Zo gewoon geworden

Nicolas Cage wordt bespot vanwege zijn filmkeuze en overdreven acteerstijl. Voor zijn rol in Joe liet hij de grimassen en opengesperde ogen eindelijk achter zich. De wederopstanding van de sobere Cage.

Wie de sleutel zoekt tot de psyche van de acteur Nicolas Cage (50), kan niet zonder de anekdote over de slang. Zo legt regisseur David Gordon Green uit, over de telefoon vanuit Beverly Hills.


De anekdote gaat zo. Op de set van het 'rauwemansdrama' Joe meldt Cage zich 's ochtends bij zijn regisseur. De acteur zegt 'heel nerveus' te zijn voor de sleutelscène die hij zo dadelijk moet spelen: de eerste ontmoeting tussen de ex-gedetineerde woudwerker Joe en diens surrogaatzoon, gevat in wel vijf pagina's dialoog. Maar gelukkig heeft Cage een oplossing: wat als hij tijdens het acteren een gifslang in zijn hand klemt? Gordon Green: 'Die slang, een zeer gevaarlijke watermocassin, zat al in de scène: Joe jaagt 'm weg. We hadden er een met en eentje zonder giftanden meegebracht. Nic stond erop dat hij die mét tanden mocht vasthouden.' Want, zo redeneerde Cage, het gevaar van een beet zou hem afleiden van zijn nervositeit, wat zijn spel ten goede zou komen. De regisseur: 'Ik kon er niks zinnigs tegenin brengen.'


Nog een voorbeeld, bij de film die deze week in Nederland in première gaat. 'Nic weet veel meer van mythologie dan ik en hij kwam met het voorstel om Joe in zijn tuin fluit te laten spelen, helemaal naakt. Zoals die bosgod Pan, zei hij. Nu heb ik echt nergens moeite mee, maar dit leek me toch erg verwarrend voor de kijkers - doe dat maar niet.'


Niks gaat Cage te ver voor een rol, benadrukt Gordon Green. 'Meestal maak je als regisseur het tegenovergestelde mee: dan moet je acteurs ervan overtuigen iets verder te gaan. Doe je shirt maar uit, wij zorgen er heus wel voor dat niemand je kalkoenborstjes ziet - Nic maakt zich niet druk om dat soort zaken.'


Na de wereldpremière op het filmfestival van Venetië, vorig jaar september, werd Joe door de Amerikaanse pers gecategoriseerd en geprezen als een wederopstanding van de sobere Cage. Eindelijk weer eens een rol waarin de ster ongeëxalteerd acteert, zonder manische grimassen, zonder wijd opengesperde ogen. Dat vond Cage zelf ook; hij liet in Venetië weten een jaar lang alle scripts te hebben afgekeurd in afwachting van een personage waarvoor hij nu eens geen extra-extatische lagen hoefde aan te brengen: 'Iets waarbij ik gewoon mezelf kon zijn.'


Die tijdelijke Cage-schaarste was nieuw voor de filmwereld, iets waar sales-agents en producenten aan moesten wennen. Deze week maakte de manager van de acteur in The Hollywood Reporter bekend dat er in mei op de filmmarkt in Cannes werd gehandeld in rechten op liefst twee nep Cage-films. Hij bedoelde: producties die zijn ster wel kreeg aangeboden, maar al voor het festival afwees. 'Ze overspoelen zo de markt', mopperde manager Mike Nilon. 'Als een acteur wordt genoemd voor zes of zeven projecten tegelijk, verwatert de aankoopprijs.'


Die kritiek is opmerkelijk, voor wie de carrière van de acteur een beetje volgt: het laatste decennium overspoelde Cage voortdurend de Cage-markt.


Nicholas Kim Coppola werd geboren in 1964 in Long Beach, Californië. Neefje van filmer Francis Ford, zoon van diens broer August, een literatuurprofessor. Zijn acteerdebuut, een minirolletje in de tienerkomedie Fast Times at Ridgemont High (1982, met onder anderen Sean Penn en Jennifer Jason Leigh), verrichte Cage nog als Coppola. Collega-acteurs sarden hem op de set echter zozeer met zijn bekende familienaam, onder meer door steeds uit The Godfather te citeren, dat Nicolas zijn acteursnaam wijzigde in Cage, naar de strip-superheld Luc Cage.


Desondanks trad hij op in films van Francis Ford, waaronder Rumble Fish en Peggy Sue Got Married. Cage bleek veelzijdig: van innemende, onhandige crimineel in de vroege Coens-komedie Raising Arizona (1987) tot coole Elvis-kloon met slangenleren jas in David Lynch' Wild At Heart (1990). In het langgerekte, vaak wat droevige gezicht school zowel een stuntel als macho. Met zijn rol als suïcidale alcoholist in het melodrama Leaving Las Vegas (Oscar beste acteur, op zijn 32ste) trad Cage toe tot het hoogste Hollywood-echelon, een positie die hij eind jaren negentig uitbouwde middels een reeks geslaagde actierollen; The Rock, Con Air, Face/Off.


Het voornemen om zijn palet te verbreden en zo wat meer uit de arthousehoek te geraken, nam Cage al jaren eerder, in Zimbabwe. In het daar gefilmde koloniale drama Tempo di uccidere (1989) verkracht Cage als Italiaans luitenant een Ethiopische vrouw, waarna hij spijt krijgt en haar vervolgens per ongeluk doodschiet. De film van Giuliano Montaldo werd enkel in Italië uitgebracht en is vermoedelijk de minst geziene in Cage' zeventig titels tellende carrière, maar bracht hem wel op een idee. Cage, in een later interview: 'Wat me opviel was dat die lui in Afrika in hun hutjes allemaal films met Charles Bronson keken. Actiefilms zijn universele films, realiseerde ik me. Die moet je maken, wil je het langer uithouden als acteur.'


De frequentie en soortgelijkheid van zijn filmrollen en het gebrek aan een kwalitatieve ondergrens, maakte Cage in de 21ste eeuw tot onderwerp van spot, in tv-shows en op internet.


Een 4 minuten durende compilatie van uitzinnige filmmomenten, gepresenteerd onder de noemer 'Nicolas Cage loses his shit', is al een paar jaar populair op internet; al meer dan 10 miljoen mensen zagen het filmpje. Cage omschreef zijn meer operateske spelstijl ooit als 'Westerse kabuki' en 'nouveau shamanistisch'. Generatiegenoot Sean Penn merkte op dat zijn collega tegenwoordig niet zozeer acteerde, maar optrad.


Rogert Ebert, de vorig jaar overleden en in Hollywood zeer gewaardeerde Amerikaanse filmcriticus, verbaasde zich over de afgenomen waardering voor Cage: 'Ik koester een diepe affectie voor George Clooney en Brad Pitt, maar kunnen ze ook wat Nic liet zien in Wild At Heart? Cage heeft twee standen: intens en intenser. Ik houd van ze allebei.'


Ook de laatste tien jaar speelde Cage - naast formulewerk - nog geregeld memorabele rollen: van de schlemielige tweeling in Spike Jonzes Adaptation tot de maniakale en doorgesnoven agent in Werner Herzogs Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans. Wie zijn beste werk eruit filtert, ontwaart de brille in zijn spel. Wie de bulk aan middelmaat doorploegt, ziet de acteur eindeloos maniertjes herkauwen.


De acteur trekt zich de kritiek niet al te zeer aan: wordt Stolen, een deplorabele thriller uit 2012 waarin hij als ex-gedetineerde zijn dochter redt van ontvoering, slecht bezocht en geridiculiseerd? Een jaar later kiest hij gewoon weer zo'n rol als ex-gedetineerde met ontvoerde dochter. (Rage, binnenkort in de Amerikaanse bioscoop).


Omdat hij nu eenmaal graag werkt, verklaarde de acteur in interviews. Omdat kastelen, Rolls Royces en dinosauriërschedels sparen een dure hobby is, schreef de Amerikaanse pers. Dit vanwege de verklaringen van Cage' voormalig financieel-adviseur Samuel Levin. Die raakte in 2009 verzeild in een rechtszaak met zijn cliënt toen die praktisch failliet bleek en nog 13 miljoen dollar (9,6 miljoen euro) moest betalen aan belastingen. Cage luisterde nooit, klaagde Levin aan en weigerde zijn bestedingspatroon van 22,1 miljoen euro per jaar, aldus de adviseur) te matigen. Levin adviseerde Cage geen huizen, jachten en vliegtuigen te kopen en in elk geval een reserve van 7,4 miljoen euro aan te leggen, zodat de acteur geen financiële druk meer zou ervaren bij de selectie van filmrollen. Het hielp niks, volgens de adviseur. Noodgedwongen verkocht Cage in 2010 zijn vastgoed- en eilandportefeuille met tientallen miljoenen verlies. Cage' paleis in Bel Air, naar verluidt met zes hypotheken van in totaal 13,3 miljoen euro en een eerste vraagprijs van 25,8 miljoen euro, ging van de hand voor 7,8 miljoen. In Venetië, bij de presentatie van Joe, maakte Cage bekend tegenwoordig nog maar drie huizen te bezitten. 'Mijn leven is simpel nu.'


Na zijn zelfverkozen sabbatical werd de schade snel ingehaald: in 2014 verschijnen er drie nieuwe Cagefilms, in 2015 vermoedelijk vijf. Financieel hoeft de acteur zich geen al te grote zorgen te maken: hij is zeer populair in China; de filmnatie in opkomst. In 2013 riep men hem daar officieel uit tot de beste acteur van de hele wereld.


Joe-regisseur Gordon Green: 'Nic is heel normaal in de omgang, een rustige man. Hij vloog een maand voor de opnamen al naar me toe, zodat hij in de auto kon meerijden op zoek naar geschikte locaties voor de film. Dat waren negentig locaties, hè, verspreid over Texas. Noem mij één wereldberoemde acteur die dat doet. Nic houdt van werken, zo simpel is het.'

Extra

Het beste van Cage

Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans (2009, Werner Herzog). Cage' meest bezeten rol als politiedetective, en dat zegt wat


Adaptation (2002, Spike Jonze). Zeldzaam genuanceerde dubbelrol als de tweeling Charlie en Donald Kaufman


Birdy (1984, Alan Parker). Vroege Cage als getraumatiseerde Vietnam-ganger. Geheel naturel, nog onbeïnvloed door acteertheoriën


Raising Arizona (1987, Joel & Ethan Coen). Cage als fraaie kluns in kidnapkomedie van de Coen-broers


Bringing out the Dead (1999, Martin Scorsese). Minder bekende Scorsese-Schradersamenwerking met Cage als hallucinerende ambulancemedewerker

Het allerslechtste van Cage

The Wicker Man (2006, Neil LaBute)


Cage als detective in berenpak op een eiland vol bijen en boze vrouwen. Meer valt er niet te zeggen

Extra: Internetslachtoffer

Alle filmsterren hebben het op zijn tijd zwaar op internet, maar Nicolas Cage leidt een waar digitaal dubbelleven.


Overal duiken memes op, meer en minder vernuftig geknip-en-plakte-fotobewerkingen van Cage' tronie in


combinatie met lichamen die hem niet toebehoren.


Ook populair: het onlangs verspreidde fragmentje ('the greatest talkshow entrance of all time') van een tv-optreden


uit 1992, waarin de acteur bij opkomst een flikflak maakt, aapachtig zijn vuist in de lucht stoot, karatetrapt én


dollarbiljetten naar publiek strooit.


Minder bekend, maar niet te missen voor wie wil zien hoe Cage zich gedraagt tussen de hem aanbiddende Chinezen: een ongemakkelijk optreden in een commercial voor het Pekinese automerk BAIC.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden