik er blij mee. Ik heb door het coronavirus mijn roeping gevonden.’

Advies? ‘Wees volwassen genoeg om verantwoordelijkheid te nemen.’

Mart Geluk 
 Beeld Sabine van Wechem
Mart GelukBeeld Sabine van Wechem

Mart Geluk (23)
ICT-beveiligingsspecialist

‘In de IT is sowieso veel vraag, maar nu gebeurt er extra veel. Dat is leuk, want daardoor kun je meer leren.’

‘Begin februari heb ik mijn studie informatiekunde afgerond. Ik wilde daarna zeker zijn dat ik de goede keus had gemaakt: een baan is toch een commitment. Afgelopen september vond ik een opleidingsfunctie, een combinatie van werken en het volgen van cursussen, bij een ICT-beveiligingsspecialist.’

‘Ik woon nog bij mijn ouders. Dat gaat goed, want ik heb een aparte werkkamer. En het bedrijf kijkt goed naar hoe wij erbij zitten. Zo heeft het een tweede beeldscherm opgestuurd, wat handig is in mijn werk.’

‘Het zit in de bedrijfscultuur om elkaar goed te helpen. Bij vragen over het werk, bijvoorbeeld, maar ook bij het leren begrijpen wat werk inhoudt. Je hebt als jong persoon toch een drang om jezelf te bewijzen. Dat je de hele dag door wil werken, net te veel gaat doen. Zeker nu je ’s avonds niet naar de sportclub kan.

‘Maar dat is niet altijd nodig en goed voor jezelf. Dan zijn er bij ons mensen die ingrijpen: stop er lekker mee voor vandaag, neem je rust.’

Advies? ‘Probeer zelf contact te zoeken met je collega’s.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden