Reportage bitcoinadvertenties

Zo houden John de Mol en Facebook elkaar in de juridische greep

John de Mol verlaat maandag de rechtbank Amsterdam na de zitting in de zaak tegen nepadvertenties waarin hij zogenaamd bitcoin-producten aanprijst. Beeld ANP

In advertenties op Facebook gebruiken oplichters het gezicht van John de Mol om gebruikers over te halen te investeren in bitcoins. Dit jaar gingen slachtoffers voor bijna 2 miljoen euro de boot in. De Mol sleepte Facebook maandag voor de rechter.

De Mol

‘Er worden wel vaker onzinnige dingen over mij geschreven, daar heb ik nooit iets tegen gedaan. Maar deze bitcoinfraude gaat ten koste van onschuldige mensen die geloven dat ik ze een investering aanbeveel’, zo beschrijft mediatycoon John de Mol maandagmiddag zijn persoonlijke ergernis.

Elf andere mediapersoonlijkheden, onder wie Matthijs van Nieuwkerk en Eva Jinek, ervaren dezelfde frustratie en betuigden steun aan De Mol. Net als Jort Kelder, die in de rechtszaal achter De Mol plaatsnam.  

De Mol en Facebook gingen met elkaar in gesprek voor maatregelen tegen de fraudeurs, maar die onderhandelingen leverden niks op. En sindsdien is het misbruik onverminderd doorgegaan, zegt Jacqueline Schaap, advocaat van De Mol.  

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

De Mol en Schaap blijven erop hameren: Facebook kan wel, maar wil niet. Facebook kan, want het ontwikkelen van een algoritme dat een foto van De Mol in combinatie met woorden als ‘rijk’ of ‘investering’ herkent, moet Facebook makkelijk kunnen ontwikkelen, menen ze. 

Maar Facebook wil niet, omdat het platform in de ogen van De Mol goed geld verdient aan deze misleidende advertenties. Ook doelt hij op regels die Facebook voorheen had om advertenties over crypto currencies te weren. Met de toekomstplannen van Libra, Facebooks eigen cryptomunt, is het ‘geen toeval dat deze regels ineens zijn teruggedraaid’.

Facebook bepaalt welke advertenties er voor welke prijs verschijnen, onderstreept Schaap. ‘Het platform is dus alles behalve neutraal.’ Vergelijk het met de absurde situatie dat een bank niet aansprakelijk zou zijn als iemands spaargeld door een hack verdwenen is, aldus Schaap.

Aangezien Facebook geen gegevens verstrekt over de ‘affiliates’, de schimmige marketingbedrijven achter de nepadvertenties, en De Mol deze ook niet allemaal kan opsporen en aanklagen, acht hij het aanpakken van Facebook de enige effectieve manier. Hij eist dat Facebook openheid geeft over de gegevens van de oplichters. Ook wil hij dat het platform een filter ontwikkelt dat advertenties met zijn naam en portret tegenhoudt.  

Facebook

‘Wat meneer De Mol vraagt, kan niet. Een perfect werkend filter bestaat niet’, meent advocaat Jens van den Brink, die Facebook verdedigt. Het platform acht het eisenpakket dat De Mol op tafel legt om de advertenties te voorkomen ‘technisch onmogelijk’. Volgens de advocaat heeft de mediamagnaat geen monopolie op de naam ‘John de Mol’. Een op zijn leest geschoeid filtersysteem zou alle berichten, ook onschuldige, tegenhouden. 

Ook Facebook ervaart ergernis over de bitcoinfraude, maar kan door privacywetgeving en techniek niet meer doen tegen de oplichting, zegt Van den Brink. ‘Het is vreselijk irritant dat dit gebeurt, maar Facebook blijft strijden tegen de oplichters.’ Wijzend naar de BN’ers die De Mol steun betuigden, zegt hij dat ze ‘een bubbel in stand houden dat Facebook geen actieve maatregelen treft’. ‘Dat is niet waar.’

Van den Brink wilde maandag een lijst toelichten met technische maatregelen die het platform al heeft genomen, maar daarvoor verzocht hij om de zitting achter gesloten deuren voort te zetten, anders zouden ook de oplichters op ideeën komen. Advocaat Schaap, die De Mol verdedigde, lachte dat verzoek weg. ‘Er moet juist transparantie en openheid zijn’, riposteerde ze. Facebook besloot daar geen gehoor aan te geven.

De oplichters die de valse advertenties op Facebook zetten, maken onder meer gebruik van cloaking. Met die geraffineerde techniek houden ze de website waarnaar de advertentie verwijst geheim en dat maakt het moeilijk om de oplichters vooraf te filteren. Daarnaast maken bestaande oplichters steeds nieuwe accounts aan. ‘Een kat-en-muisspel',  oordeelt Facebook.

Het is een veelkoppig monster, als we daar een keer de kop afhakken, is deze niet getemd, redeneert de advocaat van het platform. Van den Brink: ‘De oplichters blijven hun tactieken aanpassen. Stoplichten zorgen er ook niet voor dat mensen niet meer door rood rijden. De heer De Mol blijft redeneren dat Facebook niks doet omdat het er geld mee verdient, maar die opbrengsten vallen in het niet bij de reputatieschade van deze zaak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden