Zo, en dan nu een minderheidsregering

Voor wie het formatiegetut in dit land niet vol ongeloof aankijkt, even een reality check. Wij leven in een tijd die optimisten aanduiden met het woord ‘crisis’....

Nee, ik doel op de meer dan 600 biljoen (twaalf nullen) dollar aan kwestieus gedekt krediet dat nog rond de aarde zweeft, en een waarde vertegenwoordigt van tien keer het bruto mondiaal product. Iemand moet ooit die rekening betalen, en ik heb een vaag vermoeden dat wij gewone burgers dat zijn. Niet voor niets hebben de financiële markten wereldwijd de afgelopen twee jaar zo’n 32 triljoen dollar (achttien nullen) aan waarde verloren, ofwel het totale bruto binnenlands product van alle G7-landen bij elkaar.

Dit is de achtergrond waartegen in Nederland Femke Halsema met paarse strikjes in het haar over het Binnenhof huppelt richting camera’s. Er zijn daar immers genoeg luie journalisten om mee te ginnegappen. Hun gegniffel doet vermoeden dat noch die journalisten noch de politici beseffen dat de één-komma-zoveel procent economische groei die het CPB voor de komende jaren voorspelt, te weinig is om arbeidsplaatsen te scheppen, of om de publieke omroep en de kranten in leven te houden, laat staan om de inflatie bij te benen. En die inflatie komt er, aangezien binnenkort de afbetaling zich aandient voor de redding der banken en blijkbaar alleen Nederland nog serieus denkt dat Griekenland van plan (of in staat) is de enorme noodkredieten terug te betalen.

In tegenstelling tot wat de politici menen, is de uitslag van de verkiezingen wel treurig, maar niet complex. Nu ja, hij is ingewikkeld voor wie met een vooroorlogs en verzuild instinct kost wat kost wil vasthouden aan de oude vormen en gedachten.

Iedereen die de reality check met goed gevolg heeft afgelegd, begrijpt dat elke meerderheidsregering niet alleen onwerkbaar is, maar bovenal volkomen ongeloofwaardig. Oké, de keus ging in essentie tussen Rutte (die beloofde flink te saneren en de kiezer ‘verzekerde’ dat er niet gemorreld zou worden aan de hypotheekrenteaftrek) en Cohen (die de kiezer ‘garandeerde’ dat meer dan 10 miljard bezuinigen nooit zou gebeuren met de PvdA in de regering). Rutte won en Cohens partij boekte het op één na slechtste resultaat ooit (maar deed het beter dan in de peilingen).

En nu palaveren de heren of men over het midden (met het CDA, de grootste verliezer van de verkiezingen) of over links gaat samenwerken in een regering die ongetwijfeld meer dan 10 miljard gaat bezuinigen en ook de hypotheekrenteaftrek gaat afbouwen. Allebei verstandig, dat wel, maar niet wat deze politieke tegenstanders beloofden om onze stemmen te krijgen, en niet waarom wij hun ons vertrouwen gaven.

Het angstwekkende van een al dan niet paarse meerderheidsregering is niet eens het voorspelbare oeverloze gehaspel in de achterkamertjes over de komma’s, de haakjes en de mitsen en de maren. Wij als Nederlands electoraat zijn gehard genoeg om dat lusteloos te ondergaan. Neen, het gevaar is dat elke meerderheidsregering als een groot schel neonlicht boven het Catshuis de vraag oproept die Wilders op tafel gooide: ‘Waarom stemmen we eigenlijk in Nederland?’

Ook al komt hij van Wilders, met wie men begrijpelijkerwijs niet in een regering wil zitten, de vraag is legitiem, en hij valt steeds minder gemakkelijk te beantwoorden. Zelfs na Fortuyn, en zelfs na Wilders wil de politici blijkbaar nog niet begrijpen dat het hun vak is om het op een beschaafde wijze met elkaar oneens te zijn, niet om op pathologische wijze toe te geven aan consensusdrang. Politiek gaat over verschillende meningen, over botsende argumenten en over het nemen van zowel beslissingen als van je verlies. Wie dat vergeet, is geen politicus maar een regent – en in Nederland is de scheidslijn daartussen veel te dun.

Iedereen die de reality check met goed gevolg heeft afgelegd, begrijpt dat de verkiezingsuitslag wijst in één richting: een minderheidskabinet van de liberale winnaars, VVD en D66. Samen kunnen zij een links-liberale hervormingsagenda aan het parlement voorleggen, veel beter en sneller dan met de PvdA of met het CDA, laat staan met een vrijworstelende paarspluscoalitie ooit zou kunnen.

En welke partij (behalve de PVV) stemt deze regering a priori weg met het gevaar van nieuwe verkiezingen? Zou het CDA kiezen voor totale zelfdestructie? Zou de PvdA kiezen voor verdere implosie? Kiest de linkerzijde of de christelijke hoek voor een doorgroei van Wilders naar 40 zetels?

In Europa hebben landen als Denemarken (reeds decennia), Noorwegen, Zweden, Polen, Portugal, Spanje, en bijna-landen als Noordrijn-Westfalen ervaringen met linkse, rechtse en liberale minderheidsregeringen. Sommige van die ervaringen zijn uitstekend, andere bevielen minder. Maar in geen van deze beschaafde landen moest het electoraat na de verkiezingen zo lang en zo pijnlijk getuige zijn van het onbeschaafd geringe belang dat de politiek aan verkiezingen hecht als in Nederland.

Wie na deze verkiezingsuitslag een meerderheidsregering nastreeft, geeft het begrip ‘ongeloofwaardig’ een slechte naam en draagt de PVV in een zetel naar de macht. Nou, bedankt alvast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden