Zo ging Italië om met de beving van zeven jaar geleden

Gisteren was de dertigjarige Antonio in Amatrice. Vandaag is hij weer thuis in L'Aquila. Waarom hij ging? Geen idee. Een vriend belde 's nacht op en ze zijn gaan rijden. 'Misschien gingen we om te helpen, misschien gingen we voor onszelf. De ingestorte gebouwen, het graven, de chaos; alles kwam mij zo bekend voor. In de auto terug hebben we niets tegen elkaar gezegd.'

De overblijfselen van een huis in het getroffen stadje Amatrice. Beeld anp
De overblijfselen van een huis in het getroffen stadje Amatrice.Beeld anp

Het is ruim zeven jaar geleden dat een vergelijkbare aardbeving het historische centrum van L'Aquila vrijwel volledig met de grond gelijk maakte. En als deze stad het voorland is voor de deze week verwoeste dorpjes, dan staat de bewoners binnenkort een tweede klap te wachten. Eentje zonder notering op de Schaal van Richter ditmaal, maar wel een die veel langer duurt dan de twintig seconden van dinsdagnacht.

Want zeven jaar na de nacht van 6 april 2009 is het centrum van L'Aquila nog altijd verwoest en verlaten, op een paar zwerfhonden na. 'Een moderne versie van Pompeï', zegt Antonio. 'Dit was mijn stad, maar als je er nu rondloopt, kun je het niet eens een stad meer noemen.'

Het begon allemaal nog vrij hoopvol voor de hoofdstad van de provincie Abruzzen. Er waren, net als deze week, reddingsoperaties, donaties en beloftes. Een paar weken na de aardbeving organiseerde toenmalig premier Silvio Berlusconi zelfs een G8 top in L'Aquila om extra aandacht voor de bijna 80 duizend daklozen te vragen.

Met succes bovendien. De premier hield zich aan zijn woord en liet zich al in september met een wit glinsterende glimlach fotograferen terwijl hij de eerste sleutels van een nieuwbouwhuisje even buiten de stad aan een nieuwe bewoner gaf. Opdracht geslaagd.

Maar vrij snel daarna hield het alweer op met de hulp, vinden veel Aquilani. De huidige vice-burgemeester van L'Aquila, Nicola Trifuoggi, zei dit voorjaar in The Irish Times dat het sindsdien vooral de corruptie is die welig tiert in zijn stad. Nooit was de Zuid-Italiaanse maffia echt geïnteresseerd in deze regio, tot er opeens 12 miljard euro aan rampengeld vrijkwam dankzij de beving.

(Tekst gaat verder onder foto).

Meer lezen?

Lees hier het liveblog van de Volkskrant terug.

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant terug over de aardbeving in Amatrice.

Het straatbeeld in het gisteren door een aardbeving getroffen Amatrice, Italië. Beeld anp
Het straatbeeld in het gisteren door een aardbeving getroffen Amatrice, Italië.Beeld anp

Trifuoggi wees op een afgeluisterd telefoongesprek tussen twee malafide ondernemers een paar jaar geleden, die samen grapten over hoe makkelijk er geld te rapen viel in de verwoeste straten van L'Aquila. En op de arrestatie in 2014 van vier lokale politici die steekpenningen zouden hebben aangenomen bij het toewijzen van bouwbedrijven.

Maar het meest kwalijke gevolg van die corruptie was volgens de vice-burgemeester dat zo'n 30 procent van de toen haastig opgetrokken nieuwbouw - 'new towns' in de volksmond - dusdanig slecht zijn, dat de gebouwen eigenlijk per direct gesloopt moeten worden.

De 24-jarige Alessandro woont in een van die gebouwen, een paar kilometer buiten de stad. 'Daar zo, daar is een jaar geleden zomaar een balkon naar beneden gevallen. Alles hier is gemaakt van goedkoop hout, plastic, slecht beton. Binnen tocht het, het lekt. Je kunt zonder auto geen supermarkt bereiken, laat staan een bar.'

Toch wil Alessandro niet terug naar de plek waar zijn familie tot 2009 woonde. Vanwege Berlusconi's haast de nieuwbouwwoningen snel af te leveren, is er nauwelijks geld geïnvesteerd in de wederopbouw van het centrum zelf. Nog altijd wachten daar 25 duizend huizen en gebouwen op herstelwerkzaamheden, zo is de grove schatting.

Ook is er weinig hoop op beterschap. Doordat de universiteit zes jaar lang in een industriegebied lag, is het aantal studenten flink teruggelopen. Het handjevol huizen in het centrum dat al wel gerestaureerd is, wordt bovendien nauwelijks verkocht omdat bewoners geen belasting willen betalen voor een stad zonder voorzieningen als gas en elektra. Een stad waar slechts vijftig van de ooit meer dan duizend winkels en barretjes open zijn.

'Aan het begin was ik boos dat het allemaal zo langzaam ging', zegt Antonio. 'Maar het lukt niet om zo lang boos te blijven. Nu is het meer een gevoel van pfff. Weet je, ze strooien al zeven jaar lang met data. Vijf jaar, dan is het klaar. Oké, tien jaar, dat is echt het klaar. Daarna was het 2025. Nu is het geloof ik 2032. Veel mensen die ik ken, denken dat het zo blijft. Ze denken dat L'Aquila nooit meer een echte stad wordt.'

Restanten van een huis. Beeld anp
Restanten van een huis.Beeld anp

En ze willen het eigenlijk niet zeggen, maar de hoop op beterschap is na deze week alleen maar minder geworden. Een vergelijkbare aardbeving waardoor de eigen ramp een plekje is opgeschoven in het collectieve geheugen, met alle gevolgen voor het eigen budget van dien.

Misschien is L'Aquila wel een uitzondering, zegt Antonio. Bij de aardbeving die in 2012 het Noord-Italiaanse Emilia-Romagna trof, hebben inmiddels 19 duizend mensen hun oude woning weer betrokken. 'Maar eigenlijk denk ik dat Emilia de uitzondering is. Ik hoop van niet, maar ik ben bang dat het in dorpjes zoals Amatrice precies zo zal gaan als bij ons. Drie weken aandacht, en daarna slechts noodwoningen en ruïnes.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden